Βαρύ πένθος έχει σκορπίσει στην Κρήτη η είδηση του θανάτου του Γιάννη Ξυλούρη, γνωστού ως “Ψαρογιάννη“, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών. Η απώλειά του άγγιξε βαθιά τόσο τον καλλιτεχνικό κόσμο όσο και την τοπική κοινωνία του νησιού.
Ρίζες σε μια ιστορική μουσική οικογένεια
Γεννημένος το 1943 στα Ανώγεια, ο Γιάννης Ξυλούρης ανήκε στη θρυλική οικογένεια των Ξυλούρηδων, που για τέσσερις γενιές άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην κρητική μουσική παράδοση. Ήταν αδελφός του Νίκος Ξυλούρης και του Ψαραντώνης, συμβάλλοντας και ο ίδιος καθοριστικά στη διατήρηση και τη διάδοση της μουσικής κληρονομιάς της Κρήτης.
Σε ηλικία μόλις πέντε ετών ήρθε σε επαφή με το πρώτο του όργανο, το μαντολίνο, ενώ σύντομα ακολούθησαν το λαούτο και η λύρα. Ήδη από τα μαθητικά του χρόνια «μιλούσε» τη μυστική γλώσσα της παραδοσιακής μουσικής, με εκείνο το πάθος που χαρακτηρίζει μόνο τους αληθινούς δημιουργούς.
Κορυφαίος λαουτιέρης
Στα 12 του χρόνια συνόδευε με το λαούτο τον αδελφό του Νίκο, ενώ στα 14 πραγματοποίησε την πρώτη του δισκογραφική δουλειά. Μέχρι τα 17 του, θεωρούνταν ήδη ένας από τους κορυφαίους λαουτιέρηδες της Κρήτης, με τους σπουδαιότερους λυράρηδες να επιδιώκουν συνεργασία μαζί του. Το λαούτο του έντυσε μουσικά δεκάδες ηχογραφήσεις και εμφανίσεις σε όλο το νησί.
Ο Γιάννης Ξυλούρης δεν περιορίστηκε στο λαούτο και το μαντολίνο. Ασχολήθηκε ενεργά με τη λύρα, το τραγούδι και τη σύνθεση, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια υψηλής αισθητικής. Με σπάνια φαντασία και άρτια τεχνική, κατάφερε να παντρέψει την παράδοση με στοιχεία έντεχνης μουσικής, διαμορφώνοντας μια προσωπική και στέρεη καλλιτεχνική πρόταση.
Συνεργασίες και διεθνής παρουσία
Κατά τη μακρόχρονη πορεία του συνεργάστηκε, πέρα από τα αδέλφια του, με κορυφαίους καλλιτέχνες όπως ο Κώστας Μουντάκης και ο Βασίλης Σκουλάς. Υπήρξε ο πιο ηχογραφημένος λαουτιέρης της εποχής του, ενώ εμφανίστηκε σε συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, συνεργαζόμενος και με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, το Αιγαίο και τη Μικρά Ασία.
Ο Ψαρογιάννης θα μείνει στη μνήμη ως ο καλλιτέχνης που κυριάρχησε στο λαούτο, αναπτύσσοντας μια μοναδική τεχνική που αποτυπώθηκε σε δεκάδες δίσκους. Οι εκτελέσεις του, σφραγισμένες από ακρίβεια και ψυχή, αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για την κρητική μουσική και τις επόμενες γενιές.
