Το πρόγραµµα επανεξοπλισµού της Ευρώπης προέκυψε ως απότοκο των τεκτονικών γεωπολιτικών αλλαγών το 2025. Ο ανηλεής πόλεµος κατά της Ουκρανίας, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και, κυρίως, η συνειδητοποίηση ότι η «οµπρέλα προστασίας» των ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια αποτελεί, στην ουσία, παρελθόν έφεραν στο προσκήνιο την ιδέα για ένα πρωτόγνωρο, µετά τον Ψυχρό Πόλεµο, πρόγραµµα αµυντικής ενίσχυσης της Ε.Ε., το RearmEU, ύψους 750 δισεκατοµµυρίων ευρώ.
Σε γενικές γραµµές, η αναγκαιότητα αυτή γίνεται κατ’ αρχήν δεκτή από τα κράτη-µέλη, αλλά έως εκεί. Στη συνέχεια αρχίζουν τα προβλήµατα, που θα τα συναντήσουµε µπροστά µας στη νέα χρονιά και αφορούν τόσο τη συνοχή της Ε.Ε. και τη µελλοντική της πορεία όσο και τα ιδιαίτερα συµφέροντα της Ελλάδας.Η Βαβέλ που επικρατεί στις συνεννοήσεις και διαβουλεύσεις εντός των κόλπων της Ε.Ε. δεν λείπει και από αυτήν την κρίσιµη επιλογή.
∆ιχογνωµίες, αντιρρήσεις, διαφορετικά κίνητρα, ενστάσεις, επιφυλάξεις, όλα τα «κουσούρια» των Βρυξελλών στέκονται εµπόδιο στηνανάγκη ταχείας υλοποίησης ενός σχεδίου, που πλέον αποκτά ζωτική σηµασία για την ευρωπαϊκή ήπειρο. Στην ουσία, η Ε.Ε. προς το παρόν αδυνατεί να υλοποιήσει το αµυντικό πρόγραµµα, χάνοντας πολύτιµο χρόνο. Ενδεικτικά, πάνω από δέκα χώρες-µέλη έχουν εκφράσει έντονες αντιρρήσεις για το ρυθµιστικό σχέδιο και τους περιορισµούς που επιβάλλονται.
Ακόµη, οι βόρειες χώρες -Ολλανδία, Σουηδία, Γερµανία- δεν επιθυµούν λύσεις τύπου Ταµείου Ανάκαµψης ή ευρωοµολόγου για την άµυνα. Υπάρχουν και χώρες, όπως η Ιταλία, µε έντονες δηµοσιονοµικές πιέσεις, που αντιδρούν στο ύψος του πακέτου για την άµυνα. Η Ιταλία δεν είναι η µόνη χώρα που εγείρει επιφυλάξεις. Και η χώρα µας βρίσκεται κατ’ ουσίαν σε ανάλογο µήκος κύµατος.
Γιατί όµως; Η απάντηση βρίσκεται στη διαπίστωση ότι το RearmEU δεν είναι ένα µεµονωµένο σχέδιο, αλλά µέρος του επταετούς κοινοτικού προϋπολογισµού, που θα τεθεί σε ισχύ από το 2028. Τα κονδύλια για την άµυνα, συνεπώς, δεν θα προκύψουν από… παρθενογένεση. Εφόσον δεν βρεθούν ουσιαστικές τοµές, υπάρχει άµεσος κίνδυνος να περικοπούν κυρίως οι δαπάνες για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), για τα Ταµεία Συνοχής, που συµβάλλουν στην άµβλυνση των ανισοτήτων εντός της Ε.Ε.
