Πώς είναι η ζωή µετά την κακοποίηση; Πώς µπορεί ένας άνθρωπος να εµπιστευθεί ξανά, να αποτινάξει τον φόβο και να χτίσει από την αρχή όσα γκρεµίστηκαν; Το ερώτηµα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα του νέου επεισοδίου της σειράς-ντοκιµαντέρ «Στον ∆ρόµο» του parapolitika.gr, όπου δύο άνθρωποι µε διαφορετικές εµπειρίες κακοποίησης περιγράφουν την καθηµερινή µάχη της αποκατάστασης. Οι µαρτυρίες που παρουσιάζονται δεν λειτουργούν µόνο ως προσωπικές εξοµολογήσεις, αλλά ως κοινωνικός καθρέφτης µιας πραγµατικότητας που παραµένει συχνά αθέατη, µε τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, να φωτίζονται οι «σκοτεινές» αυτές πλευρές χωρίς να τις «πνίγουµε» στη σιωπή.
«Eνιωσα ότι αναπνέω ξανά»
Η πρώτη µαρτυρία προέρχεται από µια νεαρή γυναίκα, η οποία επέλεξε να διατηρήσει την ανωνυµία της. Για περίπου πέντε χρόνια βρέθηκε εγκλωβισµένη σε µια κακοποιητική σχέση, όπου, όπως περιγράφει, συνυπήρχαν όλες οι µορφές βίας: σωµατική, λεκτική και ψυχική. «Συνέχεια µε µείωνε. Εκείνος ένιωθε µειονεκτικά για τον εαυτό του και προσπαθούσε να νιώσει καλύτερα, µειώνοντάς µε», αναφέρει. Η ίδια αναγνωρίζει εκ των υστέρων ότι τα σηµάδια
ήταν παρόντα από την αρχή. Παρ’ όλ’ αυτά, χρειάστηκε χρόνος για να ωριµάσει µέσα της η απόφαση της αποχώρησης. «Από τον πρώτο µήνα έπρεπε
να είχα φύγει. Εµεινα πέντε χρόνια και χρειάστηκαν δύο χρόνια για να πάρω την απόφαση και τελικά να το κάνω», σηµειώνει, περιγράφοντας τη δυσκολία
που συχνά συνοδεύει τη ρήξη µε έναν κακοποιητικό δεσµό.
Η έξοδος από τη σχέση αυτή σηµατοδότησε, όπως λέει, µια σταδιακή επιστροφή στον εαυτό της. «Ενιωσα ότι αναπνέω ξανά. Αρχισα να κάνω πράγµατα
για µένα, να θέτω όρια», τονίζει. Ωστόσο, η αποκατάσταση δεν υπήρξε άµεση. Η εµπιστοσύνη στους άλλους και στον ίδιο τον εαυτό της χρειάστηκε χρόνο για
να επανέλθει. «Μου πήρε πολύ καιρό ναρίξω τις άµυνές µου και να αφήσω κάποιον να µε γνωρίσει πραγµατικά», καταλήγει.
Ενας «Γολγοθάς» µετά
∆ιαφορετική, αλλά εξίσου τραυµατική, είναι η εµπειρία του Γιάννη Κολέτσου, ο οποίος βίωσε µια βίαιη επίθεση το 2019, µε συνέπειες που καθόρισαν
τη ζωή του. Οπως περιγράφει, ένα βράδυ διασκέδασης εξελίχθηκε απροσδόκητα σε εφιάλτη, όταν δέχτηκε άγρια επίθεση στο κεφάλι χωρίς καµία προειδοποίηση. Τα επακόλουθα ήταν δραµατικά. Ο Γιάννης κατέρρευσε στο σπίτι του και έπεσε σε κώµα για περίπου ενάµιση µήνα. Οταν ξύπνησε, βρέθηκε αντιµέτωπος µε σοβαρά κινητικά προβλήµατα και δυσκολίες στην κατάποση, µεταξύ άλλων επιπλοκών. Η ανάρρωση υπήρξε αργή και απαιτητική, τόσο σε σωµατικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. «Υπήρχε ένα τεράστιο ψυχολογικό βάρος. Ηµουν εγκλωβισµένος σε ένα σώµα που δεν µε υπάκουε», αναφέρει. Η αποκατάσταση συνοδεύθηκε από πείσµα και συνεχή προσπάθεια, µε τον ίδιο να υπογραµµίζει ότι δεν εγκαταλείπει τον εαυτό του. «Πάντα προσπαθώ για το καλύτερο δυνατό», λέει χαρακτηριστικά.
