Η γρίπη, για την οποία η περασμένη εβδομάδα στη χώρα μας ήταν μία χρονική περίοδος στην οποία καταγράφηκε πολύ υψηλή δραστηριότητα, με τα νοσοκομεία του ΕΣΥ όλης της χώρας να «δοκιμάζουν» τα όρια της δυναμικότητάς τους όσον αφορά τις νοσηλείες ασθενών με σοβαρή νόσηση, αλλά και με σοβαρές επιπλοκές, όπως η πνευμονία, είναι μία μεταδοτική νόσος του αναπνευστικού συστήματος, η οποία οφείλεται σε λοίμωξη από τον ιό της γρίπης. Στην Ευρώπη, η γρίπη εκδηλώνεται τακτικά ως ετήσια επιδημία κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Υπολογίζεται ότι κάθε έτος στην Ευρωπαϊκή Ενωση/στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο μολύνονται έως 50 εκατομμύρια άνθρωποι από ιούς της εποχικής γρίπης.
Πώς εκδηλώνεται
Δεν νοσούν όλοι όσοι έχουν μολυνθεί από τον ιό της γρίπης. Για όσους νοσούν, τα συμπτώματα που παρουσιάζουν είναι συνήθως πυρετός, πονοκέφαλος, πονόλαιμος και/ή βήχας, μυϊκοί πόνοι σε όλο το σώμα, καταρροή κ.λπ.
Η σοβαρότητα της νόσου παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις, από έλλειψη συμπτωμάτων έως σοβαρή νόσηση. Σε μη επιπλεγμένα περιστατικά, τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως από μόνα τους εντός μιας εβδομάδας από την εμφάνισή τους. Στις σοβαρές επιπλοκές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η πνευμονία και η εγκεφαλίτιδα (φλεγμονή του εγκεφάλου).
Σοβαρή νόσηση και επιπλοκές απαντούν συχνότερα σε πολύ μικρά παιδιά, σε ευπαθείς ηλικιωμένους και σε συγκεκριμένες ευπαθείς ομάδες. Ωστόσο, περίπου 50% των παιδιών και των ενηλίκων σε ηλικία εργασίας, που χρήζουν εντατικής θεραπείας, δεν έχουν προϋπάρχουσες ιατρικές παθήσεις.
Η γρίπη μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, κυρίως μέσω της άμεσης επαφής με εκκρίσεις μολυσμένων ασθενών, όπως υγρά σταγονίδια που ελευθερώνονται όταν οι ασθενείς βήχουν ή εκπνέουν. Η γρίπη μεταδίδεται επίσης μέσω εκκρίσεων που επικάθονται σε χέρια, υφάσματα και επιφάνειες που αγγίζουν οι άνθρωποι.
Είναι πλέον γνωστό τοις πάσι ότι ο ιός της γρίπης μπορεί να προσβάλει όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ωστόσο τον υψηλότερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση και εμφάνιση επιπλοκών διατρέχουν συγκεκριμένα οι εξής ομάδες του γενικού πληθυσμού:
Ομάδες υψηλού κινδύνου
Ατομα ηλικίας 60 ετών και άνω, έγκυοι ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης,
Θηλάζουσες,
Άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος άνω του 40,
Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. νόσος Kawasaki, ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα), για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye έπειτα από γρίπη,
Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά κάτω των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη,
Κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων, νεοσύλλεκτοι στις Ενοπλες Δυνάμεις στα κέντρα κατάταξης και ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους μήνες Οκτώβριο – Μάρτιο),
Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών Υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι),
Επαγγελματίες, όπως κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά,
Παιδιά ηλικίας άνω των 6 μηνών και ενήλικοι που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:
Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες,
Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές,
Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας),
Μεταμόσχευση οργάνων,
Δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες),
Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα,
Χρόνια νεφροπάθεια,
Νευρομυϊκά ή νευρολογικά νοσήματα.
Με τα σχολεία να έχουν ήδη ανοίξει εκ νέου, το ερώτημα στις αρμόδιες υγειονομικές αρχές της χώρας μας δεν είναι, ασφαλώς, εάν θα φτάσουμε άμεσα σε κορύφωση, όσον αφορά τη διάδοση της γρίπης, κορύφωση η οποία εκτιμάται ότι θα προκύψει έως το τέλος του Ιανουαρίου. Το κύριο ερώτημα είναι εάν θα επαναληφθεί για δεύτερη φορά στη χώρα μας το φαινόμενο του «οροπεδίου» και όχι εκείνο, το πιο σύνηθες, της μιας «κορυφής».
