Τα πάνω κάτω έφερε η κυβέρνηση Τραµπ, µε τις νέες αλλαγές στη διατροφική πυραµίδα, ανατρέποντας όσα γνωρίζαµε µέχρι σήµερα για τη διατροφή. Στις 7 Ιανουαρίου 2026 το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) παρουσίασε επισήµως τις νέες διατροφικές οδηγίες, επαναφέροντας το µοντέλο της πυραµίδας – αυτή τη φορά, όµως, ανεστραµµένη. Η νέα εκδοχή δίνει έµφαση στην πρωτεΐνη και τα λεγόµενα «υγιεινά» λιπαρά, ενώ περιορίζει δραστικά τα δηµητριακά, σηµατοδοτώντας µια σαφή ρήξη µε δεκαετίες προηγούµενων συστάσεων.
Σε ενηµέρωση στον Λευκό Οίκο, η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ δήλωσε ότι η αλλαγή ευθυγραµµίζεται πλήρως µε το πολιτικό σύνθηµα του Ντόναλντ
Τραµπ και του υπουργού Υγείας Ρόµπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, «Make America Healthy Again». Ο ίδιος ο Κένεντι χαρακτήρισε τη νέα πυραµίδα «τη σηµαντικότερη επαναφορά της οµοσπονδιακής διατροφικής πολιτικής στην ιστορία», συνοψίζοντας το µήνυµά του στη φράση: «Φάτε αληθινό φαγητό». Μάλιστα, ο Κένεντι δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η κυβέρνηση «τερµατίζει τον πόλεµο κατά των κορεσµένων λιπαρών».
Η ρητορική περί «πολέµου κατά των κορεσµένων λιπαρών» προκάλεσε από την πρώτη στιγµή αντιδράσεις στον διεθνή Τύπο και στην επιστηµονική κοινότητα. Πολλοί ειδικοί επισηµαίνουν ότι, παρά τη θεαµατική αλλαγή στην εικόνα της πυραµίδας, οι βασικές συστάσεις δεν διαφοροποιούνται ουσιαστικά,
καθώς το όριο των κορεσµένων λιπαρών παραµένει κάτω από το 10% των ηµερήσιων θερµίδων. ∆ιεθνή µέσα σχολιάζουν ότι πρόκειται περισσότερο για µια επικοινωνιακή αναδιατύπωση παρά για µια πραγµατική ανατροπή της διατροφικής επιστήµης, δηµιουργώντας τον κίνδυνο παρερµηνείας από το ευρύ κοινό.
Αναδεικνύεται σε κεντρικό άξονα
Πρώτη φορά η πρωτεΐνη αναδεικνύεται σε κεντρικό άξονα της διατροφής, µε τη συνιστώµενη πρόσληψη να αυξάνεται σε 1,2 – 1,6 γραµµάριο ανά κιλό σωµατικού βάρους την ηµέρα, από το µέχρι πρότινος όριο του 0,8 γρ./κιλό. Ακόµη πιο εντυπωσιακή είναι η στροφή απέναντι στα λιπαρά. Ενώ παλαιότερες οδηγίες συνέστηναν τον περιορισµό ή την αποφυγή πλήρων λιπαρών και κορεσµένων λιπών, η νέα πυραµίδα: προτείνει τρεις µερίδες πλήρων γαλακτοκοµικών ηµερησίως,τοποθετεί τα λιπαρά -ακόµη και τα κορεσµένα- στην κορυφή της πυραµίδας, υπό την προϋπόθεση ότι προέρχονται από ολόκληρες, φυσικές τροφές, διατηρώντας
ωστόσο το όριο του 10% των ηµερήσιων θερµίδων.
Οι νέες οδηγίες κηρύσσουν, παράλληλα, σαφή πόλεµο στην προστιθέµενη ζάχαρη, προτείνοντας αυστηρό περιορισµό ή αποφυγή της, µε ανώτατο όριο τα
10 mg ανά γεύµα. Αλλαγές υπάρχουν και στο αλκοόλ: αντί για αριθµητικά όρια, οι οδηγίες προτείνουν την «ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης».
