Το διασημότερο κρυπτονόμισμα στον κόσμο, ιδιαίτερα δημοφιλές σε εμπόρους ναρκωτικών και κυκλώματα ξεπλύματος χρήματος, διχάζει τις απόψεις όσο καμία άλλη επένδυση. Πλέον, περισσότερο από ποτέ. Το Bitcoin έχει χάσει πάνω από το μισό της αξίας του από τότε που έφτασε στο ανώτατο επίπεδο των 126.210 δολαρίων τον Οκτώβριο, υποχωρώντας έως και τα 60.075 δολάρια και εξαλείφοντας όλα τα κέρδη που είχαν καταγραφεί επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, του αυτοαποκαλούμενου «προέδρου των κρυπτονομισμάτων».
Η πτώση κατά 20% μόνο την Τετάρτη και την Πέμπτη (σ.σ 5/2, 6/2) ήταν μία από τις πιο απότομες και καταστροφικές στην ιστορία της αγοράς κρυπτογράφησης. Όταν οι τιμές πέφτουν τόσο γρήγορα, οι περιουσίες μπορούν να εξαφανιστούν εν μία νυκτί, με τους επενδυτές που δανείστηκαν χρήματα για να αγοράσουν κρυπτονομίσματα να αντιμετωπίζουν οικονομική καταστροφή.
Ο Μάικλ Μπέρι, ο Αμερικανός επενδυτής που είχε προβλέψει την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου το 2008, εκτιμά ότι η πτώση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια «τροχιά κατάρρευσης», καθώς εταιρείες και ιδιώτες που έσπευσαν να επενδύσουν υφίστανται βαριές απώλειες. Όπως επισημαίνει, περαιτέρω πτώση της τιμής του Bitcoin θα μπορούσε να ασκήσει τόσο έντονη πίεση στους ισολογισμούς μεγάλων κατόχων, ώστε να εξαναγκαστούν σε μαζικές ρευστοποιήσεις κρυπτονομισμάτων, προκαλώντας τεράστιες απώλειες καθώς οι τιμές καταρρέουν.
«Σενάρια που προκαλούν αποστροφή έχουν πλέον καταστεί πιθανά», προειδοποιεί ο Μπέρι.
Εντείνονται οι φόβοι ότι ολόκληρο το οικοδόμημα μπορεί να καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος, με καταστροφικές συνέπειες για συντάξεις, αποταμιεύσεις, άλλες επενδύσεις και την ευρύτερη οικονομία. Στο επίκεντρο της αναταραχής βρίσκεται μια εταιρεία με την επωνυμία Strategy, πρώην MicroStrategy, δημιούργημα του «ευαγγελιστή» του Bitcoin, Μάικλ Σέιλορ. Αυτό που ξεκίνησε ως μια συνηθισμένη αμερικανική εταιρεία λογισμικού έχει στην ουσία μετατραπεί σε μια υπερβολικά δυναμική επένδυση στο Bitcoin.
Η Strategy είναι ο μεγαλύτερος εταιρικός κάτοχος Bitcoin στον κόσμο, κατέχοντας περισσότερα από 713.000 νομίσματα. Ωστόσο, μετά από μια θεαματική άνοδο, τόσο η τιμή του Bitcoin όσο και η τιμή της μετοχής της Strategy έχουν καταρρεύσει, προκαλώντας φόβους ότι η φούσκα των κρυπτονομισμάτων έχει τελικά σκάσει.
Οι μετοχές της Strategy έχουν υποχωρήσει κατά 75% σε σχέση με την κορυφή τους πριν από ένα χρόνο, αφού η εταιρεία αποκάλυψε ότι οι ζημίες εκτοξεύτηκαν από 671 εκατομμύρια σε 12,4 δισεκατομμύρια δολάρια τους τρεις μήνες έως τον Δεκέμβριο. Για πρώτη φορά από το 2023, η τιμή του Bitcoin υποχώρησε κάτω από τον μέσο όρο των 76.052 δολαρίων, που η Strategy κατέβαλε για να συγκεντρώσει τα 54 δισ. δολάρια των αποθεμάτων της. Το απόθεμα, που στην κορυφή του Bitcoin θα άξιζε 90 δισεκατομμύρια δολάρια, εκτιμάται πλέον σε περίπου 47 δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι επικριτές κρούουν και πάλι τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Μπέρι προειδοποιεί ότι αν το Bitcoin υποχωρήσει ακόμα κατά 1%, η Strategy θα βρει τις κεφαλαιαγορές «ουσιαστικά κλειστές». Ένας από τους μεγαλύτερους χαμένους είναι ο ίδιος ο Σέιλορ, ο οποίος κατέχει σχεδόν το ένα δέκατο της Strategy. Η προσωπική του περιουσία έχει ήδη υποστεί τεράστιες απώλειες, περιλαμβανομένου ενός πλήγματος 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε μια μόνη ημέρα.
Παρά την κρίση, ο Σέιλορ δηλώνει πεπεισμένος ότι το Bitcoin θα γνωρίσει καλύτερες μέρες στο μέλλον. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα αποθέματα Bitcoin της Strategy παραμένουν υψηλότερα από την κεφαλαιοποίηση της εταιρείας στο χρηματιστήριο, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μια πλήρης ρευστοποίηση θα κάλυπτε τα χρέη και τους μετόχους – προς το παρόν.
