Η παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα είναι φυσικό να προκαλεί διχογνωμίες αναλόγως σε ποια πλευρά βρίσκεται ο καθένας. Και πάντως, συγκεκαλυμμένα ή όχι, η πλειονότητα μίλησε για καταστρατήγηση του Διεθνούς Δικαίου. Αν τελικώς υπάρχει κάτι τέτοιο. Διότι τα πάντα είναι θέμα ερμηνείας. Αν ο Τραμπ επενέβη σε μια κυρίαρχη χώρα για να βγάλει από τη μέση έναν δικτάτορα -και εν πάση περιπτώσει εχθρό των Ηνωμένων Πολιτειών-, τότε έχουμε καταστρατήγηση του Διεθνούς Δικαίου. Αν ο Τραμπ συνέλαβε τον Μαδούρο επειδή τον χαρακτήρισε απλό πολίτη που ασχολείται με την παρασκευή και το εμπόριο ναρκωτικών, απλώς συνέλαβε έναν εγκληματία. Και ούτε είναι τυχαίο ότι μπροστάρης σε αυτή την ενέργεια είναι το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, το οποίο εδώ και μία πενταετία έχει βγάλει ένταλμα σύλληψης για τον συγκεκριμένο ναρκέμπορο. Είναι επομένως θέμα ερμηνείας, αν θέλουμε να δούμε το ζήτημα σε ρεαλιστική βάση. Ή, όπως θα έλεγε και ο Πιραντέλο, «έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε»…
Από την άλλη, η μοίρα των μικρών λαών είναι γνωστή, αν όχι και προδιαγεγραμμένη. Τα δικαιώματά τους -δικαιώματα που, κατά τα άλλα, υπάρχουν στη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών και που προβάλλονται με κάθε ευκαιρία ως στοιχειώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου- έχουν για τους ισχυρούς της Γης μεγάλη… ελαστικότητα. Έτσι ώστε να μπορούν να προσαρμόζουν (οι ισχυροί) τα δικαιώματα αυτά σε συνθήκες εξυπηρέτησης των δικών τους στενών συμφερόντων.
Οι λοιποί λαοί, και κυρίως οι μικροί, μεταξύ δε αυτών και ο ελληνικός, μπορεί να απορούν ή και να αγανακτούν. Πρόκειται όμως για ένα παγκόσμιο παιγνίδι, που δεν είναι εφεύρημα του σύγχρονου κόσμου, αλλά, επειδή οι κανόνες του διαμορφώνονται από την ανθρώπινη φύση, έχει μια διαχρονικότητα αιώνων.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί υποστηρίζουν πως τα πάντα άρχισαν και τέλειωσαν στην αρχαία Ελλάδα. Και ότι αυτά που ο άνθρωπος έζησε στους μετέπειτα αιώνες δεν ήσαν παρά αντιγραφές του κόσμου εκείνου. Μπορεί να υπάρχει αρκετή δόση υπερβολής στην εκτίμηση αυτή. Η ουσία είναι όμως ότι, τουλάχιστον όσον αφορά την ιστορία και τις συμπεριφορές των λαών, η ιστορία απλώς επαναλαμβάνεται.
Αν λ.χ. οι πολιτικοί και οι διπλωμάτες διάβαζαν Θουκυδίδη, θα αποκτούσαν πολύτιμες εμπειρίες και ασφαλώς και μια γνώση που θα βοηθούσε τη σκέψη και τις επιλογές τους. Γιατί ο αρχαίος ιστορικός παραμένει πάντα επίκαιρος και γι’ αυτό πολύτιμος, όπως πολύ σωστά μας πληροφορεί, σε ένα πόνημά του για την επικαιρότητα του Θουκυδίδη, ένας εξαίρετος και πολύ έμπειρος Έλληνας διπλωμάτης, ο Βύρων Θεοδωρόπουλος.
Ποιος δεν θα συμφωνήσει π.χ. ότι στη σημερινή διπλωματία των ισχυρών εξακολουθούν να ισχύουν αυτά που επισημαίνει στον Θουκυδίδη ο Θεοδωρόπουλος. Ότι δηλαδή η επιχειρηματολογία τους έχει τρεις τύπους: (α) «Το συμφέρον σας είναι να κάνετε αυτό που σας ζητάμε», (β) «Εμείς έχουμε το δίκαιο με το μέρος μας, ενώ οι αντίπαλοί μας αδικούν», (γ) «Εμείς είμαστε πιο δυνατοί, άρα επιβάλλουμε τη θέλησή μας». Έννοιες που θα βρει κανείς επαναλαμβανόμενες στον Πελοποννησιακό Πόλεμο και κυρίως στον διάλογο Μηλίων και Αθηναίων. Αν μάλιστα κάνουμε μια προβολή των δύο αυτών πλευρών στη σημερινή πραγματικότητα, θα δούμε πόσο όμοια είναι η συμπεριφορά των Αμερικανών προς εκείνη των «ιμπεριαλιστών» της εποχής, δηλαδή των Αθηναίων.
Κατά τη συζήτηση εκείνη Αθηναίων και Μηλίων, πριν οι πρώτοι να επιτεθούν στους δεύτερους, οι Αθηναίοι «δήλωσαν εξ αρχής πως αν οι Μήλιοι επιθυμούν να συζητήσουν οτιδήποτε άλλο εκτός από την υποταγή τους, τότε καλύτερα να σταματήσει η συζήτηση! Και όταν οι Μήλιοι, για να σώσουν την Πολιτεία τους, δέχονται να συνεχισθεί η συζήτηση, οι Αθηναίοι ξεκαθαρίζουν ότι δεν είναι διατεθειμένοι να συζητήσουν με νομικά ή ιστορικά επιχειρήματα! Αυτά, κατά τους Αθηναίους, έχουν αξία μόνο μεταξύ ισοδυνάμων, αλλιώς “δυνατά οι προύχοντες πράττουσι και οι ασθενείς ξυγχωρούσι”. Δηλαδή ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύνατος υποχωρεί όσο του επιβάλλει η αδυναμία του. Δηλώνουν ότι ήρθαν για να υποτάξουν τους Μηλίους χωρίς να καταβάλουν προσπάθεια και χωρίς να καταστρέψουν τη Μήλο. Αν οι Μήλιοι υποταχθούν, χωρίς άλλη συζήτηση, θα είναι προς το συμφέρον τους, γιατί θα αποτρέψουν την καταστροφή τους. Δεν τους ενδιαφέρει να έχουν τη φιλία των Μηλίων, γιατί αν συνεννοηθούν φιλικά, αυτό θα θεωρηθεί απόδειξη της αδυναμίας της Αθήνας. Ενώ αν καταστρέψουν τη Μήλο, αυτό θα θεωρηθεί απόδειξη της δύναμής τους. Θα είναι αυτό παράδειγμα και για τους άλλους συμμάχους ή ουδετέρους. Η προθυμία των Μηλίων για φιλικό διακανονισμό δεν αρκεί στους Αθηναίους, γιατί παραμένει ο κίνδυνος κάποτε η Μήλος να ενεργήσει αλόγιστα και να δημιουργήσει νέους κινδύνους στην Αθήνα».
Κάθε ομοιότητα με τα σημερινά, τελικώς, δεν είναι τυχαία.
Εφημερίδα Απογευματινή