Για τις νέες αλλαγές που έφερε η αµερικανική κυβέρνηση στα πρότυπα διατροφής µίλησε στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» ο Ευµένης Καραφυλλίδης,
κλινικός διαιτολόγος – διατροφολόγος: «Η ιδέα να τοποθετηθεί στην κορυφή της πυραµίδας το πραγµατικό, ελάχιστα επεξεργασµένο φαγητό και να δοθεί µεγαλύτερη έµφαση στην επαρκή πρωτεΐνη, στα φρούτα και τα λαχανικά, καθώς και στα υγιεινά λιπαρά, έχει σαφή λογική. Τα στοιχεία αυτά συνδέονται
σταθερά µε καλύτερο κορεσµό, βελτιωµένη ποιότητα διατροφής και ευκολότερο έλεγχο του σωµατικού βάρους. Ωστόσο, µια “ανεστραµµένη” απεικόνιση µπορεί εύκολα να παρερµηνευθεί.
∆εν σηµαίνει “όσο περισσότερο τόσο καλύτερα”. Το ουσιαστικό µήνυµα είναι η ιεράρχηση επιλογών -ποιότητα, ελάχιστη επεξεργασία και επάρκεια- και όχι η άδεια για υπερκατανάλωση». «Στα λιπαρά, το κρίσιµο σηµείο είναι να ξεκαθαρίζεται ότι αναφερόµαστε σε λιπαρά από ολόκληρες τροφές και έλαια µε ευνοϊκό προφίλ, µε έµφαση στην ποιότητα και όχι απλώς στην αύξηση της πρόσληψης λίπους», προσθέτει.
Αναφορικά µε τη µετατόπιση του κόκκινου κρέατος στην κορυφή της πυραµίδας, ο κ. Καραφυλλίδης επισηµαίνει: «Η αυξηµένη έµφαση στην πρωτεΐνη δεν
µεταφράζεται αυτόµατα σε µεγαλύτερη κατανάλωση κρέατος. Η πρωτεΐνη µπορεί να προέρχεται από πολλές πηγές, όπως ψάρια, αβγά, γαλακτοκοµικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, σόγια και πουλερικά. Για το κόκκινο κρέας, η πιο ασφαλής και τεκµηριωµένη προσέγγιση είναι να µη θεωρείται καθηµερινή βασική επιλογή, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για µεγάλες ποσότητες ή επεξεργασµένα προϊόντα». «Οταν η πρωτεΐνη προέρχεται κυρίως από λιπαρά κοµµάτια κρέατος ή επεξεργασµένα προϊόντα, το όριο των κορεσµένων λιπαρών -που παραµένει κάτω από το 10% της συνολικής ενέργειας- συχνά ξεπερνιέται χωρίς να γίνεται αντιληπτό», τονίζει.
Ωστόσο, η νέα εικόνα της διατροφικής πυραµίδας µπορεί να δηµιουργήσει σύγχυση στο κοινό και να παρερµηνεύσει τις οδηγίες. Οπως ανέφερε ο κ. Καραφυλλίδης: «Ο κίνδυνος αυτός είναι υπαρκτός, ιδιαίτερα στα social media, όπου µια εικόνα χωρίς επαρκές πλαίσιο µπορεί να µετατραπεί σε σύνθηµα του τύπου “περισσότερη πρωτεΐνη ίσον πιο υγιεινά”. Αυτό µπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική έµφαση στο κρέας, παραµέληση των φυτικών ινών και υποτίµηση της ποιότητας των λιπαρών. Το βασικό µήνυµα που χρειάζεται να τονίζεται είναι ότι η πρωτεΐνη πρέπει να είναι επαρκής και ποιοτική, όχι απλώς περισσότερη».
