Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι ενέργειες του Υπουργείο Πολιτισμού για τη διερεύνηση και ενδεχόμενη απόκτηση των φωτογραφικών τεκμηρίων που αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των 200 εκτελεσθέντων αγωνιστών στην Σκοπευτήριο Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
Τα ντοκουμέντα, τα οποία εμφανίστηκαν προς πώληση σε διαδικτυακή δημοπρασία, προκάλεσαν άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων αρχών, καθώς εκτιμάται ότι πρόκειται για υλικό με υψηλή ιστορική και συμβολική αξία.
Αποστολή εμπειρογνωμόνων
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, εμπειρογνώμονες και στελέχη του ΥΠΠΟ έχουν ήδη επικοινωνήσει με τον κάτοχο της συλλογής και προγραμματίζουν επίσκεψη στη Γάνδη του Βελγίου, όπου βρίσκεται η έδρα του.
Στόχος της αποστολής είναι να αξιολογηθούν:
- η γνησιότητα των φωτογραφιών,
- η νομιμότητα της προέλευσής τους,
- η ιστορική σημασία και η συνολική αξία της συλλογής.
Εφόσον αποδειχθεί ότι τα τεκμήρια είναι αυθεντικά και διαθέτουν νόμιμη προέλευση, το Υπουργείο προτίθεται να κινήσει άμεσα τις αναγκαίες νομικές διαδικασίες για την απόκτησή τους από το ελληνικό Δημόσιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ταυτοποιήθηκαν οι πρώτοι τέσσερις εκτελεσθέντες στην Καισαριανή
Το ιστορικό
Οι δώδεκα φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από ιδιωτική συλλογή με αντικείμενο κειμήλια του Γερμανικού Στρατού και τεκμήρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ιστορικοί επισημαίνουν ότι κατά τη μεταπολεμική περίοδο αναπτύχθηκαν δίκτυα ανταλλαγής και αναπαραγωγής φωτογραφιών που είχαν ληφθεί από στρατιώτες του Γ΄ Ράιχ, συχνά μέσω ενώσεων βετεράνων που επιδίωκαν την αναδιαμόρφωση της εικόνας της Βέρμαχτ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο περιοδικό Wildente, που εξέδιδε ο δημοσιογράφος των μονάδων προπαγάνδας του Günther Heysing, συνεργάτης του μηχανισμού προπαγάνδας του Joseph Goebbels. Εξετάζεται το ενδεχόμενο οι συγκεκριμένες φωτογραφίες να συνδέονται με τέτοια δίκτυα ανατύπωσης.
Παράλληλα, το Υπουργείο αναγνωρίζει την ύπαρξη νομικών δυσχερειών ως προς τη διεκδίκηση, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διεθνή εμπορία πολεμικών τεκμηρίων.
Καθοριστική θεωρείται η συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, το οποίο θα εξετάσει τον ενδεχόμενο χαρακτηρισμό της συλλογής ως μνημείου.
Η πράξη αυτή αποτελεί θεσμικό προαπαιτούμενο, καθώς θα θεμελιώσει νομικά τη δυνατότητα του ελληνικού κράτους να προχωρήσει σε επίσημη διεκδίκηση.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε ότι, εφόσον διαπιστωθεί η γνησιότητα, οι φωτογραφίες πρέπει να περιέλθουν στην κυριότητα του ελληνικού κράτους, χαρακτηρίζοντάς τες «μοναδικά τεκμήρια» άρρηκτα συνδεδεμένα με ένα τραγικό κεφάλαιο της εθνικής ιστορίας.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης διευκρίνισε ότι η αρμοδιότητα ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού, ωστόσο συμφώνησε με την υπουργό Λίνα Μενδώνη πως, σε περίπτωση απόκτησης, το υλικό θα μπορούσε να παραχωρηθεί στη Βουλή των Ελλήνων.
Ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας δήλωσε ότι ο Δήμος είναι έτοιμος να συμβάλει με κάθε πρόσφορο μέσο, κάνοντας λόγο για χρέος μνήμης απέναντι στους εκτελεσθέντες.
Απόσυρση από την πλατφόρμα
Οι φωτογραφίες δεν εμφανίζονται πλέον διαθέσιμες στην πλατφόρμα του eBay, γεγονός που ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα της έντονης δημοσιότητας και των θεσμικών παρεμβάσεων.
Η υπόθεση έχει πυροδοτήσει ευρύτερη συζήτηση για το κατά πόσο ιστορικά τεκμήρια πολεμικών εγκλημάτων μπορούν να αποτελούν αντικείμενο εμπορικής συναλλαγής ή αν πρέπει να προστατεύονται θεσμικά ως στοιχεία της συλλογικής μνήμης.
Βανδαλισμός μνημείου
Ερευνητές και ιστορικοί εκτιμούν ότι το υλικό είναι κατά πάσα πιθανότητα γνήσιο, επισημαίνοντας τη σημασία του για τη μελέτη της γερμανικής κατοχής.
Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης, σημειώθηκε βανδαλισμός στο μνημείο των εκτελεσθέντων στην Καισαριανή, με τη δημοτική αρχή να καταδικάζει τις φθορές και να δεσμεύεται για άμεση αποκατάσταση.
