Η νύχτα της 31ης Ιανουαρίου 1996 φάνταζε ατελείωτη, καθώς όλα κρέμονταν από μία κλωστή, που ανά πάσα στιγμή μπορούσε να σπάσει. Ηταν η νύχτα που λίγο έλειψε η Ελλάδα και η Τουρκία να βρεθούν σε πόλεμο λόγω των Ιμίων. Η αρχή της κρίσης ξεκίνησε ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1995 και κορυφώθηκε με τον θάνατο τριών Ελλήνων αξιωματικών: του υποπλοίαρχου Χριστόδουλου Καραθανάση, του υποπλοίαρχου Παναγιώτη Βλαχάκου και του αρχικελευστή Εκτορα Γιαλοψού. Και σαν να μην έφταναν οι νεκροί, η Τουρκία κατάφερε να επιβάλει το «γκρίζο» σε μία περιοχή του Αιγαίου, με τις εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες να υπάρχουν μέχρι σήμερα.
Το χρονικό
Στις 25 Δεκεμβρίου 1995 το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» προσάραξε σε αβαθή ύδατα κοντά στην Ανατολική Ιμια και εξέπεμψε σήμα κινδύνου. Τα Ιμια είναι δύο άνυδρα μικροσκοπικά νησάκια του Νοτιοανατολικού Αιγαίου, που το καθένα έχει έκταση μικρότερη από ένα γήπεδο ποδοσφαίρου. Πρόκειται για μικρές ακατοίκητες βραχονησίδες μεταξύ του νησιωτικού συμπλέγματος των Δωδεκανήσων και των νοτιοδυτικών ακτών της Τουρκίας. Απέχουν 3,8 ναυτικά μίλια από το Μποντρούμ (Αλικαρνασσός) της Τουρκίας, 5,5 ν.μ. από την Κάλυμνο και 2,5 ν.μ. από το πλησιέστερο ελληνικό έδαφος, τη βραχονησίδα Καλόλιμνος. Η παραχώρησή τους στην Ελλάδα έγινε από την Ιταλία το 1947, με τη Συνθήκη των Παρισίων, και είχε ακολουθήσει την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η τουρκική πλευρά μέχρι τις 25 Δεκεμβρίου είχε αποδεχθεί το καθεστώς επικυριαρχίας της χώρας μας, ώσπου όλα άλλαξαν σε μία στιγμή.
Ο πλοίαρχος του «Φιγκέν Ακάτ» αρνήθηκε βοήθεια από το Λιμενικό, υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν σε τουρκική περιοχή και ότι οι μόνες αρμόδιες είναι οι αρχές της χώρας του. Στις 26 Δεκεμβρίου το Λιμεναρχείο Καλύμνου ενημέρωσε το υπουργείο Εξωτερικών και αυτό με τη σειρά του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, ότι αν δεν παρέμβει ρυμουλκό, το τουρκικό πλοίο θα κινδυνεύσει. Μία μέρα αργότερα το τουρκικό ΥΠ.ΕΞ. ενημέρωσε την ελληνική πρεσβεία ότι, ανεξαρτήτως του ποιος θα αναλάβει τη διάσωση του πλοίου, υπήρχε θέμα γενικότερα. Στις 28 Δεκεμβρίου δύο ελληνικά ρυμουλκά αποκόλλησαν το τουρκικό φορτηγό και το οδήγησαν στο λιμάνι Κιουλούκ της Τουρκίας.
Το ίδιο πρωινό τουρκικό μαχητικό συνετρίβη στα ελληνικά χωρικά ύδατα και ενώ είχε προηγηθεί εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά. Ο πιλότος με ελληνική βοήθεια σώθηκε. Το τουρκικό ΥΠ.ΕΞ. εξέδωσε ρηματική διακοίνωση, όπου ανέφερε ότι τα Ιμια είναι καταχωρισμένα στο κτηματολόγιο Μουγκλά του νομού Μποντρούμ (Αλικαρνασσού) και ανήκουν στην Τουρκία. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με καθυστέρηση, στις 9 Ιανουαρίου, απορρίπτοντας τη διακοίνωση.