Η carnivore diet
Η χρονική στιγµή της παρουσίασης της ανεστραµµένης πυραµίδας φαίνεται να «κουµπώνει» ιδανικά µε µια ανερχόµενη τάση -κυρίως στις ΗΠΑ- που «κερδίζει» έδαφος. Η carnivore diet, ή η λεγόµενη «δίαιτα του λιονταριού», γίνεται όλο και πιο δηµοφιλής, καθώς υπόσχεται «θαυµατουργά» αποτελέσµατα για τον
οργανισµό, καταγγέλλοντας παράλληλα ότι η διατροφή που τόσα χρόνια πλασάρεται ως υγιεινή είναι στην πραγµατικότητα µια απάτη, που έχει οδηγήσει στην
εµφάνιση πολλών προβληµάτων, όπως αυτοάνοσα, διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία. «Οι όποιες βραχυπρόθεσµες βελτιώσεις που αναφέρονται από ορισµένους ανθρώπους είναι κυρίως ανεκδοτολογικές», τονίζει ο κ. Καραφυλλίδης για τη νέα τάση.
Μία από τους εκφραστές αυτού του τρόπου ζωής είναι και η Mikhaila Peterson, κόρη του Καναδού ψυχολόγου Jordan Peterson. Η Mikhaila έγινε γνωστή
στο ∆ιαδίκτυο για την εξαιρετικά περιοριστική προσέγγιση που ακολούθησε, η οποία βασίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση βοδινού κρέατος, αλατιού
και νερού – µια εκδοχή της σαρκοφάγου διατροφής που έχει γίνει viral σε πλατφόρµες όπως το TikTok και το YouTube. Σύµφωνα µε την ίδια, η µετάβαση
στη δίαιτα αυτή ξεκίνησε γύρω στο 2017 ως µια εξατοµικευµένη προσπάθεια να αντιµετωπίσει χρόνια προβλήµατα υγείας, συµπεριλαµβανοµένων των νεανικής ρευµατοειδούς αρθρίτιδας, χρόνιας κόπωσης, κατάθλιψης και άλλων αυτοάνοσων συµπτωµάτων, όταν καµία άλλη προσέγγιση δεν είχε αποδώσει. Η Peterson έχει δηλώσει ότι η εξάλειψη όλων των τροφών εκτός από το βοδινό βοήθησε στην ύφεση των συµπτωµάτων της, µε αποτέλεσµα να υιοθετήσει τον συγκεκριµένο τρόπο διατροφής για µεγάλο διάστηµα, περιγράφοντάς τον ως προσωπικό τρόπο «ελέγχου του ανοσοποιητικού και της ψυχικής υγείας».
Για την αµφιλεγόµενη δίαιτα µίλησε στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» και η Βασιλική Κούργια, διατροφολόγος – διαιτολόγος, master practitioner on eating
disordes & obesity και µέλος της επιστηµονικής οµάδας ∆ιατροφή (diatrofi.gr): «Παρά τη δηµοτικότητα που έχουν στα social media δεν υπάρχουν αξιόπιστα
επιστηµονικά δεδοµένα που να αποδεικνύουν ότι µια διατροφή αποκλειστικά µε κρέας µπορεί να µειώσει τις φλεγµονές ή να βελτιώσει τα αυτοάνοσα νοσήµατα. Η όποια προσωρινή βελτίωση αναφέρεται συχνά οφείλεται στον αποκλεισµό επεξεργασµένων τροφίµων και ζάχαρης και όχι στο ίδιο το κρέας».
Για τους κινδύνους που ενέχει αυτή η διατροφή τονίζει πως «µια τόσο περιοριστική διατροφή στερείται φυτικών ινών, επηρεάζοντας αρνητικά το µικροβίωµα
του εντέρου, το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθµιση της φλεγµονής και της ανοσολογικής λειτουργίας. Μακροπρόθεσµα, η έλλειψη ποικιλίας θρεπτικών συστατικών µπορεί να εγκυµονεί σοβαρούς κινδύνους για τη συνολική υγεία».
