Οι δυσεπίλυτοι γρίφοι της «μηχανής»

Μετά την αυτοκτονία του 16χρονου οι κηδεμόνες του ChatGPT αναγγέλλουν τροποποιήσεις προς το αυστηρότερο σχετικά με τη χρήση από τους ανήλικους
11:20 - 29 Αυγούστου 2025

Έγινε και αυτό. Ένας 16χρονος από την Καλιφόρνια αυτοκτόνησε, καθώς -όπως υποστηρίζει ο δικηγόρος της οικογένειας- το ChatGPT τον ενθάρρυνε επί μήνες να βάλει τέλος στη ζωή του. Η Open AI εξέφρασε τη βαθιά της λύπη για το συμβάν και οι αρμόδιοι ανακοίνωσαν ότι θα ληφθούν αυστηρότερα μέτρα για τη χρήση του ChatGPT από ανηλίκους. Φαίνεται πως η εξάρτηση του νεαρού με τη «μηχανή» είχε μετατραπεί σε έναν εφιάλτη: αντάλλασσαν 650 μηνύματα τη μέρα, πριν φτάσουμε στο μοιραίο.

Νέοι καιροί, νέα προϊόντα, παλιές αμαρτίες. Ειδικά στον ψηφιακό κόσμο πάντως, η χρήση των εργαλείων που παρέχονται αφειδώς έχει την καλή αλλά παράλληλα και τη σκοτεινή της όψη. Αν όμως το έχουμε κατά κόρον βιώσει με τα γνώριμα πλέον σε εμάς social media, εδώ έρχεται ένα εργαλείο -το οποίο περίπου έχει θεοποιηθεί και κερδίζει ιδιαίτερα τις προτιμήσεις των νέων- να αναδείξει ένα οξύ πρόβλημα, που εμφανίζεται δυναμικά. Ποιο είναι αυτό; Το παράδειγμα του 16χρονου από την Καλιφόρνια τα λέει όλα. Ήδη οι κηδεμόνες του Chat αναγγέλλουν τροποποιήσεις προς το αυστηρότερο σχετικά με τη χρήση από τους ανήλικους-εκτός των άλλων για να αποφύγουν και τις αγωγές που έρχονται…

Πώς απαντά όμως η «μηχανή» στο ερώτημα που της θέσαμε σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης του ChatGPT από νέους; «Καλή ερώτηση», μας απάντησε, κατατάσσοντας τις αρνητικές επιπτώσεις σε γνωστικές, σε θέματα ασφάλειας και περιεχομένου, σε προβλήματα εκπαιδευτικής ανισότητας καθώς και ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Στεκόμαστε στις τελευταίες: «Μείωση κοινωνικών δεξιοτήτων, αίσθηση “φιλίας” με τη μηχανή και προτίμηση συζήτησης με ένα AI αντί για ανθρώπους». Αυτές είναι οι παρενέργειες που περιγράφονται με την προτροπή για εποπτεία γονέων και εκπαιδευτικών αλλά και «έμφαση στην κριτική σκέψη».

Ωραίες οι συμβουλές αλλά δεν αρκούν. Ήδη τα επιτελεία των εργαλείων του AI επεξεργάζονται νέα «φίλτρα» για την αποτροπή των παρενεργειών από την υπερβολική χρήση του ChatGPT. Αλλά εδώ έχουμε το φαινόμενο που έχει εκδηλωθεί στα «παραδοσιακά» social σε όλο του το μεγαλείο. Η κατάχρηση, η εξάρτηση, η προσήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήδη μας ταλαιπωρούν καθημερινά, χωρίς μέχρι στιγμής αποτελεσματικό αντίδοτο. Όμως οι δεσμοί που αναπτύσσονται ανάμεσα σε έναν νέο και τη «μηχανή» είναι απείρως πιο διαδραστικοί. Γι’ αυτό και οι γρίφοι θα είναι ακόμα πιο δυσεπίλυτοι.

Εφημερίδα Απογευματινή