Ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Το πλοίο της Ελευθερίας», το οποίο συνδέει τη λογοτεχνία με την Ιστορία και εστιάζει στη συλλογική δράση και την προσωπική αυτοεκτίμηση των μαθητών, παρουσίασε μέσα από συνέντευξή του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός.
Το πρόγραμμα αντλεί την έμπνευσή του από το διήγημα του Ράντγιαρντ Κίπλινγκ «Το πλοίο που βρήκε τον εαυτό του» και φτάνει μέχρι το ιστορικό γεγονός της Εξόδου του Μεσολογγίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την επέτειο.
Από τη λογοτεχνία στην Ιστορία και την παιδαγωγική πράξη
Όπως εξηγεί ο Μητροπολίτης, η βασική αφορμή για τη δημιουργία του προγράμματος ήταν η διακοσιοστή επέτειος της Εξόδου, ωστόσο εξίσου καθοριστική υπήρξε η επιθυμία να προσφερθούν στους μαθητές σύγχρονες παιδαγωγικές δράσεις που θα ενισχύουν τόσο την ιστορική μνήμη όσο και τις κοινωνικές δεξιότητες.
Το λογοτεχνικό έργο του Κίπλινγκ αποτέλεσε τον πυρήνα της ιδέας, καθώς αναδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας και της αρμονικής συνύπαρξης όλων των «μικρών» και συχνά αθέατων στοιχείων που οδηγούν σε ένα κοινό αποτέλεσμα. Το μήνυμα αυτό συνδέθηκε με την ιστορική εμπειρία του Μεσολογγίου, όπου απλοί άνθρωποι στήριξαν με τη στάση τους ένα διαχρονικό ιδανικό ελευθερίας και αξιοπρέπειας.
Το πλοίο του Μιαούλη ως σύμβολο συλλογικής ευθύνης
Κεντρικό ιστορικό σύμβολο του προγράμματος αποτελεί το μπρίκι «Άρης», με κυβερνήτη τον Ανδρέα Μιαούλη. Όπως επισημαίνει ο κ. Δαμασκηνός, το πλοίο αυτό λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στον μύθο του Κίπλινγκ και την ελληνική ιστορική πραγματικότητα, μεταφέροντας εφόδια και ελπίδα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι.
Μέσα από την αλληγορία του πλοίου, οι μαθητές καλούνται να αντιληφθούν ότι η Ιστορία δεν γράφεται μόνο από τους πρωταγωνιστές, αλλά και από τους αφανείς ανθρώπους που συνεργάζονται συνειδητά, χωρίς να επιδιώκουν αναγνώριση. Το πλοίο μετατρέπεται έτσι σε μια εικόνα της ίδιας της κοινωνίας, όπου κάθε ρόλος είναι απαραίτητος.
Αυτογνωσία και συνεργασία στον πυρήνα του προγράμματος
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις έννοιες της αυτογνωσίας και της συνεργασίας, τις οποίες ο Μητροπολίτης χαρακτηρίζει κρίσιμες στη σύγχρονη εποχή. Όπως τονίζει, τα παιδιά μεγαλώνουν συχνά μέσα σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού, σύγκρισης και πίεσης για επιτυχία, χωρίς σταθερό εσωτερικό προσανατολισμό.
Η αυτογνωσία, σύμφωνα με τον ίδιο, βοηθά τον μαθητή να ανακαλύψει την αξία του, ενώ η συνεργασία διδάσκει τη συνύπαρξη χωρίς ακύρωση του εαυτού ή του άλλου. Πρόκειται, όπως σημειώνει, για στάσεις ζωής που αποτελούν προϋπόθεση για τη συνοχή κάθε κοινωνίας.
Ο ρόλος της Εκκλησίας στη σύγχρονη εκπαιδευτική διαδικασία
Το πρόγραμμα έχει, όπως διευκρινίζεται, διαθεματικό και όχι θρησκευτικό χαρακτήρα και απευθύνεται σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Ο στόχος παραμένει η ισότιμη συμμετοχή των μαθητών και η καλλιέργεια αυτοεκτίμησης μέσα από ένα ιστορικό γεγονός υψηλού συμβολισμού.
Ο ρόλος της Εκκλησίας, σύμφωνα με τον κ. Δαμασκηνό, δεν είναι επιβλητικός ούτε υποκατάστατος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά υποστηρικτικός. Σκοπός είναι η ενίσχυση της ποιότητας της παιδείας, της πνευματικής καλλιέργειας και της κοινωνικής συνοχής, σεβόμενη απόλυτα την ελευθερία μαθητών και εκπαιδευτικών.
Μαζική συμμετοχή σχολείων και τελική εκδήλωση τον Μάιο
Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί από έμπειρους εκπαιδευτικούς και πληροί πλήρως τις προδιαγραφές του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Έχει εγκριθεί από τις αρμόδιες εκπαιδευτικές αρχές και υλοποιείται σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στο πλαίσιο σχετικού μνημονίου συνεργασίας.
Στην πρώτη φάση συμμετέχουν περισσότερα από 70 σχολεία της Αιτωλοακαρνανίας, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των σχολικών μονάδων της Περιφέρειας. Δύο αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν διαρκώς την εφαρμογή του προγράμματος, ενώ το υλικό που θα παραχθεί θα παρουσιαστεί σε μεγάλη εκδήλωση στα μέσα Μαΐου.
Το μήνυμα προς τους μαθητές
Κλείνοντας, ο Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας απευθύνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τα παιδιά: να αγαπήσουν τον εαυτό τους, να αναγνωρίσουν τις δυνατότητές τους και να βρουν τη θέση τους στην κοινωνία και την Ιστορία. Όπως τονίζει, η ουσιαστική δύναμη δεν βρίσκεται στην κυριαρχία, αλλά στη συνείδηση του «μαζί».