Κοιτώντας πίσω, θεωρεί πως το πιο δύσκολο κοµµάτι της διαδροµής ήταν η αποδοχή, τόσο από τον ίδιο όσο και από το κοινωνικό περιβάλλον. «Να µε δεχτεί
κάποιος µε τις ατέλειές µου και µε τη “βλάβη” µου», σηµειώνει. Επτά χρόνια µετά, συνοψίζει την εµπειρία του µε τη φράση: «Το ταξίδι τώρα ξεκινάει», υποδηλώνοντας ότι η ζωή µετά την κακοποίηση δεν επιστρέφει στην προηγούµενη κανονικότητα, αλλά διαµορφώνει µια νέα.
Χρειάζεται χρόνος
Την επιστηµονική διάσταση του ζητήµατος αναλύει η ψυχολόγος Βανέσα Αλεξίου, η οποία επισηµαίνει ότι η κακοποίηση δεν περιορίζεται στη σωµατική βία. «Υπάρχουν διάφορες µορφές κακοποίησης και συχνά το άτοµο δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ότι βρίσκεται σε µια τέτοια κατάσταση», τονίζει. Σύµφωνα µε την ίδια, η αναγνώριση αποτελεί το πρώτο και πιο καθοριστικό βήµα. «Ο φόβος και η ενοχή λειτουργούν συχνά ανασταλτικά, µε τα θύµατα να αποδίδουν ευθύνες στον εαυτό τους ή να φοβούνται τις συνέπειες της αποχώρησης. Πολλές φορές το άτοµο λέει “εγώ φταίω”», σηµειώνει.
Η ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, όπως εξηγεί, διαδραµατίζει κρίσιµο ρόλο στην ενδυνάµωση των θυµάτων. Μέσα από τη θεραπεία, τα άτοµα µαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα σηµάδια της κακοποίησης, να θέτουν όρια και να αποκαθιστούν την αυτοεκτίµησή τους. Παράλληλα, αναδεικνύεται ο συχνά εξαρτητικός χαρακτήρας της σχέσης θύµατος – θύτη, όπου συνυπάρχουν αντικρουόµενα συναισθήµατα.
«Η ψυχολογική ανάρρωση χρειάζεται χρόνο», υπογραµµίζει η Βανέσα Αλεξίου. «Το θύµα πρέπει σταδιακά να πατήσει στα πόδια του, να αγαπήσει τον
εαυτό του και να ξαναπάρει τη ζωή στα χέρια του». Οταν η διαδικασία αυτήυποστηριχθεί σωστά, µπορεί να οδηγήσει στη δηµιουργία υγιών σχέσεων και
στην επανένταξη του ατόµου στον κοινωνικό του ρόλο.
Η µετάβαση
Στο ντοκιµαντέρ «Στον ∆ρόµο» (την εικονοληψία και το µοντάζ υπογράφει ο Γιάννης Κυρίτσης) περιλαµβάνεται και ένα ανώνυµο γράµµα κάποιου που µεγάλωσε σε περιβάλλον βίας και περιγράφει τη µετάβαση από την απλή επιβίωση στη ζωή µε ουσιαστικό περιεχόµενο: «Κάποτε ήµουν παιδί που απλώς επιβίωνε. Σήµερα είµαι άνθρωπος που ζει», αναφέρει χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας την έννοια της νίκης όχι ως απουσία τραυµάτων, αλλά ως ικανότητα να συνυπάρχει κανείς µε αυτά, χωρίς να καθορίζουν το παρόν και το µέλλον του.
Οι µαρτυρίες αυτές, διαφορετικές αλλά συγκλίνουσες, καταδεικνύουν ότι η ζωή µετά την κακοποίηση δεν είναι ευθύγραµµη πορεία. Είναι µακρά διαδικασία
επαναπροσδιορισµού, όπου ο πόνος συνυπάρχει µε τη δύναµη και η σιωπή δίνει σταδιακά τη θέση της στον λόγο και τη διεκδίκηση.
Κυριακάτικη Απογευματινή – Δήμητρα Τσίπη
