Ο κόσμος οδεύει προς μια νέα εποχή μαζικού πολέμου, στην οποία η ολοένα και πιο προηγμένη τεχνολογία χρησιμοποιείται στην υπηρεσία όλο και πιο πρωτόγονων ιδεολογιών. Αυτό δεν είναι πουθενά πιο ξεκάθαρο απ’ ό,τι με τους Χούθι της Υεμένης. Τις τελευταίες ημέρες, η τρομοκρατική ομάδα εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ, ισχυριζόμενη ότι στόχευσε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αν και το Ισραήλ λέει πως εκτοξεύθηκε μόνο ένας περιορισμένος αριθμός και ότι όλοι αναχαιτίστηκαν.
Επίσημα γνωστοί ως «Ανσαρ Αλλάχ» (Υπερασπιστές του Θεού), οι Χούθι είναι μια φυλή από την απομακρυσμένη ορεινή επαρχία της Σάαντα στα βορειοδυτικά της Υεμένης, που έχει τις ρίζες της στον κλάδο Ζαϊντί του σιιτικού Ισλάμ. Η ομάδα αναδύθηκε τη δεκαετία του 1990 υπό τον Χουσεΐν αλ Χούθι, έναν άνθρωπο βαθιά επηρεασμένο από την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979, και οι αρχές του παραμένουν το ιδεολογικό της υπόβαθρο. Σκοτώθηκε από την κυβέρνηση της Υεμένης το 2004 και τον διαδέχθηκε ο εξίσου φανατικός αδελφός του, ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ Χούθι, ο οποίος ηγείται του κινήματος μέχρι σήμερα.
Από μερικές χιλιάδες μαχητές, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι οι δυνάμεις τους ανέρχονται σήμερα σε εκατοντάδες χιλιάδες. Με μια δομή που έχει πρότυπο έναν άλλο ιρανικό πληρεξούσιο, τη «Χεζμπολάχ» στον Λίβανο, οι Χούθι ελέγχουν βασικά τμήματα της Υεμένης, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Σαναά, το μεγαλύτερο μέρος των βορειοδυτικών περιοχών της χώρας και -πράγμα κρίσιμο- την ακτογραμμή της Ερυθράς Θάλασσας.
Αυτό είναι που κάνει τους Χούθι ιδιαίτερα επικίνδυνους. Μια πολιτοφυλακή, που γεννήθηκε σε μια ορεινή ερημιά, βρίσκεται τώρα πάνω σε μια από τις ζωτικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου. Με τη «Χαμάς» και τη «Χεζμπολάχ» να έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά, έχουν γίνει ο πιο ισχυρός πληρεξούσιος του Ιράν.
Η Τεχεράνη παρέχει εκπαίδευση, πληροφορίες και ολοένα και πιο εξελιγμένο οπλισμό, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων, αντιπλοϊκών συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλου βεληνεκούς, ενώ οι Χούθι παρέχουν στο Ιράν στρατηγική εμβέλεια σε μια από τις πιο ευαίσθητες οικονομικά περιοχές του κόσμου.
«Ετοιμοι να πυρπολήσουν τα πάντα»
Οι επιπτώσεις είναι τεράστιες. Οι Χούθι απειλούν ήδη το Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ στο άνοιγμα της Ερυθράς Θάλασσας, από το οποίο διέρχεται περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου σημαντικού μεριδίου των ενεργειακών αποστολών. Εάν αυτή η περιορισμένη πρόσβαση έκλεινε αποτελεσματικά -παράλληλα με τη διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ- το αποτέλεσμα θα ήταν ένας de facto αποκλεισμός που θα εκτεινόταν από τον Περσικό Κόλπο έως τη Διώρυγα του Σουέζ.
