Καθώς η προσοχή µας είναι στραµµένη στις «υψηλές πολιτικές» που καθορίζουν το παρόν και το µέλλον της Ευρώπης -πόλεµος στην Ουκρανία, ρήξη (;) µε τις ΗΠΑ, ενεργειακό και τα συναφή-, καλό είναι πού και πού να ρίχνουµε µια µατιά και στις κοινωνικές διεργασίες που εκδηλώνονται δυναµικά στη Γηραιά Ηπειρο και αφορούν ιδιαίτερα τις συµπεριφορές των νέων. Μήπως όµως εκτός από την γκρίζα εικόνα είναι καιρός να φωτίσουµε και άξιες πρωτοβουλίες νέων; Με τη σειρά, όµως.
∆ύο σηµαντικές εξελίξεις καταγράφονται αυτές τις µέρες σε δύο µεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, που δείχνουν πόσο περίπλοκη έχει γίνει η διαχείριση κρίσιµων προβληµάτων των εφήβων, ιδιαίτερα των µαθητών -και όχι µόνο. Στη Σουηδία προωθείται νοµοθετική ρύθµιση για τη µείωση της ποινικής ευθύνης ανηλίκων από τα 15 στα 13 έτη. Ο λόγος; Η στρατολόγηση ανηλίκων κάτω των 15 από τις συµµορίες, καθώς έτσι αποκτούν «εργαλεία» χωρίς ποινικές συνέπειες!
Ο υπουργός ∆ικαιοσύνης Γκούναρ Στρόµερ έκανε λόγο για «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» και επιχειρώντας να προσπεράσει τις αντιδράσεις κοµµάτων, αλλά και της αστυνοµίας, είπε ότι αυτό θα αφορά µόνο βαριά εγκλήµατα (δολοφονίες, απόπειρες φόνου, βοµβιστικές ενέργειες, κατοχή όπλων και βιασµοί…). Οι Αρχές καταγράφουν διπλασιασµό βαριών εγκληµάτων από ανήλικους την τελευταία δεκαετία.
Στη Γαλλία, η Βουλή υιοθέτησε διάταξη που απαγορεύει τη χρήση µέσων κοινωνικής δικτύωσης κάτω των 15 ετών, µέτρο που µε θέρµη προώθησε ο πρόεδρος Μακρόν. Μένει βέβαια η έγκριση από τη Γερουσία, αλλά ήδη ο οξύς διάλογος για το πρόβληµα έχει ανοίξει. Είναι η δεύτερη χώρα µετά την Αυστραλία και η πρώτη εντός της Ε.Ε. που θα εφαρµόσει το µέτρο. Το Παρατηρητήριο Υγείας τη χώρας (ANSES) καταγράφει τις αρνητικές επιπτώσεις από τα social ειδικά στα κορίτσια και αναφέρει αύξηση περιστατικών ψηφιακού bullying και έκθεσης σε βίαιο περιεχόµενο. Από την απαγόρευση θα εξαιρεθούν οι εκπαιδευτικές πλατφόρµες και οι εγκυκλοπαίδειες. Ηδη πάντως η ρύθµιση συναντά και εδώ έντονες αντιδράσεις, καθώς περιγράφεται ως ατελής και µονοδιάστατη, σε ό,τι αφορά την αντιµετώπιση ενός σύνθετου προβλήµατος.
∆ύο ενδείξεις µόνο ότι τα προβλήµατα των νεότερων Ευρωπαίων -συµπεριλαµβανοµένων και των Ελλήνων- οξύνονται σε περιβάλλον αβεβαιότητας και απαισιοδοξίας, µε µέτρα που µάλλον αντιµετωπίζουν το σύµπτωµα παρά την αιτία. Οι ανήλικοι, οι µαθητές, µεγαλώνουν, είναι αλήθεια, σε ένα δυστοπικό παρόν. Η έρευνα που δηµοσίευσε το Politico είναι αποκαλυπτική: 63% των Ευρωπαίων πολιτών θεωρούν ότι τα καλύτερα χρόνια είναι πίσω, στο παρελθόν. Επιπλέον, 77% πιστεύουν ότι η ζωή στις χώρες τους, εντός Ε.Ε., θα είναι δυσκολότερη για τις νεότερες γενιές.
