Στην αναζήτηση και άλλων φωτογραφικών στιγμιοτύπων για τους 200 πολιτικούς κρατούμενους που τουφεκίστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944, στο πεδίο βολής της Καισαριανής, από το εκτελεστικό απόσπασμα της Βέρμαχτ, θα προχωρήσουν οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού. Οπως ανακοινώθηκε το απόγευμα της Παρασκευής από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, οι φωτογραφίες που είχαν συγκεντρωθεί ήταν στο σύνολό τους 262 και από μακροσκοπική εξέταση του υλικού, «από έμπειρα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες», επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητά τους. Μάλιστα, «υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη (σ.σ. Τιμ Ντε Κράνε) και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών», καθώς, σύμφωνα με την κ. Μενδώνη, τις φωτογραφίες «τις αγοράζει η Αθήνα».
Ο συνολικός αριθμός των νεκρών στη διάρκεια της Κατοχής στην Ελλάδα, από τον Απρίλιο του 1941 έως το τέλος του Πολέμου τον Μάιο του 1945, αλλά και η ταυτοποίησή τους δεν είναι ακόμη γνωστά στο σύνολό τους. Αυτό μπορεί να διασταυρωθεί μόνο από τα αρχεία του γερμανικού Στρατού, τα οποία υφίστανται αλλά δεν δίδονται για να μην εγερθούν απαιτήσεις αποζημίωσης. Βάσει της Συνθήκης της Γενεύης, την οποία άλλωστε επικαλέστηκε και ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης την περασμένη ∆ευτέρα, οι φωτογραφίες δεν είναι μόνο ντοκουμέντα και μνημεία της νεότερης ιστορίας, αλλά πειστήρια πολέμου (evidence of war crimes) αδιαμφισβήτη της χρησιμότητας στα διεθνή δικαστήρια και στη διπλωματία. Στην προκειμένη δε περίπτωση των 200 κρατουμένων διαφόρων φυλακών, τα εικονιζόμενα πρόσωπα δεν αντιστοιχούν όλα στα αναγραφόμενα στο Μνημείο της Καισαριανής.
Λίγα εξ αυτών επαληθεύονται και εκφράζεται η πεποίθηση ότι εάν οι επιστήμονες καταφέρουν να μάθουν την πραγματική προέλευση του όγκου των φωτογραφιών του Βέλγου συλλέκτη, τότε θα ανοιχτούν νέοι δρόμοι στην ιστορική έρευνα. Αξιωματούχοι των υπουργείων Εξωτερικών και Αμυνας, με τους οποίους συνομίλησε η «Κυριακάτικη Απογευματινή», αποκλείουν την πιθανότητα να αποτελούν οι φωτογραφίες μέρος μιας μεγάλης συλλογής του υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ (Hermann
Heuer). «Είναι αστείο και να λέγεται ότι ένας Γερμανός αξιωματικός γυρόφερνε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στους τόπους εκτέλεσης και στις φυλακές με μια φωτογραφική μηχανή στο χέρι», επισημαίνουν, τονίζοντας ότι σε καιρό πολέμου συντάσσονται καθημερινά λεπτομερείς εκθέσεις συνοδευόμενες από φωτογραφικό υλικό και άλλα αποδεικτικά στοιχεία, μέρος των οποίων είναι και οι εν λόγω φωτογραφίες.
Πρόβλημα
∆υστυχώς, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 ανέκυψε ένα σοβαρότατο ζήτημα διεθνώς. Στη γερμανική διοίκηση των Αθηνών, τη διετία 1943-1944, υπηρετούσε ο Αυστριακός υπολοχαγός Κουρτ Βαλντχάιμ, που μετατέθηκε εκεί όταν κατέρρεε το Ανατολικό Μέτωπο. Συντάκτης όλων των αναφορών της Βέρμαχτ για τις θηριωδίες των Γερμανών στα Καλάβρυτα, το Κομμένο Αρτας, την Καισαριανή, την Κοκκινιά, το Χαϊδάρι και για τον εκτοπισμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, ο Βαλντχάιμ διέθετε πλήρη γνώση της έκτασης των γεγονότων των επίσημων γερμανικών δυνάμεων (τα SS, η Γκεστάπο κ.ά. καταργήθηκαν μετά τη διάλυση του καθεστώτος). Ωστόσο, αντί να λογοδοτήσει, όπως ο στρατιωτικός του προϊστάμενος Αλεξάντερ Λερ (εκτελέστηκε το 1947), διέπρεψε ως Αυστριακός διπλωμάτης, αργότερα τη δεκαετία του 1970 ως γενικός γραμματέας του ΟΗΕ και στο τέλος ανέλαβε την προεδρία της χώρας του, με συνέπεια τα περισσότερα κράτη της ∆ύσης να διακόψουν τότε τις διπλωματικές σχέσεις με την Αυστρία!
Το χρονικό
Η απόφαση των Γερμανών ελήφθη μετά την επίθεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του σε κονβόι 4 οχημάτων όπου σκότωσαν τον υποστράτηγο της 41ης Μεραρχίας Οχυρών (Generalmajor) Φραντς Κρεχ και ακόμη 3 αξιωματικούς στον δρόμο μεταξύ Μολάων και Γκαγκανιάς στον Νομό Λακωνίας.
Ο Ρώσος βιογράφος του Μπελογιάννη, Μ. Βίτιν, σημειώνει ότι το σχέδιο υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το «Αγγλικό Πολεμικό Επιτελείο Αντίστασης». Για τη μείζονα αυτή απώλεια του Κρεχ, οι κατακτητές άρον άρον εκτέλεσαν φυλακισμένους, κανείς εκ των οποίων δεν ήταν θανατοποινίτης ούτε είχε καταδικαστεί επί των ημερών τους (σ.σ. επρόκειτο κυρίως για κομμουνιστές κρατούμενους του μεταξικού καθεστώτος στην Ακροναυπλία, στο Χαϊδάρι και σε άλλες φυλακές). Μάλιστα έστειλαν στη Λακωνία ισχυρές δυνάμεις για να κυνηγήσουν τους αντάρτες, σκοτώνοντας 125 κατοίκους, που προστίθενται στους 200 της Καισαριανής, ανεβάζοντας τον τελικό αριθμό των νεκρών στους 325. Τέσσερις μήνες αργότερα, τον Αύγουστο του 1944, κατεβαίνει στη Λακωνία ο Αρης Βελουχιώτης και σε συντονισμό με τον Μπελογιάννη και τον Αρίωνα (Γιάννη Μιχαλόπουλο) επιτίθενται στις 3 Αυγούστου σε ισχυρή βάση της Βέρμαχτ στον Βουρλιά έξω από τη Σπάρτη, καταστρέφοντάς την τελείως, όπως ανάλογα έπραξαν και στις 6 Σεπτεμβρίου σε άλλο στρατόπεδο εφοδιασμού στην Καλαμάτα. Οι Γερμανοί άρχισαν να υποχωρούν από την Πελοπόννησο μετρώντας συνεχώς νεκρούς κατά την επιστροφή τους στην Αθήνα και τον Πειραιά. Το αίμα των αθώων της Καισαριανής, που πήγαιναν στον τοίχο τραγουδώντας και με ψηλά το κεφάλι, ήταν τελικά ο δικός τους επίλογος.
Κυριακάτικη Απογευματινή