Η ομάδα έχει δηλώσει την ετοιμότητά της να κάνει ακριβώς αυτό και να πυρπολήσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, που έχουν ήδη επιβαρυνθεί από τις διαταραχές στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Ενώ ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ επηρεάζει πρωτίστως τον ενεργειακό τομέα, η παρακώλυση του Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα είχε ακόμη ευρύτερες επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο αγαθών, με καταστροφικές παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες. Από τον Νοέμβριο του 2023, οι Χούθι έχουν επιτεθεί σε περισσότερα από 100 πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, μια διαδρομή όπου μεταφέρονται περίπου το 10% του παγκόσμιου πετρελαίου και σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια (755 δισεκατομμύρια λίρες) σε αγαθά ετησίως. Οι επιθέσεις αυτές έχουν αλλάξει δραματικά τα ναυτιλιακά πρότυπα, με τα πλοία να αποφεύγουν όλο και περισσότερο την Ερυθρά και να χαράζουν πορεία γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, προσθέτοντας χιλιάδες μίλια, εβδομάδες χρόνου διέλευσης και σημαντικό κόστος στις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Η αλήθεια είναι ότι οι Χούθι μπορεί να είναι μια συμμορία οιονεί μεσαιωνικών κακοποιών, αλλά είναι επίσης μια τρομερή και πρωτόγνωρη δύναμη. Η ομάδα έχει γίνει ο πρώτος μη κρατικός φορέας που αναπτύσσει αντιπλοϊκούς βαλλιστικούς πυραύλους σε συνεχείς επιχειρήσεις, συνδυάζοντάς τους με πυραύλους Κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς για να δημιουργήσει μια μόνιμη απειλή.
Ακόμα και το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ -η πιο ικανή ναυτική δύναμη στον κόσμο- έχει αναγκαστεί σε σχεδόν συνεχείς επιχειρήσεις αναχαίτισης για την υπεράσπιση εμπορικών και στρατιωτικών πλοίων.
Το οπλοστάσιο των Χούθι είναι ένα υβρίδιο παλαιών και νέων όπλων. Τα βαλλιστικά συστήματα Scud και Tochka της σοβιετικής εποχής (που εισέρχονται στην ανώτερη ατμόσφαιρα προτού κατεβούν στον στόχο τους) βρίσκονται δίπλα σε ιρανικής σχεδίασης πυραύλους Κρουζ (οι οποίοι πετούν χαμηλά), ενώ οι εγχώρια αναπτυγμένες πλατφόρμες μη επανδρωμένων αεροσκαφών, όπως η σειρά Samad, μπορούν να φτάσουν σε στόχους έως και 1.500 χλμ. (900 μίλια) μακριά.
Τα συστήματα μικρότερης εμβέλειας, συμπεριλαμβανομένων των μη επανδρωμένων αεροσκαφών Qasef, παρέχουν πρόσθετη ευελιξία για περιφερειακά πλήγματα. Τα όπλα αυτά κατασκευάζονται όλο και περισσότερο σε τοπικό επίπεδο. Οι αποστολές που αναχαιτίστηκαν πέρυσι αποκάλυψαν τόρνους ακριβείας, ρομποτικά συστήματα συγκόλλησης, χαράκτες λέιζερ και εξοπλισμό παραγωγής πλακετών κυκλωμάτων: βιομηχανική υποδομή όπλων σε μια από τις φτωχότερες περιοχές της Γης.
Αποτελεσματική καινοτομία
Αλλά η πιο αποτελεσματική καινοτομία των Χούθι είναι οικονομική. Διεξάγουν έναν πόλεμο φθοράς: δεκάδες χιλιάδες δολάρια αναχαιτίζονται συστηματικά από άμυνες που κοστίζουν εκατομμύρια. Κατά τις πρώτες εβδομάδες της επιχείρησης Rough Rider, της εκστρατείας των ΗΠΑ που ξεκίνησε τον περασμένο Μάρτιο για την καταστολή των επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα, η Ουάσινγκτον δαπάνησε περίπου 200 εκατομμύρια δολάρια (150 εκατομμύρια λίρες) σε πυρομαχικά για την αντιμετώπιση σχετικά φθηνών απειλών. Αυτό είναι κάτι άλλο που έμαθαν από τους Ιρανούς μέντορές τους.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου των Μουλάμπ με το Ισραήλ, το 2025, η Τεχεράνη εκτόξευσε επανειλημμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed-136 που κόστιζαν περίπου 20.000 δολάρια (15.000 λίρες) και ανάγκασαν το Ισραήλ να απαντήσει με αμυντικούς πυραύλους Arrow που κόστιζαν 3,5 εκατομμύρια δολάρια (2,7 εκατομμύρια λίρες) ο καθένας. Ορισμένες από τις δραστηριότητες αυτής της βάρβαρης τρομοκρατικής ομάδας είναι απίστευτες.