Στις µετρήσεις της έρευνας, δεν είναι τυχαίο πως στο ερώτηµα αν η χώρα πηγαίνει σε σωστή ή λάθος κατεύθυνση, η Γαλλία είναι πρώτη σε αρνητικές απαντήσεις, µε το 79% των ερωτηθέντων να απαντούν ότι η χώρα στραβά αρµενίζει. Επίσης και η Σουηδία εµφανίζει και αυτή εξαιρετικά υψηλό ποσοστό αρνητικών γνωµών (68%). Ας σηµειώσουµε ότι και η χώρα µας βρίσκεται στην πέµπτη θέση της αξιολόγησης, µε το 72% να θεωρούν ότι πάµε σε λάθος κατεύθυνση.
Μπορεί τα µέτρα αυτά στη Γαλλία και τη Σουηδία να αποδειχθούν ότι φέρνουν κάποιο αποτέλεσµα, αλλά κατά γενική οµολογία δεν αρκούν για τη ριζική αντιµετώπιση των προβληµάτων. Στις µετρήσεις της Ε.Ε. (data.europa.eu) οι κύριες παραβάσεις αφορούν κλοπές, ναρκωτικά, οµαδική βία, βανδαλισµούς και παραβάσεις κυκλοφορίας. Ανάλογη εικόνα και για την Ελλάδα. Το 2023 καταγράφηκαν πάνω από 10.000 παράνοµες πράξεις από ανήλικους, εκ των οποίων 1.100 ήταν έως 11 ετών και 1.400 από 12 έως 14 ετών! Μήπως αυτά τα στοιχεία δεν συνάδουν µε το ότι ο ένας στους πέντε νέους κάτω των 15 χρόνων δηλώνει µη ικανοποιηµένος από τη ζωή του (Euronews) ή ότι το 17% των εφήβων νιώθουν µοναξιά, ενώ το 60% αναφέρουν τουλάχιστον δύο ψυχολογικά ή σωµατικά συµπτώµατα; Τα περιστατικά βίας στα σχολεία αποτυπώνουν ανάγλυφα τις επιπτώσεις από τα προβλήµατα αυτά.
Ας µην µπούµε όµως σε αναλύσεις, µέτρα, υποδείξεις για το τι πρέπει να γίνει από την πολιτεία, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς για όλα αυτά. Υπάρχει µια πλευρά που λίγοι της δίνουµε σηµασία, αλλά µπορεί να αποτελέσει µια θετική προσέγγιση για έναν άλλο, δηµιουργικό τρόπο ζωής και συµπεριφοράς.
Πέντε µαθητές του ΓΕ.Λ. Μαραθώνα αψήφησαν τον κίνδυνο και µε αυτοθυσία έσωσαν ηλικιωµένο ζευγάρι από φλεγόµενο σπίτι στη Νέα Μάκρη. Ηταν µια παρέα φίλων στο Λύκειο. «Μας ένωσε πιο πολύ… Βοηθήσαµε έναν άνθρωπο, χαρήκαµε το συναίσθηµα. Το καλό σε ανεβάζει σαν άνθρωπο, γεµίζει την ψυχή σου» («Τα Νέα», 27.1.2026). Τι ωραία να ακούς από ένα από τα παιδιά να λέει «µαγκιά είναι να βοηθάς τον άλλον, όχι να κρατάς µαχαίρι»!
Θέλω να πω ότι στην καθηµερινή µας ζωή, στα σχολεία, γίνονται και ωραία πράγµατα. Μήπως θα ήταν πολύ καλύτερα να κέρδιζαν µια θέση στα τηλεοπτικά δελτία ή τα πρωτοσέλιδα; Η δύναµη του παραδείγµατος έχει ανυπολόγιστη αξία!
Κυριακάτικη Απογευματινή
