Η σύλληψη του 54χρονου σμηνάρχου στην Ελλάδα, κατηγορουμένου για κατασκοπεία για λογαριασμό της Κίνας, ανέδειξε με τον πιο ηχηρό τρόπο τα κενά ασφαλείας, αλλά και τον εν εξελίξει σκιώδη πόλεμο Κίνας και ∆ύσης. Οι τεχνολογικές εξελίξεις και η ανάπτυξη μέσων για την υποκλοπή πληροφοριών αποδεικνύεται ότι αποτελούν μέρος μόνο της εξίσωσης, με τον ανθρώπινο παράγοντα να παραμένει ο κυριότερος και ίσως ο πιο αδύναμος κρίκος σε μια αλυσίδα δράσεων, με σκοπό τη συγκέντρωση δεδομένων. Η περίπτωση του αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας, πρωτοφανούς μεν για τα ελληνικά δεδομένα, αλλά όχι παγκοσμίως, αποτελεί μελανή πλέον σελίδα στην ιστορία των Ενόπλων ∆υνάμεων. Η παραδοχή της ενοχής του, αλλά και η προθυμία του να συνεργαστεί στον μέγιστο βαθμό με τις διωκτικές αρχές είναι μια ένδειξη ότι η πράξη του ήταν καθοδηγούμενη από το οικονομικό και μόνο όφελος, χωρίς πρόθεση να βλάψει το ηθικό και την επιχειρησιακή δυνατότητα των Ενόπλων ∆υνάμεων, ωστόσο το αποτέλεσμα κρίνεται άκρως αρνητικό από εκείνους που γνωρίζουν.
Η περίπτωση κατασκοπείας του Έλληνα αξιωματικού προς όφελος της Κίνας δεν αποτελεί αποσπασματικό περιστατικό. Αντίθετα, φαίνεται πως είναι μια κουκκίδα στο πολυσύνθετο μωσαϊκό μιας συνολικής στρατηγικής που εφαρμόζει η Κίνα, προκειμένου να συγκεντρώσει πληροφορίες που θα της προσφέρουν το επιχειρησιακό πλεονέκτημα σε μια ενδεχόμενη μελλοντική αναμέτρηση με τη ∆ύση και το ΝΑΤΟ. Αυτό αποδεικνύεται από τα πολλαπλά περιστατικά που καταγράφονται σε ευρωπαϊκές χώρες, στις ΗΠΑ, ακόμη και στην Αυστραλία.
Ο στρατηγός James Hecker, διοικητής των Αμερικανικών Αεροπορικών ∆υνάμεων στην Ευρώπη (USAFE), σε στρογγυλή τράπεζα με δημοσιογράφους στο Συμπόσιο της Ενωσης Αεροπορικών και ∆ιαστημικών ∆υνάμεων το 2024, αποκάλυψε πως η Κίνα έχει προσλάβει εν ενεργεία και πρώην στρατιωτικούς από «πολλές» χώρες του ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας ότι το σχέδιο ενίσχυσης της εξειδίκευσης της Πολεμικής Αεροπορίας του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας συνεχίζεται, παρά την πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ. Τόνισε μάλιστα πως υπήρξαν επιτυχημένες προσπάθειες στρατολόγησης από τους Κινέζους «από πολλές χώρες, ιδιαίτερα του ΝΑΤΟ». Ωστόσο ο Hecker είπε πως «η καλή είδηση είναι ότι το ανακαλύψαμε αρκετά νωρίς. Και έχουμε πετύχει να επαναφέρουμε μερικούς από τους πιλότους που εμπλέκονταν σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Οι περισσότεροι το έκαναν οικειοθελώς, ανάλογα με τη χώρα».
Με ανακοίνωσή της, στις 8 Φεβρουαρίου 2024, η USAFE προειδοποίησε ότι εταιρείες με δεσμούς με την Κίνα αναζητούσαν εν ενεργεία και πρώην μέλη των Ενόπλων ∆υνάμεων με επαγγελματικό υπόβαθρο, όπως «πιλότους, τεχνικούς συντήρησης, προσωπικό κέντρων αεροπορικών επιχειρήσεων και διάφορους άλλους τεχνικούς εμπειρογνώμονες από πολλαπλά επαγγέλματα, που θα μπορούσαν να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις αεροπορικές τακτικές, τεχνικές και διαδικασίες των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ». Η ανακοίνωση αυτή σήμανε συναγερμό και στις υπηρεσίες ασφαλείας, που οδήγησε στη διοργάνωση διάσκεψης για τη συζήτηση τρόπων καταπολέμησης της εκστρατείας στρατολόγησης στην αεροπορική βάση Ramstein, στη Γερμανία, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και ακόμη 22 συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Σε κόκκινο συναγερμό
Στις 8 Σεπτεμβρίου του 2023, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, στρατηγός C.Q. Brown Jr., εξέδωσε αυστηρή προειδοποίηση για μια αυξανόμενη απειλή για την εθνική ασφάλεια: τη στρατολόγηση και εκμετάλλευση εν ενεργεία και πρώην μελών της Πολεμικής Αεροπορίας από τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό της Κίνας. Στην επιστολή του ο στρατηγός C.Q. Brown Jr. τόνιζε πως «εκπαιδεύοντας τους εκπαιδευτές, πολλοί από εκείνους που συνάπτουν συμβάσεις με αυτές τις ξένες εταιρείες υπονομεύουν την εθνική μας ασφάλεια, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των συναδέλφων τους και της χώρας, και ενδέχεται να παραβιάζουν τον νόμο».