Λίγες μέρες μετά –και συγκεκριμένα στις 26 Ιανουαρίου– ξέσπασε η κρίση με τη σημαία. Ο δήμαρχος Καλύμνου, Δημήτρης Διακομιχάλης, έσπευσε στα Ιμια και ύψωσε την ελληνική σημαία. Στις 27 Ιανουαρίου Τούρκοι δημοσιογράφοι πήγαν και αφού κατέβασαν την ελληνική σημαία, ύψωσαν την τουρκική. Στις 28 Ιανουαρίου το περιπολικό του Πολεμικού Ναυτικού «Αντωνίου» κατέβασε την τουρκική σημαία και ύψωσε την ελληνική. Το βράδυ Ελληνες βατραχάνθρωποι αποβιβάστηκαν στη Μεγάλη Ιμια, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τα παραπλέοντα εκεί τουρκικά πολεμικά.
Οπως φαίνεται και από τις περιγραφές, η κατάσταση κινδύνευε να βγει εκτός ελέγχου. Γύρω από τα Ιμια έσπευσαν πολεμικά πλοία και των δύο πλευρών, με τους στρατιώτες να βρίσκονται με το δάχτυλο στη σκανδάλη. Τη νύχτα της 31ης Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη στο γραφείο του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη στη Βουλή. Την ώρα της σύσκεψης μεταφέρθηκε μία πληροφορία περί απόβασης Τούρκων κομάντος στη Μικρή Ιμια.
Στις 04.30 τα ξημερώματα ελικόπτερο του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού απονηώθηκε, κάτω από άσχημες καιρικές συνθήκες, από τη φρεγάτα «Ναυαρίνο». Είκοσι λεπτά αργότερα ανέφερε ότι εντόπισε περίπου 10 Τούρκους κομάντος με τη σημαία τους. Το ελικόπτερο έλαβε εντολή να επιστρέψει στη βάση του και ενώ πετούσε μεταξύ των βραχονησίδων Πίτα και Καλόλιμνος ανέφερε βλάβη και χάθηκε από τα ραντάρ. Αργότερα ανασύρθηκαν νεκροί ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Εκτορας Γιαλοψός. Η επίσημη άποψη είναι ότι η πτώση οφειλόταν στις κακές καιρικές συνθήκες. Κάποιοι όμως δηλώνουν ότι το ελικόπτερο καταρρίφθηκε από την τουρκική πλευρά, τονίζοντας ότι υπήρξε απόκρυψη του συμβάντος με ξένη παρέμβαση, έτσι ώστε να μην οδηγηθούμε σε πόλεμο.
Οι ΗΠΑ
Στις 06.00 το πρωί είχαμε την παρέμβαση των Αμερικανών, οι οποίοι ανάγκασαν την Αθήνα και την Αγκυρα να αποδεχθούν το δόγμα «No ships, no troops, no table-flags». Μέχρι το μεσημέρι τα πλοία, οι στρατιώτες και οι σημαίες είχαν αποσυρθεί από τα Ιμια. Την επόμενη μέρα της κρίσης, ο Κώστας Σημίτης έκανε μια δήλωση στη Βουλή που έμεινε στην ιστορία: «Θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών». Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τη Ν.Δ., που τότε ήταν στην αξιωματική αντιπολίτευση, να κατηγορεί την κυβέρνηση για παθητικότητα και αδυναμία να υπερασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα. Η «Απογευματινή» βρέθηκε και σε αυτή την περίπτωση στην πρώτη γραμμή, καλύπτοντας με εκτενή ρεπορτάζ τα γεγονότα εκείνων των ημερών. «Κλήθηκαν έφεδροι στα όπλα» έγραφε στον κεντρικό της τίτλο η «Α» στις 31 Ιανουαρίου 1996, ενώ μία μέρα αργότερα ο τίτλος ήταν «Ηττα και ταπείνωση – Η κυβέρνηση ντρόπιασε την Ελλάδα».
Κυριακάτικη Απογευματινή