Με απλά λόγια, εάν κοιτάξει κάποιος τα ιστογράμματα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) για τη διάδοση της γρίπης και των λοιπών ιών του αναπνευστικού συστήματος, θα δει ότι κάθε χρόνο, εκτός από μία χρονιά, αυτά έχουν το σχήμα του «βουνού με μία ευδιάκριτη κορυφή». Ομως, μία χρονιά τόσο η γρίπη όσο και οι λοιποί ιοί του αναπνευστικού «έδωσαν» στη χώρα μας δύο κορυφώσεις, με αποτέλεσμα το ιστόγραμμα του ΕΟΔΥ να έχει το σχήμα ενός «οροπεδίου», ενός πλατό, δηλαδή, με τη διάδοση της γρίπης και των άλλων ιών του αναπνευστικού να παραμένει για διαδοχικές εβδομάδες σε πολύ υψηλά επίπεδα, πριν αυτή η διάδοση αρχίσει να αποκλιμακώνεται.
Το κρίσιμο είναι το γεγονός ότι η πορεία της διάδοσης των ως άνω ιών δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί εκ των προτέρων. Μένει να τη δούμε μόνον εκ των υστέρων, αφού θα έχει αρχίσει η σταθερή αποκλιμάκωσή της, ενώ το ενδεχόμενο των δύο κορυφώσεων, με το σχήμα του «οροπεδίου» για τη διάδοση των εν λόγω ιών, δεν θεωρείται ως το πλέον πιθανό για φέτος εκ μέρους ικανού αριθμού ειδικών επιστημόνων της χώρας μας.
ΓΡΑΦΕΙ Η ΘΕΟΔΩΡΑ ΨΑΛΤΟΠΟΥΛΟΥ *
Αυξηµένη ένταση σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Ελλάδα
Η εποχική γρίπη 2025-2026 στην Ευρώπη και την Αµερική εξελίσσεται νωρίτερα και µε µεγαλύτερη ένταση απ’ ό,τι τις δύο προηγούµενες σεζόν. Σύµφωνα µε τα δεδοµένα του ΕCDC και του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας (WHO) για την Ευρώπη, η δραστηριότητα της γρίπης άρχισε περίπου τρεις έως τέσσερις εβδοµάδες νωρίτερα από το σύνηθες, µε τον ιό Influenza A (υποτύπος H3N2) να κυριαρχεί σε µεγάλο µέρος της ηπείρου. Ο νέος υποκλάδος Κ, που κυριαρχεί, έχει µεγαλύτερη µεταδοτικότητα, χωρίς απαραίτητα να προκαλεί µεγαλύτερη νόσηση.
Στη Μεγάλη Βρετανία έχουν αναφερθεί αυξηµένες επισκέψεις για συµπτώµατα γρίπης και υψηλά επίπεδα θετικότητας στα δείγµατα. Επειτα από µία πρόσκαιρη µείωση των εισαγωγών στα νοσοκοµεία, µετά την Πρωτοχρονιά αυξήθηκαν οι εισαγωγές για γρίπη και γαστρεντερικές ιώσεις. Οι προσπάθειες εµβολιασµού συνεχίζονται µε αυξηµένη συµµετοχή σε ορισµένες οµάδες: περίπου 72,8% των ατόµων ηλικίας άνω των 65 ετών έχουν λάβει το αντιγριπικό εµβόλιο, ενώ τα ποσοστά για άτοµα µε υποκείµενο κίνδυνο κάτω των 65 ετών είναι περίπου 38,6% και 42,1%-43,1% στα παιδιά µικρής ηλικίας στο Ηνωµένο Βασίλειο. Η συµµετοχή των εργαζοµένων στον τοµέα της Υγείας στην εµβολιαστική εκστρατεία είναι επίσης αυξηµένη σε σχέση µε πέρυσι (~40,6%).
Στις Ηνωµένες Πολιτείες τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τη σεζόν 2025-2026 δείχνουν ότι η εποχική γρίπη εξαπλώνεται µε µεγάλη ένταση, προκαλώντας µέχρι σήµερα πάνω από 7.000 θανάτους, µεταξύ αυτών και 17 παιδιών. Μέχρι το τέλος ∆εκεµβρίου 2025, περίπου 8,2% όλων των επισκέψεων σε γιατρούς αφορούσαν συµπτώµατα γρίπης, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί από τότε που άρχισαν οι σχετικές µετρήσεις πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες. Συνολικά, η σεζόν έχει ήδη προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες νοσηλείες και περισσότερα από 11 εκατοµµύρια κρούσµατα, µε τον υποτύπο H3N2, ειδικότερα το στέλεχος subclade K, να κυριαρχεί και στις ΗΠΑ όπως και στην Ευρώπη.