Καταπίεση γυναικών και ανηλίκων
Η ομάδα φέρεται να έχει αναβιώσει τη δουλεία στην Υεμένη, για παράδειγμα, ενώ ο ΟΗΕ έχει θεωρήσει «αξιόπιστες» αναφορές ότι αγόρια ηλικίας μόλις 13 ετών έχουν συλληφθεί για «άσεμνες πράξεις» -εννοώντας την ομοφυλοφιλία- ή -σε πολιτικές περιπτώσεις- όταν οι οικογένειές τους δεν συμμορφώνονται με την ιδεολογία των Χούθι. Οι ανήλικοι μοιράζονται κελιά με ενήλικους κρατούμενους. Αναπόφευκτα, βιώνουν την καταπίεση των γυναικών. Οι γυναίκες μπορούν να ταξιδεύουν μόνο με έναν άνδρα κηδεμόνα (μάχραμ) και δεν μπορούν να μετακινηθούν εντός της επικράτειας των Χούθι χωρίς γραπτή συγκατάθεση του άνδρα, ακόμη και για εργασία (αυτό ισχύει και για τις γυναίκες υπαλλήλους του ΟΗΕ). Το 2018, οι Χούθι κάλυψαν γυναικεία πρόσωπα σε διαφημιστικές πινακίδες και τα κεφάλια μανεκέν σε καταστήματα νυφικών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένοπλες συμμορίες άρπαξαν μανεκέν από καταστήματα επειδή «προκαλούσαν επιθυμία». Ο Συνασπισμός της Υεμένης για την Παρακολούθηση των Παραβάσεων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (YCMHR) κατέγραψε 1.181 παραβιάσεις κατά των γυναικών από τους Χούθι μόνο μεταξύ 2017 και 2020.
Σε μια περίπτωση του 2021, μια γυναίκα κρατούμενη εξαναγκάστηκε σε σεξουαλική επαφή με πολλούς άνδρες σε ένα κέντρο κράτησης των Χούθι, ως προετοιμασία για να χρησιμοποιηθεί σαν σκλάβα του σεξ για «επιφανείς πελάτες». Επιπρόσθετα, υπάρχει ο συνήθης κατάλογος των απαγωγών, των βασανιστηρίων, των βομβιστικών επιθέσεων και του εκτοπισμού χιλιάδων ανθρώπων.
Οι Χούθι έχουν επίσης τοποθετήσει νάρκες αδιακρίτως κοντά σε σπίτια, σχολεία, τζαμιά, αγορές και πηγές νερού. Ο Συνασπισμός της Υεμένης για την Παρακολούθηση των Παραβάσεων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει καταγράψει περισσότερους από 1.929 θανάτους αμάχων και ζημιές σε περισσότερες από 2.872 δημόσιες και ιδιωτικές εγκαταστάσεις, αποτέλεσμα των ναρκών των Χούθι κατά τη διάρκεια των 6 ετών της σύγκρουσης. Τώρα, βρίσκονται και πάλι σε πόλεμο. Σε πρόσφατη ανακοίνωση ανέφεραν ότι θα συνεχίσουν να «διεξάγουν τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις τις επόμενες ημέρες έως ότου ο εγκληματικός εχθρός σταματήσει τις επιθέσεις».
Το ερώτημα δεν είναι αν διαθέτουν την ικανότητα να διαταράξουν το παγκόσμιο εμπόριο ή να διευρύνουν τη σύγκρουση. Εχουν αποδείξει πως μπορούν και τα δύο. Το ερώτημα είναι αν θα επιλέξουν να κλιμακώσουν περαιτέρω και αν ο κόσμος είναι προετοιμασμένος για τις συνέπειες, και ιδίως για την καταστροφική ισραηλινή απάντηση που θα ακολουθήσει.
Οι Χούθι ήταν κάποτε μια τοπική εξέγερση, που περιοριζόταν σε μια απομονωμένη γωνιά της Υεμένης. Σήμερα είναι ένας στρατηγικός παίκτης με αδίστακτη συμπεριφορά και τις δεξιότητες που απαιτούνται για να διαμορφώσουν την πορεία μιας παγκόσμιας κρίσης. Και μόλις τώρα αρχίζουν.
TΟΥ DAVID PATRIKARAKOS ειδικού ανταποκριτή ©Associated Newspapers Limited
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
