Στο Βέλγιο και συγκεκριμένα στη Γάνδη πραγματοποιείται σήμερα η καθοριστική συνάντηση μεταξύ Ελλήνων εμπειρογνωμόνων του Υπουργείο Πολιτισμού και του Βέλγου ιδιώτη που κατέχει 12 φωτογραφίες από τους 200 εκτελεσθέντες στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944. Οι εικόνες αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων, λίγο πριν από την εκτέλεσή τους από τις δυνάμεις κατοχής των Ναζί, και χαρακτηρίζονται ως υψίστης ιστορικής και ηθικής σημασίας.
Η ελληνική αποστολή θα κινηθεί σε τρία διακριτά στάδια. Πρώτον, θα εξεταστεί η αυθεντικότητα των φωτογραφιών μέσω τεχνικής και ιστορικής τεκμηρίωσης. Δεύτερον, θα διερευνηθεί η προέλευση του υλικού και η διαδρομή του έως την κατοχή του συλλέκτη. Τρίτον, θα επιδιωχθεί διαπραγμάτευση για την απόκτηση και επαναπατρισμό του αρχείου, με στόχο την ένταξή του σε δημόσιο φορέα και τη διασφάλιση της θεσμικής του προστασίας.
Ήδη, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων έχει χαρακτηρίσει τις φωτογραφίες ως νεότερο μνημείο, προσδίδοντας στο ελληνικό κράτος ισχυρό νομικό έρεισμα για τη διεκδίκησή τους. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έχει επισημάνει ότι η διαδικασία εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική προστασίας της ιστορικής μνήμης και ανάκτησης τεκμηρίων που αφορούν την Εθνική Αντίσταση.
Η συνάντηση με τον συλλέκτη θα πραγματοποιηθεί σε ουδέτερο χώρο και όχι στις εγκαταστάσεις της επιχείρησής του, γεγονός που υποδηλώνει τη διακριτικότητα αλλά και τη σοβαρότητα των συνομιλιών. Η εταιρική του έδρα εντοπίζεται περίπου 30 χιλιόμετρα εκτός του κέντρου της Γάνδης και λειτουργεί ως ηλεκτρονικό κατάστημα εμπορίας ιστορικών αντικειμένων. Ο ίδιος είναι απόφοιτος Ιστορίας της Τέχνης και δραστηριοποιείται κυρίως στη διακίνηση αντικειμένων που σχετίζονται με το Τρίτο Ράιχ, έχοντας –σύμφωνα με δημοσιεύματα– διαχειριστεί δεκάδες χιλιάδες πωλήσεις.
Η φλαμανδική εφημερίδα Nieuwsblad ανέφερε ότι οι τιμές πώλησης των αντικειμένων του κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 5 και 550 ευρώ, ωστόσο ορισμένες από τις επίμαχες φωτογραφίες φέρονται να είχαν αναρτηθεί σε διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών με τιμή που ξεπερνούσε τα 1.000 ευρώ. Μετά τις αντιδράσεις των ελληνικών αρχών και την ενεργοποίηση νομικών διαδικασιών, οι καταχωρίσεις αποσύρθηκαν.
Ιδιαίτερο βάρος προσδίδουν στις εξελίξεις οι δηλώσεις του προέδρου της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο οποίος αποκάλυψε ότι υπάρχουν πληροφορίες για την ύπαρξη ολόκληρου φωτογραφικού άλμπουμ και όχι μόνο μεμονωμένων εικόνων. Η πληροφορία αυτή, αν επιβεβαιωθεί, αναβαθμίζει δραστικά τη σημασία του ευρήματος, καθώς θα πρόκειται για συνεκτικό και πλήρες τεκμήριο της εκτέλεσης των 200 αγωνιστών.
Ο κ. Κακλαμάνης χαρακτήρισε «έξυπνη νομική κίνηση» τον χαρακτηρισμό των φωτογραφιών ως μνημείου, υπογραμμίζοντας ότι δημιουργείται θεσμική υποχρέωση προστασίας και διαχείρισης. Η υπόθεση πλέον εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει συντεταγμένα τον επαναπατρισμό ενός σπάνιου ιστορικού αρχείου, που δεν αποτελεί απλώς συλλεκτικό αντικείμενο αλλά τεκμήριο εθνικής μνήμης και συλλογικής ταυτότητας.