Αρα το κρίσιµο ερώτηµα είναι: Θα ενισχύσουµε την ευρωπαϊκή άµυνα, αναζητώντας πρόσθετους πόρους, ή θα έχουµε ανακατανοµή κονδυλίων στο πλαίσιο του επταετούς προϋπολογισµού, που σηµαίνει «ψαλίδι» στην ενίσχυση της ΚΑΠ και των Ταµείων Συνοχής; Θα διαβούν τα κράτη-µέλη τον Ρουβίκωνα, επιδιώκοντας κοινή χρηµατοδότηση για αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισµού, ή θα έχουµε βέτο από τους ισχυρούς του Βορρά για κάθε κίνηση έξτρα χρηµατοδότησης;
Το πρόβληµα δεν έχει ακόµη λυθεί, προσθέτοντας άλλο ένα βαρίδι στην έτσι κι αλλιώς προβληµατική λειτουργία της Ε.Ε., όταν είναι η ώρα να πάρει άµεσες και εκτελεστέες αποφάσεις. Εδώ πρέπει να προστεθεί και η αδυναµία
κατάστρωσης κοινού σχεδίου για το πρόβληµα των προβληµάτων: το πού θα βρεθούν δηλαδή τα 750 δισ. ευρώ για την ευρωάµυνα. ∆εν είναι απλό θέµα, είναι συνάρτηση πολλών παραµέτρων και αυτό, σε συνδυασµό µε την εκτελεστική αδυναµία της Ε.Ε., κάνει τα πράγµατα να σέρνονται. Προσέξτε, για µια αναγκαιότητα που τυγχάνει γενικής αποδοχής. Κατ’ αρχήν όµως, γιατί κατ’ άρθρον…
Και η Ελλάδα; Το παράδοξο είναι πως η χώρα µας έχει ανάγκη και τις δύο παραµέτρους που σχετίζονται µε το RearmEU. Είναι χώρα πρώτης γραµµής ασφάλειας, ευνοείται από την αµυντική θωράκιση της Ευρώπης, ενισχύονται
και τα σύνορά της µε ευρωπαϊκό «φορτίο» – έµµεσα υπάρχει και ακόµη µια «γραµµή άµυνας» σε τυχόν µελλοντικές τουρκικές προκλήσεις.
Από την άλλη όµως δεν έχει την πολυτέλεια να αποδεχθεί περικοπές στην ΚΑΠ -άλλωστε οι διαµαρτυρίες των αγροτών υπογραµµίζουν µε τον τρόπο τους την αναγκαιότητα να υπάρξουν «κόκκινες γραµµές» στις διαβουλεύσεις για τις αγροτικές επιχορηγήσεις. Ούτε βεβαίως ωφελείται από το άλλο σενάριο, της συρρίκνωσης των πόρων για τις πολιτικές συνοχής
– τόσο πολύτιµες για τα νησιά, αλλά και τις περιφέρειες της χώρας που είναι πολύ πίσω, µε επιπτώσεις σε µικρούς παραγωγούς και περιφερειακές υποδοµές.
Το δόγµα «ναι στο RearmEU χωρίς ρητές δεσµεύσεις για ΚΑΠ και συνοχή» δεν µπορεί να είναι ο πιλότος για τα συµφέροντα της χώρας. Αλλωστε δεν είµαστε µόνοι σε αυτήν την προσπάθεια. Και άλλες χώρες του Νότου -αναφέραµε την Ιταλία, αλλά είναι και η Ισπανία, η Πορτογαλία, υπό όρους και η Γαλλία- µπορούν να συµπαραταχθούν σε µια κατεύθυνση σκληρής διαπραγµάτευσης, που θα εξελιχθεί ακόµα και τους πρώτους µήνες του 2026.
Η Ελλάδα ήδη επιβαρύνεται από τα εξοπλιστικά της προγράµµατα και ορθά στηρίζει πολιτικά την ενίσχυση
της ευρωπαϊκής άµυνας. Οµως, παράλληλα, δεν µπορεί να αντέξει περικοπές στην ΚΑΠ (έχουµε ετήσια ενίσχυση 2 δισ. ευρώ) και την πολιτική συνοχής (κονδύλια κοντά στα 4 δισ. ευρώ ετησίως). Η αλήθεια συνεπώς είναι µία: Η Ελλάδα σωστά στηρίζει το RearmEU αλλά µε την προϋπόθεση ότι θα χρηµατοδοτηθεί από νέο ευρωπαϊκό χρήµα. Αν µπει µαχαίρι στην ΚΑΠ και τη συνοχή, τότε η ζηµιά θα είναι µεγάλη. Πάµε λοιπόν για µια σκληρή διαπραγµάτευση;
Κυριακάτικη Απογευματινή
