Σηµεία των καιρών: την περασµένη Τρίτη, η Ουγγαρία µε τη συνδροµή της Σλοβακίας προσέφυγε στο ∆ικαστήριο της Ε.Ε. για να ακυρωθεί η απόφαση της Ενωσης για οριστική παύση εισαγωγής ρωσικού αερίου έως το 2027. Οι δύο χώρες είχαν ψηφίσει κατά της απόφασης -µε τη Βουλγαρία να απέχει-, συνεπώς το «ναι» στην απαγόρευση στηρίχθηκε από τα 24 κράτη-µέλη. Ακόµη ένα πλήγµα στη δυνατότητα η Ε.Ε. να παίρνει σηµαντικές αποφάσεις, άλλη µία ένδειξη ότι στον τοµέα της αποτελεσµατικότητας η Ενωση παίρνει κάτω από τη βάση…
Την ίδια ώρα, αναζωπυρώνεται η συζήτηση για την δηµιουργία Ευρώπης δύο ταχυτήτων. Κι αυτό, τις παραµονές δύο πολύ σηµαντικών συνόδων. Στις 12 Φεβρουαρίου έχουµε άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. για την ενιαία αγορά. Μια µέρα αργότερα, στις 13 Φεβρουαρίου, συγκαλείται η ∆ιάσκεψη Ασφάλειας στο
Μόναχο. Θα γίνουν άραγε οι διασκέψεις αυτές το εφαλτήριο για την ενεργοποίηση σχεδίων αλλαγής της δοµής της Ε.Ε., όπως τη γνωρίζουµε σήµερα; ∆εν είναι και τόσο εύκολο…
Πρώτος ο Γερµανός υπουργός Οικονοµικών, Λαρς Κλίνγκµπαϊλ, τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της Ευρώπης των δύο ταχυτήτων. Εν όψει της άτυπης συνόδου, είχε τηλεδιάσκεψη µε τους οµολόγους του από τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ολλανδία και την Πολωνία. «Ως έξι µεγάλες οικονοµίες στην Ευρώπη µπορούµε να αποτελέσουµε κινητήρια δύναµη», επεσήµανε.
Ο πρόεδρος της ∆ιάσκεψης του Μονάχου, Βόλφγκανγκ Ισινγκερ, δήλωσε πως το βέτο καταδικάζει την Ευρώπη στη σιωπή. Ενθερµος υποστηρικτής της λήψης αποφάσεων στην Ε.Ε. µε πλειοψηφία, ισχυρίστηκε πως «είναι ευκολότερο να επιβληθούν τα συµφέροντα της Ε.Ε. για να µην αφήνουµε στη διακριτική ευχέρεια
του ενός ή του άλλου µέλους να µας καταδικάζει στη σιωπή» («Το Βήµα», 1.2.2026).
Αλλά και ο Μάριο Ντράγκι –που θα είναι παρών στη Σύνοδο της 13ης Φεβρουαρίου µαζί µε τον Ενρίκο Λέτα-, µιλώντας στο Πανεπιστήµιο της Λουβέν στο Βέλγιο, υπογράµµισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να επιδιώξει έναν ρεαλιστικό φεντεραλισµό. Ρεαλιστικό, διότι πρέπει να κάνουµε τα βήµατα που είναι σήµερα εφικτά, µε τους εταίρους που είναι σήµερα πρόθυµοι στους τοµείς όπου µπορεί να σηµειωθεί αυτήν τη στιγµή πρόοδος».
