Οι τηλεοπτικές διαφημίσεις με τα φίλτρα νερού ή αέρα έχουν μερικά προβληματάκια. Το πιο βασικό, είναι μεγάλες σε διάρκεια, βαρετές, με μια παρουσίαση που συνήθως δεν σε ελκύει για παρακολούθηση. Όμως στο τέλος αντιλαμβάνεσαι ότι τα φίλτρα κάνουν δουλίτσα: Βάζουν φραγμό σε χημικά, βακτήρια, μεταλλικά στοιχεία, πλαστικά υπολείμματα, βελτιώνοντας την ποιότητα του πόσιμου νερού στο σπίτι. Δεν είναι και λίγο…
Πιο περίπλοκη είναι η χρήση -ή καλύτερα η αγνόηση- φίλτρων που εμποδίζουν την επέλαση των fake news στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η καθημερινή καταβύθιση στη χρήση των social κατά γενική ομολογία αμβλύνει τα φίλτρα επαλήθευσης μιας πληροφορίας. Η πολύωρη ενασχόληση με αντίπαλο τον αλγόριθμο συνήθως οδηγεί σε εξουδετέρωση της κρίσης, του απαραίτητου ελέγχου, αφήνοντας χώρο για την κυριαρχία συναισθημάτων θαυμασμού, χαράς, θυμού και οργής. Έτσι, πρόσφατα μια «είδηση» για ένα νοσοκομείο αστέγων που επιμελήθηκε ο Ρόμπερτ ντε Νίρο δημιούργησε κύματα θαυμασμού, ρίγη συγκίνησης και πλήθος κοινοποιήσεων. Μια κατασκευασμένη ιστορία, κάπου στο Βιετνάμ παρέσυρε ακόμα και σοβαρούς, προσεκτικούς διαχειριστές των social media να αφεθούν στην απόλαυση μιας digital φάρσας. Το χειρότερο; Δεν είναι λίγοι αυτοί που αποθέωσαν την αλτρουιστική χειρονομία του Ντε Νίρο και στη συνέχεια, όταν αποκαλύφθηκε η απάτη, δεν μπήκαν στον κόπο να τη διαγράψουν ή να ζητήσουν συγγνώμη. Αμετανόητοι.
Ακόμα χειρότερα, εξελίσσονται τα πράγματα στην πολιτική σκηνή, όταν τα θεσμικά φίλτρα και η κοινή λογική πάνε περίπατο. Η κυρία Μαρία Καρυστιανού βαθιά πληγωμένη από την απώλεια του παιδιού της στα Τέμπη, επιχειρεί ένα άλμα στην πολιτική (για την ακρίβεια το έχει επιχειρήσει εδώ και καιρό αλλά επισήμως μόλις πριν από δύο εβδομάδες). Δεν είναι της παρούσης η ουσία των θέσεων που πρεσβεύει. Είναι η θεοποίησή της, άκριτα, από ανθρώπους της Τέχνης, από τηλεπερσόνες στα Μέσα Ενημέρωσης, από κόμματα και πολιτικά πρόσωπα – κάποιοι μάλιστα, αφού τα έδωσαν όλα για την προβολή της, τώρα πρωταγωνιστούν στην αποκαθήλωσή της. Εδώ τα θεσμικά φίλτρα πήγαν περίπατο. Αντ’ αυτών, προτάχθηκαν κραυγές ηθικής αγανάκτησης, περισσεύματα συναισθημάτων που οδηγούν κατευθείαν στην άκριτη υιοθέτηση από πολλούς ότι «οι θεσμοί ξόφλησαν», «όλοι το ίδιο είναι». Είναι η συνέχεια του αφηγήματος για τα ξυλόλια στο δυστύχημα των Τεμπών, είναι ένα βήμα απονομιμοποίησης των θεσμών, στο όνομα της «λαϊκής δικαιοσύνης».
Τα φίλτρα προάσπισης της Δημοκρατίας είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, αλλά απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε.
Εφημερίδα Απογευματινή