Και οι απλοί επενδυτές που αγόρασαν Bitcoin πάνω από 100.000 δολάρια μετρούν πλέον σημαντικές απώλειες. Πολλοί επενδυτές παρασύρθηκαν από τον ενθουσιασμό που προκάλεσε η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, μετά τη δέσμευσή του να καταστήσει την Αμερική «παγκόσμια πρωτεύουσα των κρυπτονομισμάτων».
Το Bitcoin εκτοξεύτηκε κατά 75% στους 11 μήνες που ακολούθησαν τη νίκη του Τραμπ στις εκλογές του Νοεμβρίου του 2024, ενισχυόμενο από την εισαγωγή αμοιβαίων κεφαλαίων εισηγμένων στο χρηματιστήριο (ETFs), που διευκόλυναν τους κλασικούς επενδυτές να συμμετάσχουν. Όλα αυτά τα κέρδη έχουν πλέον εξανεμιστεί. Κάποιοι ίσως αναρωτιούνται αν είχε δίκιο ο Τραμπ όταν κάποτε χαρακτήρισε το Bitcoin «απάτη».
Σύμφωνα με την Αρχή Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς (Financial Conduct Authority), περίπου το 8% των ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο – δηλαδή περίπου 4,5 εκατομμύρια άτομα – κατέχουν κρυπτονομίσματα. Ο Νέιτ Γκεράτσι, πρόεδρος της NovaDius Wealth Management, δήλωσε ότι οι αγορές κρυπτονομισμάτων, όπως και άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, είναι επιρρεπείς σε απότομες πτώσεις, τις οποίες ούτε οι πολιτικοί ούτε οι ρυθμιστικές αρχές μπορούν να αποτρέψουν.
Η πτώση του Bitcoin συνέπεσε με μια τεταμένη περίοδο για τις παγκόσμιες αγορές. Ο χρυσός, ενισχυμένος από τις αγορές των κεντρικών τραπεζών και τον φόβο της απώλειας ευκαιριών, έφτασε σε ιστορικά υψηλά την προηγούμενη εβδομάδα πριν καταρρεύσει πάνω από 20% μέσα σε λίγες ημέρες. Το ασήμι έχασε σχεδόν τη μισή του αξία μέσα σε μια εβδομάδα.
Οι χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονται επίσης υπό πίεση, καθώς τα σχέδια των Amazon, Alphabet, Meta και Microsoft να επενδύσουν σχεδόν 500 δισ. λίρες στην τεχνητή νοημοσύνη εντείνουν τους φόβους ότι η φούσκα της AI ενδέχεται να σκάσει. Η κατάρρευση των μετοχών στον τομέα του λογισμικού και των δεδομένων, σε συνδυασμό με τα νέα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που απειλούν καθιερωμένα επιχειρηματικά μοντέλα, έχει πυροδοτήσει συζητήσεις για μια κατάρρευση ολόκληρου του συστήματος.
«Οι άνθρωποι σίγουρα κινούνται προς πιο αμυντικές στρατηγικές», δήλωσε ο Μπράιαν Φρανκ από τη Frank Funds. «Πρόκειται για ένα κλίμα όπου οι αποφάσεις παίρνονται βιαστικά, χωρίς να γίνονται πρώτα οι απαραίτητοι έλεγχοι». Οι υποστηρικτές των κρυπτονομισμάτων υποστηρίζουν ότι το Bitcoin έχει επιβιώσει από κάθε πτώση μέχρι σήμερα, συμπεριλαμβανομένης της κατάρρευσης κατά 80% το 2017–18 και των καταρρεύσεων του 2021 και 2022, που προκλήθηκαν από ρυθμιστικές πιέσεις και το σκάνδαλο της FTX.
Σε κάθε περίπτωση, το Bitcoin ανέκαμψε και κάποιοι είδαν την τελευταία βουτιά ως ευκαιρία αγοράς, ωθώντας την τιμή ξανά προς τα 70.000 δολάρια.
Ωστόσο, οι αμφιβολίες παραμένουν. Η αναλύτρια της Deutsche Bank, Μαριόν Λαμπούρ, προειδοποίησε ότι οι παραδοσιακοί επενδυτές χάνουν το ενδιαφέρον τους και η απαισιοδοξία αυξάνεται. «Τελικά, ο “αυτοκράτορας” αποκαλύπτεται στην πραγματική του μορφή», σχολίασε ο Νιλ Γουίλσον της Saxo. «Οι επενδυτές έχουν χάσει την υπομονή τους με τα κρυπτονομίσματα».
Ο Τζέικομπ Κινγκ, από την εταιρεία αναλύσεων SwanDesk, προειδοποίησε ότι η κατάρρευση της εμπιστοσύνης θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν καταστροφικό ντόμινο, καθώς οι ιδιώτες επενδυτές εγκαταλείπουν την αγορά και οι εταιρικοί αγοραστές καταρρέουν υπό το βάρος των αυξανόμενων ζημιών.
«Η ιστορία του Bitcoin μοιάζει με αυτή του Τιτανικού», είπε. «Υποτίθεται ότι ήταν αβύθιστο – αλλά αυτό δεν ήταν αλήθεια. Θα δείτε».
Από τους Hugo Duncan και Patrick Tooher, ©Associated Newspapers Limited