Η γεωπολιτική ασφυξία της Ευρώπης, ο πόλεµος στην Ουκρανία, η διαταραχή στις σχέσεις µε τις ΗΠΑ, η άνοδος της Κίνας πυροδοτούν µια ανατροπή δεδοµένων στο θεσµικό πλαίσιο της Ε.Ε., που πριν από λίγο καιρό απλώς βρισκόταν στη σφαίρα της φιλολογίας και µελλοντολογίας. Τώρα η σκληρή πραγµατικότητα φέρνει τα πάνω κάτω. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η ανάγκη για γρήγορες αποφάσεις για την οικονοµία ή την άµυνα συγκρούεται µε την αρχή της οµοφωνίας, που από εγγύηση ενότητας γίνεται εµπόδιο ισχύος. Μάλιστα η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων εµφανίζεται ως σωσίβιο να διασωθεί η εµβάθυνση χωρίς να ανακοπεί η διεύρυνση. Αν υπάρχουν αµφιβολίες για το πόσο εννοούν ορισµένοι αυτά που λένε, αρκεί και µόνο το ότι η Γερµανία, που απεχθανόταν τις θεσµικές ανατροπές, γίνεται σταδιακά ο κινητήριος µοχλός γι’ αυτές. Πιθανότατα ο σκληρός πυρήνας της Ε.Ε. θα συσχετίσει την ύπαρξή του µε κοινές πολιτικές για την άµυνα, τη δηµοσιονοµική ενοποίηση, τη βιοµηχανική στρατηγική και οπωσδήποτε µε τη διαµόρφωση κοινής εξωτερικής πολιτικής.
Και η Ελλάδα; Ποια θα είναι η θέση της στο νέο σκηνικό; Ο πρωθυπουργός έκανε δύο επισηµάνσεις στη συνέντευξή του στον Σκάι. Πρώτον, ότι «η Ευρώπη µπορεί να είναι βραδυκίνητο καράβι, αλλά όταν υπάρχει αυτή η αίσθηση του κατεπείγοντος νοµίζω ότι αυτό θα µας υποχρεώσει να πάρουµε αποφάσεις που πριν από κάποια χρόνια θα ήταν πολύ δύσκολο να τις πάρουµε». Οσο για τη χώρα µας; «Η Ελλάδα θα είναι στο κέντρο της επόµενης αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ευρώπης».
Τι σηµαίνει όµως αυτό πρακτικά; Πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα εάν προχωρήσουν τα σχέδια για σκληρό πυρήνα «έξι ισχυρών» και, αίφνης, βρεθούµε σε ένα πρωτόγνωρο περιβάλλον «περιφέρειας»; Πώς θα γίνει η διαχείριση, σε µια τέτοια περίπτωση, κρίσιµων θεµάτων εξωτερικής πολιτικής που µας αφορούν άµεσα και
προσώρας έχουµε το δικαίωµα του βέτο; Τι θα σηµατοδοτήσει για την οικονοµία µας µια τέτοια εξέλιξη; Βέβαια τα ερωτήµατα αυτά δεν θα απασχολήσουν µόνο τη χώρα µας, όταν έρθει -αν έρθει- η ώρα των θεσµικών ανατροπών.
Ολα τα κράτη-µέλη θα εγείρουν αιτήµατα, ιδιαίτερα τα πιο αδύναµα στην Ε.Ε. Οι δηλώσεις των Ευρωπαίων παραγόντων και οι διεργασίες σηµατοδοτούν µια επιθυµία αλλαγών, η οποία πρέπει να περάσει από σαράντα κύµατα, από κοπιώδεις διαβουλεύσεις και από αλλεπάλληλους συµβιβασµούς. Οσο αναγκαίο και αν προβάλλει το σενάριο ριζικών αλλαγών για µια πιο αποτελεσµατική Ευρωπαϊκή Ενωση, ικανή να αντέξει τον παγκόσµιο ανταγωνισµό, τόσο δύσκολη φαντάζει η διαδικασία µετάβασης σε µια Ευρώπη δύο ταχυτήτων.
Προς το παρόν, η εικόνα της Ευρώπης προσοµοιάζει µε την περίφηµη κίνηση Brown στη Φυσική: είναι η τυχαία, ακανόνιστη κίνηση µικροσκοπικών σωµατιδίων (π.χ. γύρης, καπνού) που αιωρούνται σε υγρό ή αέριο. Πώς θα καταφέρει κάποιος ή κάποιοι να βάλουν τα σωµατίδια σε µια σειρά; Αγνωστο.
Κυριακάτικη Απογευματινή
