Σε καίρια καμπή βρίσκεται η ελληνική Δικαιοσύνη, με την εφαρμογή του Ηλεκτρονικού Φακέλου Υπόθεσης και την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, από την 1η Ιανουαρίου, να μεταβάλλουν -πρώτη φορά συνδυαστικά- τόσο τον τρόπο λειτουργίας των δικαστηρίων όσο και τον χρόνο απονομής της Δικαιοσύνης. Οι αλλαγές, που μέχρι πρότινος παρέμεναν εξαγγελίες, αρχίζουν πλέον να αποτυπώνονται με μετρήσιμα αποτελέσματα στην καθημερινή πρακτική των Πρωτοδικείων. Στην αλλαγή της καθημερινότητας στα δικαστήρια όλης της χώρας έχει συμβάλει και η περσινή μεταρρύθμιση του νέου Δικαστικού Χάρτη.
Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης, που θεσμοθετήθηκε με τον νόμο 5221/2025, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ψηφιακού μετασχηματισμού. Πρώτη φορά το σύστημα επιχειρεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο χρόνιες παθογένειες: την ασφυκτική γραφειοκρατία των έγχαρτων δικογραφιών και τις υπερβολικές καθυστερήσεις στον προσδιορισμό και την εκδίκαση των υποθέσεων. Πρόκειται για έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο στον οποίο συγκεντρώνεται ολόκληρη η δικογραφία κάθε υπόθεσης: δικόγραφα, προτάσεις, αποδεικτικά μέσα, ένορκες βεβαιώσεις, πραγματογνωμοσύνες, αποφάσεις και διατάξεις, από την κατάθεση της αγωγής έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Με την εφαρμογή του, καταργείται στην πράξη ο έγχαρτος φάκελος και η διακίνηση χιλιάδων σελίδων μεταξύ γραμματειών, δικαστών και δικηγόρων. Η πλήρης εφαρμογή του νέου συστήματος υπολογίζεται να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2027. Προς το παρόν, το νέο σύστημα εφαρμόζεται πιλοτικά εδώ και λίγες ημέρες στις κτηματολογικές διαφορές.
Αυτόματα
Η κατάθεση δικογράφων γίνεται πλέον ηλεκτρονικά από το γραφείο του δικηγόρου, με αυτόματη απόδοση ΓΑΚ (Γενικού Αριθμού Καταχώρισης) και ΕΑΚ (Ειδικού Αριθμού Καταχώρισης), επιλογή διαθέσιμης δικασίμου και άμεση ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων. Οι δικαστές αποκτούν πλήρη πρόσβαση στον φάκελο χωρίς καθυστερήσεις, ενώ οι πολίτες μπορούν να παρακολουθούν την πορεία της υπόθεσής τους χωρίς φυσική παρουσία στα δικαστήρια. Στην παρουσίαση του συστήματος, που έγινε στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, χρειάστηκαν μόνο 15 λεπτά στον δικηγόρο Βασίλη Αποστολίδη προκειμένου να καταθέσει αγωγή στο Πρωτοδικείο Πειραιά, για την οποία έλαβε δικάσιμο για τον Σεπτέμβριο του 2026.
«Πρόκειται για πραγματική τομή στον τρόπο που θα λειτουργεί η Δικαιοσύνη από εδώ και πέρα», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, κατά την παρουσίαση του νέου συστήματος, υπογραμμίζοντας ότι ο Ηλεκτρονικός Φάκελος αποτελεί το τρίτο κρίσιμο βήμα μετά τον Δικαστικό Χάρτη και τον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. «Ο ψηφιακός μετασχηματισμός σηματοδοτεί τη μετάβαση της ελληνικής Δικαιοσύνης από τον 20ό στον 21ο αιώνα», επεσήμανε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, τονίζοντας ότι ο Ηλεκτρονικός Φάκελος συνοδεύει κάθε υπόθεση από την αρχή έως το τέλος της.
Παράλληλα με την ψηφιακή μετάβαση, ο νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας εισάγει πρώτη φορά δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και συγκεκριμένες προθεσμίες, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο προσδιορισμού των δικασίμων. Τα πρώτα στοιχεία από το Πρωτοδικείο Αθηνών καταδεικνύουν βελτίωση. Μέχρι πρόσφατα ο μέσος χρόνος προσδιορισμού δικασίμου ανερχόταν στα 3,5 έτη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις αγωγές του 2021 που προσδιορίζονταν για το 2025. Σήμερα, μετά την εφαρμογή των νέων διατάξεων, οι αγωγές που κατατίθενται στο Πρωτοδικείο Αθηνών προσδιορίζονται για τον Σεπτέμβριο του 2026, με μοναδική καθυστέρηση το διάστημα των θερινών τμημάτων. Παράλληλα, αγωγές που είχαν κατατεθεί τον Φεβρουάριο του 2024 προσδιορίστηκαν για τον Ιούνιο του 2026, έπειτα από το άνοιγμα νέων πινακίων στο πλαίσιο του Δικαστικού Χάρτη. Υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας και ειδικών διαδικασιών προσδιορίζονται, ως επί το πλείστον, μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2026.
Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώθηκαν και κατά την πρόσφατη επίσκεψη του υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα στο Πρωτοδικείο Αθηνών. Ο κ. Μπούγας ενημερώθηκε από τη γραμματεία κατάθεσης αγωγών και συνομίλησε με δικηγόρους που βιώνουν τις αλλαγές.
Σημαντική είναι και η περιβαλλοντική διάσταση της μεταρρύθμισης. Η δραστική μείωση των εκτυπώσεων και της διακίνησης έγχαρτων φακέλων περιορίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των δικαστηρίων και εξοικονομεί ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, σε ένα σύστημα που επί δεκαετίες λειτουργούσε στα όρια της γραφειοκρατικής ασφυξίας.
Σταδιακή εφαρμογή
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του υπουργείου Δικαιοσύνης, από την 1η Ιανουαρίου 2026 ο Ηλεκτρονικός Φάκελος εφαρμόζεται σταδιακά στις κτηματολογικές υποθέσεις, από την 1η Απριλίου επεκτείνεται στο σύνολο των υποθέσεων της τακτικής διαδικασίας, ενώ έως το τέλος του 2026 αναμένεται η πλήρης εφαρμογή του σε όλες τις βαθμίδες και τους κλάδους της Δικαιοσύνης, αστικής, ποινικής και διοικητικής.
Εφόσον το νέο σύστημα λειτουργήσει και προχωρήσει, βάσει του σχεδιασμού του υπουργείου Δικαιοσύνης, τότε στην πράξη θα αποτελέσουν παρελθόν οι εικόνες που έχουν συνηθίσει να βλέπουν οι πολίτες με χιλιάδες σελίδες δικογραφιών να μεταφέρονται στα δικαστήρια με… καροτσάκια του σουπερμάρκετ. Εικόνες που μέχρι σήμερα είναι οικείες και καθημερινές στους δικαστικούς σχηματισμούς της χώρας και ειδικά στο Πρωτοδικείο της Αθήνας, που αποτελεί και το μεγαλύτερο δικαστήριο στη χώρα.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