Επιπλέον, αναφορικά µε τις ακραίες διατροφικές προσεγγίσεις µάς λέει η κ. Κούργια: «Μια διατροφή µε πολύ υψηλή πρόσληψη ζωικών προϊόντων δεν είναι
κατάλληλη για όλους και σε ορισµένες οµάδες πληθυσµού µπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα προβληµατική µακροπρόθεσµα. Ατοµα µε ιστορικό καρδιαγγειακών νοσηµάτων, αυξηµένη χοληστερόλη, υπέρταση ή διαβήτη τύπου 2 ενδέχεται να επιβαρυνθούν από την υπερκατανάλωση κόκκινου κρέατος και κορεσµένων λιπαρών. Παράλληλα, όσοι αντιµετωπίζουν νεφρικά προβλήµατα µπορεί να δυσκολευτούν να διαχειριστούν την πολύ υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης,
ενώ άτοµα µε γαστρεντερικές διαταραχές συχνά χρειάζονται τις φυτικές ίνες που µια τέτοια διατροφή στερείται. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης σε παιδιά,
εφήβους, εγκύους και ηλικιωµένους, όπου οι ανάγκες σε βιταµίνες, ιχνοστοιχεία και φυτοθρεπτικά συστατικά είναι αυξηµένες».
Επιστηµονική τεκµηρίωση
Σε αυτό το τοπίο σύγχυσης, η µεσογειακή διατροφή επανέρχεται διαρκώς ως σηµείο αναφοράς. Ισορροπεί πρωτεΐνη, καλά λιπαρά, δηµητριακά ολικής άλεσης και φυτικές τροφές, χωρίς ακραίους αποκλεισµούς. ∆εν υπόσχεται γρήγορα αποτελέσµατα ούτε «επαναστάσεις», αλλά διαθέτει κάτι που συχνά λείπει από τις σύγχρονες διατροφικές τάσεις: δεκαετίες επιστηµονικής τεκµηρίωσης. «Η λεγόµενη “νέα πυραµίδα” δεν αποτελεί κλινικό πρωτόκολλο και δεν αντικαθιστά τη µεσογειακή διατροφή. Πρόκειται περισσότερο για µια επανιεράρχηση προτεραιοτήτων: έµφαση στο πραγµατικό φαγητό, επαρκή πρωτεΐνη και περιορισµό της βιοµηχανικά επεξεργασµένης διατροφής. Σε κάθε περίπτωση, η εφαρµογή των αρχών αυτών οφείλει να είναι εξατοµικευµένη, ιδιαίτερα σε κλινικά περιστατικά», επισηµαίνει ο κ. Καραφυλλίδης.
Οπως αναφέρει, «η µεσογειακή διατροφή παραµένει το πιο σταθερά ωφέλιµο και δοκιµασµένο πρότυπο σε επίπεδο πληθυσµού. Κοινά σηµεία µε τη νέα προσέγγιση είναι η έµφαση στις ολόκληρες τροφές, τα φρούτα και τα λαχανικά ως βασικό πυλώνα, η χαµηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασµένων και η χρήση ελαιολάδου ως κύριου λίπους. Η βασική διαφορά είναι κυρίως επικοινωνιακή και ιεραρχική. Η µεσογειακή διατροφή είναι πιο ξεκάθαρη ως προς το ποια λιπαρά προτιµώνται και ποια περιορίζονται, µειώνοντας τον κίνδυνο να δηµιουργηθεί η εντύπωση ότι το λίπος ή το κρέας είναι “ελεύθερα”».
Τη σταθερή αξία της µεσογειακής διατροφής υπογραµµίζει και η κ. Κούργια, αναφέροντας πως έχει αποδειχθεί ως το ασφαλέστερο µοντέλο για τη µακροχρόνια υγεία. «Αν έπρεπε να προτείνω ένα διατροφικό πρότυπο ως γενική βάση για τον περισσότερο πληθυσµό, αυτό θα ήταν η µεσογειακή διατροφή. Οι αρχές της ταιριάζουν απόλυτα µε τη διατροφική µας κουλτούρα και στηρίζονται σε απλά και φυσικά τρόφιµα, όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δηµητριακά ολικής άλεσης και ελαιόλαδο»
Κυριακάτικη Απογευματινή- Φιλοθέη Φραγκίσκου