Η προειδοποίηση αυτή δεν ήταν αβάσιμη, καθώς ένας πρώην πιλότος των ΗΠΑ είχε συλληφθεί στην Αυστραλία το 2022, κατηγορούμενος για συνεργασία με την Κίνα. Την ίδια χρονιά, έγινε γνωστό πως περισσότεροι από 30 πιλότοι της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας βρίσκονταν στην Κίνα για να εκπαιδεύσουν μέλη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας, με τις μυστικές υπηρεσίες να προειδοποιούν τους πρώην πιλότους να μην εργαστούν για τον κινεζικό στρατό, παρά το υψηλό οικονομικό πακέτο «αποδοχών» που έφτανε σχεδόν τα 300.000 δολάρια.
Υπόπτα ερευνητικά προγράμματα
Οι τακτικές κατασκοπείας της Κίνας ποικίλλουν, ωστόσο συχνά εκμεταλλεύονται τα κενά και τις ευπάθειες ατόμων που διαθέτουν βαθιά εσωτερική γνώση στρατηγικών και επιχειρήσεων των ∆υτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με τον στρατηγό ε.α. Ονγκ Τσονγκ Χουί, ένας σημαντικός αριθμός πρώην αξιωματικών του ΝΑΤΟ έχει στρατολογηθεί με επιτυχία από τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών. Ο ίδιος δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του πως «η ομάδα των πρώην αξιωματικών του ΝΑΤΟ αντιπροσωπεύει μια πηγή πολύτιμης εμπειρίας και η Κίνα στρατηγικά προσπαθεί να αξιοποιήσει αυτό το ταλέντο λος» («Breaking Defense», 2024).
Η διαδικασία στρατολόγησης περιλαμβάνει συχνά τη δημιουργία δικτύων προσωπικών επαφών μέσω κοινωνικών μέσων και επαγγελματικών δικτύων. Πρώην αξιωματικοί του ΝΑΤΟ ενδέχεται να λάβουν φαινομενικά αθώα μηνύματα στο LinkedIn που ζητούν να συνδεθούν λόγω κοινών ενδιαφερόντων σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Η προσέγγιση μπορεί αρχικά να φαίνεται αθώα, αλλά στη συνέχεια μεταλλάσσεται σε μια εξαιρετικά επιζήμια σχέση για την εθνική ασφάλεια της χώρας ή και για τους διεθνείς θεσμούς ασφαλείας.
Αφού γίνει η επαφή, οι Κινέζοι πράκτορες αναδεικνύουν τις ευκαιρίες συνεργασίας, όπως ερευνητικά προγράμματα ή διεθνείς ασκήσεις εκπαίδευσης. Αυτή η διαδικασία οικοδόμησης σχέσεων διευκολύνει τη συλλογή ευαίσθητων πληροφοριών χωρίς να εγείρονται υποψίες. Ο Αντριου Χ. Μέρσερ, πρώην αξιωματικός πληροφοριών, εξηγεί πως «η προσέλκυση δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική αποζημίωση, αλλά και στη γοητεία της εμπλοκής σε έναν ευγενή σκοπό που εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα».
Παραβίαση απορρήτου
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής στρατολόγησης συνέβη πρόσφατα στην Ελλάδα, με τον 54χρονο σμήναρχο να συλλαμβάνεται κατηγορούμενος για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας. Η σύλληψη αποκάλυψε μια σοβαρή παραβίαση απορρήτου μέσα στην ελληνική στρατιωτική δομή, σημαίνοντας συναγερμό στο ΝΑΤΟ. Το περιστατικό αυτό αναδεικνύει την αποτελεσματική σύνθεση ψυχολογικής χειραγώγησης και οικονομικών κινήτρων που χρησιμοποιεί η κινεζική κατασκοπεία. Ο συλληφθείς σμήναρχος φέρεται να είχε λάβει διαβεβαιώσεις για επικερδή επαγγελματική θέση στην Κίνα μετά την αποστρατεία του, η δε πιθανότητα προσπορισμού σημαντικού προσωπικού κέρδους μπόρεσε να επισκιάσει την κρίση και την πίστη προς την πατρίδα του.
Οι ομόκεντροι κύκλοι
Εάν η περίπτωση στην Ελλάδα αποτελεί έναν μικροκόσμο αυτής της τάσης κατασκοπείας, οι συλλήψεις στη Γαλλία αποτυπώνουν μια μεγάλη εικόνα. Σε πρόσφατη επιχείρηση, οι γαλλικές αρχές συνέλαβαν τέσσερα άτομα, δύο από τα οποία ήταν Κινέζοι υπήκοοι, με την υποψία ότι δρούσαν κάτω από την ομπρέλα ενός δικτύου κατασκοπείας που στοχεύει σε στρατιωτικά και τεχνολογικά μυστικά της Γαλλίας και της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Αναλυτές πιστεύουν ότι αυτό το δίκτυο είχε στόχο τη συλλογή πληροφοριών όχι μόνο από Γάλλους στρατιωτικούς, αλλά και από εκείνους που εκπαιδεύθηκαν από το ΝΑΤΟ. Οι συλλήψεις αποκάλυψαν ότι οι ύποπτοι είχαν διεισδύσει σε διάφορες αμυντικές συμβάσεις και προσπαθούσαν να δικτυωθούν με επαγγελματίες στους τομείς της στρατιωτικής και αμυντικής τεχνολογίας της Γαλλίας.
TOΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΤΣΙΟΥ
Κυριακάτικη Απογευματινή