Στην Ελλάδα, η δραστηριότητα της γρίπης έχει επίσης αυξηθεί σηµαντικά από τα τέλη ∆εκεµβρίου 2025, µε αυξανόµενο αριθµό εισαγωγών στα νοσοκοµεία και ανοδική τάση στα κρούσµατα γριπώδους συνδροµής ανά 1.000 επισκέψεις ασθενών, σύµφωνα µε τις εβδοµαδιαίες εκθέσεις του ΕΟ∆Υ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γρίπη κυκλοφορεί νωρίτερα από το συνηθισµένο, µε τον υποκλάδο Κ του ιού Α(H3N2) να ανιχνεύεται στον πληθυσµό, ενώ συστήνεται η τριάδα: 1. εµβολιασµός, ιδίως για τις ευάλωτες οµάδες (ηλικιωµένοι, άτοµα µε υποκείµενα νοσήµατα κ.ά.), 2. µάσκα σε εσωτερικούς χώρους µε συνωστισµό και 3. άµεση χορήγηση αντιιικής αγωγής σε ευπαθείς οµάδες όταν εµφανίζονται συµπτώµατα.
Ο αντιγριπικός εµβολιασµός παραµένει το πιο αποτελεσµατικό µέτρο προστασίας, µειώνοντας τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης, νοσηλείας και θανάτου από τη γρίπη.
*Παθολόγος, καθηγήτρια Επιδηµιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΚΙΚΑΣ ΜΑΓΙΟΡΚΙΝΗΣ*
∆εν έχουµε τόσο έντονη όξυνση της νόσου
Η φετινή έξαρση της γρίπης έχει αρκετά χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούν σε σχέση µε τα προηγούµενα χρόνια. Κατ’ αρχάς φαίνεται ότι οδηγείται από ένα στέλεχος του H3N2 της γρίπης Α, το οποίο έχει γίνει γνωστό ως στέλεχος Κ. Το συγκεκριµένο στέλεχος φαίνεται ότι έχει ένα µεγάλο «φορτίο» µεταλλάξεων, µεγαλύτερο από αυτό που συνήθως βλέπουµε στο πλαίσιο της χειµερινής έξαρσης του βόρειου ηµισφαιρίου. Αυτό έχει αποτέλεσµα να µεταδίδεται πιο γρήγορα, κυρίως εξαιτίας του γεγονότος ότι τα αντισώµατα που έχουµε από παρελθούσες λοιµώξεις γρίπης είναι λιγότερο αποτελεσµατικά από το συνηθισµένο. Γι’ αυτόν τον λόγο η φετινή χειµερινή έξαρση ξεκίνησε νωρίτερα και αναµένεται να κορυφωθεί νωρίτερα απ’ ό,τι συνήθως παρατηρούµε.
Παρά τη δυναµική του νέου αυτού στελέχους, προς το παρόν δεν βλέπουµε να επαληθεύεται το σενάριο για την πιο δυναµική χειµερινή έξαρση των τελευταίων ετών, τουλάχιστον µε βάση τα στοιχεία που παρέχονται από την επιτήρηση της νόσου στο Ηνωµένο Βασίλειο. Σύµφωνα µε τα στοιχεία αυτά, η έξαρση της γρίπης φαίνεται να κορυφώθηκε στα µέσα ∆εκεµβρίου, σε αρκετά χαµηλότερα επίπεδα από τα περσινά, και ξεκίνησε µία µείωση της επιδηµικής καµπύλης.
Υπάρχει µία πιθανότητα να συνεχιστεί η πτώση και να οδηγηθεί η φετινή επιδηµία σε ύφεση, αλλά κάποιοι αναφέρουν ότι είναι νωρίς να βγάλουµε ασφαλές συµπέρασµα και πως είναι πιθανό να δούµε και µία δεύτερη έξαρση να ακολουθεί, µία έξαρση που θα οδηγηθεί από άλλα στελέχη της γρίπης (H1N1, γρίπη Β), καθώς η εξάπλωση του στελέχους Κ είναι πιο ταχεία, ξεκίνησε πιο νωρίς και γι’ αυτό κορυφώνεται πιο νωρίς απ’ ό,τι συνήθως. Γι’ αυτό είναι πιθανόν τα υπόλοιπα στελέχη της γρίπης που εξαπλώνονται πιο αργά να συνεχίσουν να εξαπλώνονται και µετά την κορύφωση του στελέχους Κ, φτάνοντας σε µία δεύτερη ετεροσυγχρονισµένη κορύφωση µε διαφορά περίπου 1 – 1,5 µήνα.
Για τον λόγο αυτό είναι εξαιρετικά σηµαντικό, όσοι πρέπει να κάνουν το εµβόλιο της γρίπης κάθε χρόνο, σύµφωνα µε τις συστάσεις της Εθνικής Επιτροπή Εµβολιασµού, να το κάνουν ακόµα και αυτήν τη στιγµή, γιατί η γρίπη είναι απρόβλεπτη και είναι πιθανόν να την έχουµε «κοντά µας» µέχρι και τα τέλη Μαρτίου.
*Αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδηµιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών και µέλος της Επιτροπής Εµπειρογνωµόνων του υπουργείου Υγείας
