Στη Μητρόπολης Αθηνών μεταφέρθηκε η σορός της Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ όπου τελέστηκε η εξόδιος ακολουθία. Επικήδειο εκφώνησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας και ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η κηδεία τελέστηκε, δημοσία δαπάνη, κατόπιν απόφασης των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Πολιτισμού.
Το πρωί της Παρασκευής στο παρεκκλήσι της Μητρόπολη Αθηνών, όπου τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα, προκειμένου πολίτες, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι φορέων να την αποχαιρετήσουν.
Η διακεκριμένη ακαδημαϊκός έφυγε από τη ζωή την περασμένη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 99 ετών, προκαλώντας βαθιά συγκίνηση στον επιστημονικό και πνευματικό κόσμο.
Ποιοι δίνουν το «παρών» στο τελευταίο αντίο
Ανάμεσα σε αυτούς που ήταν παρόντες στο τελευταίο «αντίο» στην Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, οι οποίοι εκφώνησαν και επικήδειο, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτας Κακλαμάνης, ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, η Πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, η τέως υφυπουργός Άντζελα Γκερέκου, η δημοσιογράφος, Άννα Παναγιωταρέα, η Μαριάννα Λάτση, ο Περιφερειάρχης Αττική, Νίκος Χαρδαλιάς, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, ο εφοπλιστής Θανάσης Μαρτίνος και η τέως υπουργός, Φάνη Πάλλη – Πετραλιά.
Τασούλας: «Πέρασε στην αιωνιότητα των οικουμενικών Ελληνίδων»
Στον επικήδειο λόγο του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τόνισε ότι η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ «πέρασε στην αιωνιότητα των οικουμενικών Ελληνίδων και Ελλήνων», επισημαίνοντας πως άφησε πίσω της ένα έργο ζωής.
Τη χαρακτήρισε ιστορικό που ήθελε «να αναμετρηθεί με την Ιστορία», υπενθυμίζοντας ότι είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη «αδύνατον». Όπως ανέφερε, δεν υπήρξε ποτέ αιθεροβάμων ούτε εφησύχαζε σε αυταπάτες, καθώς – κατά τα λόγια της – «ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία». «Και μόνον δειλή δεν υπήρξε», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε ακόμη ότι αποτέλεσε «υπόδειγμα αυθεντικότητας και ελευθερίας σκέψης», τονίζοντας πως «νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους», αποδεικνύοντας ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία.
Μητσοτάκης: «Εκατό χρόνια ζωής γεμάτα προσφορά στον Πολιτισμό και τα Κοινά»
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για «εκατό χρόνια ζωής γεμάτης έρευνα, γνώση, στοχασμό και προσφορά στον Πολιτισμό και τα Κοινά», υπογραμμίζοντας ότι δεν φοβήθηκε ποτέ τους δύσκολους δρόμους.
Αναφέρθηκε στα λόγια της ίδιας: «Όλα όσα ονειρεύτηκα, τα κατάφερα γιατί δεν ήξερα πως ήταν αδύνατα», σημειώνοντας ότι η πορεία της από τις γειτονιές του Βύρωνα την οδήγησε στις «γειτονιές του κόσμου», με την αναγνώριση της ακαδημαϊκής κοινότητας και την αγάπη των απλών ανθρώπων.
Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε την εκλιπούσα «γέφυρα» ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις διεθνείς πρωτεύουσες, αλλά και γέφυρα που ανέδειξε το Βυζάντιο ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας, μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις.
Κλείνοντας, μοιράστηκε απόσπασμα από χειρόγραφο σημείωμα που του είχε παραδώσει το 2015, όταν τον ενθάρρυνε να διεκδικήσει την ηγεσία της ΝΔ:
«Όταν πτωχεύουν οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Μα όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Κι όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική».
«Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη», κατέληξε ο πρωθυπουργός, αποχαιρετώντας μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του ελληνικού πνεύματος.
Από τη Μικρασιατική Καταστροφή στην Αντίσταση
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926. Οι γονείς της, πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εγκαταστάθηκαν στον Βύρωνα, όπου μεγάλωσε.
Σε ηλικία μόλις 14 ετών, το 1942, εντάχθηκε στην Αντίσταση στη γειτονιά της, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά μηνυμάτων. Νωρίτερα, είχε ήδη δείξει το έντονο πολιτικό της ενδιαφέρον, εκφωνώντας παιδικούς «λόγους» υπέρ του Βενιζέλου.
Αποφοίτησε από το 4ο Γυμνάσιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές της στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας.
Διεθνής ακαδημαϊκή πορεία και ιστορικές πρωτιές
Από το 1955 εντάχθηκε ως ερευνήτρια στο CNRS της Γαλλίας, ενώ το 1967 εξελέγη καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στη Σορβόννη.
Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Paris I Panthéon-Sorbonne (1976-1981), γράφοντας ιστορία στη γαλλική ανώτατη εκπαίδευση, ενώ διετέλεσε και πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού (1982-1989).
Παράλληλα, ανέλαβε κορυφαίους ρόλους σε σημαντικούς θεσμούς, μεταξύ των οποίων το Κέντρο Ζορζ Πομπιντού, όπου διετέλεσε πρόεδρος (1989-1991), καθώς και το Εθνικό Θέατρο (1999-2012). Από το 1993 έως το 2022 ήταν επικεφαλής του Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Διεθνής αναγνώριση και τιμητικές διακρίσεις
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου και άλλων διεθνών επιστημονικών ιδρυμάτων.
Αναγορεύτηκε επίτιμη διδάκτωρ σε πλήθος πανεπιστημίων παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων το Harvard University, πανεπιστήμια του Λονδίνου, της Νέας Υόρκης, της Λίμα, της Χάιφα, καθώς και ελληνικά ιδρύματα όπως το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Η πορεία της, που συνδύασε επιστημονική αριστεία, διοικητική προσφορά και διεθνή ακτινοβολία, αφήνει μια βαριά κληρονομιά για την ελληνική και παγκόσμια διανόηση.
