Του πατέρα Ανδρέα Γκατζέλη
Ο πατήρ Ανδρέας Γκατζέλης είναι πρόεδρος του Πνευματικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Γονέων
Στα περισσότερα ελληνικά σπίτια, μια εικόνα είναι κρεμασμένη σε περίοπτη θέση: στο σαλόνι, πάνω από το κρεβάτι ή δίπλα στην πόρτα. Είναι μια σιωπηλή υπενθύμιση ότι μέσα σε αυτό το σπίτι ζουν πρόσωπα και όχι ρόλοι• άνθρωποι που δεν είναι απλώς «σύζυγοι», «γονείς» ή «παιδιά», αλλά υπάρξεις πλασμένες «κατ’ εικόνα Θεού». Αυτή η αλήθεια αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κοιταζόμαστε.
Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι ο εορτασμός της «σωστής εικόνας», της πίστης ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος και ότι κάθε ανθρώπινο πρόσωπο έχει ανεκτίμητη αξία. Η Εκκλησία διαφύλαξε τη βεβαιότητα ότι ο άνθρωπος φέρει μέσα του θεϊκή σφραγίδα και ότι η ύπαρξή του δεν εξαντλείται στις αδυναμίες ή στις επιδόσεις του. Αυτή η πίστη γίνεται θεμέλιο του τρόπου ζωής μας• όταν λησμονείται, αλλοιώνεται η ποιότητα των σχέσεων και η ειρήνη στο σπίτι γίνεται εύθραυστη.
Μέσα στον γάμο, οι μεγάλες ρήξεις δεν προκύπτουν συνήθως από ένα τρανταχτό γεγονός, αλλά από τη σταδιακή απώλεια του αμοιβαίου σεβασμού. Όταν ο σύζυγος παύει να βλέπει στη σύζυγο τη μοναδικότητα και το αναντικατάστατο του προσώπου της και την αντιμετωπίζει ως δεδομένη παρουσία, ακόμη και ως κάτι αυτονόητο που του ανήκει, ή όταν η σύζυγος βλέπει τον σύζυγο ως αντίπαλο και όχι ως τον άνθρωπο που της εμπιστεύθηκε ο Θεός, τότε χάνεται η αίσθηση της σωστής εικόνας. Η Ορθοδοξία, πριν γίνει δημόσια ομολογία, βιώνεται ως τρόπος σχέσης: να βλέπω τον άλλον όχι ως προέκταση του εαυτού μου, αλλά ως ιερό και μοναδικό πρόσωπο.
Αντίστοιχα, στη σχέση γονέων και παιδιών, όταν απουσιάζει η αίσθηση ότι ο άνθρωπος είναι εικόνα Θεού, η καθημερινή συμβίωση μπορεί να αλλοιωθεί και να πάρει τη μορφή αντίδρασης ή άσκησης εξουσίας. Ο γονέας μπορεί να δει το παιδί ως προέκταση των φιλοδοξιών του και να το πιέσει• το παιδί, από την πλευρά του, μπορεί να δει τον γονέα ως εμπόδιο. Έτσι, αντί για σεβασμό γεννιέται ένταση και δικαιωματισμός• αντί για εμπιστοσύνη υποβόσκει καχυποψία. Όταν όμως θυμόμαστε ότι ο άλλος δεν μας ανήκει, αλλά μας έχει δοθεί ως δώρο και ευθύνη, αλλάζει ο τρόπος που μιλάμε, διορθώνουμε, συγχωρούμε και στεκόμαστε ο ένας απέναντι στον άλλον.
Η εορτή της Κυριακής της Ορθοδοξίας αποτελεί πολύτιμη ευκαιρία για έναν υγιή και ειλικρινή προβληματισμό. Υπό το φως των μηνυμάτων της, ας εξετάσουμε τη συμπεριφορά μας μέσα στο σπίτι και στην οικογένεια, απέναντι στα αγαπημένα μας πρόσωπα. Χρειάζεται να ξεκινάμε από τον εαυτό μας – όχι γιατί ο άλλος δεν έχει ευθύνη, αλλά γιατί η αγάπη αρχίζει πάντοτε από την προσωπική μας στάση. Έτσι μαθαίνουμε να μη συνθλίβουμε τον άλλον με την παρουσία μας, αλλά να σταυρώνουμε το εγώ μας, ώστε η παρουσία του να γίνεται χαρά και όχι βάρος.
Ο εορτασμός της «αναστήλωσης των εικόνων» δεν περιορίζεται στους τοίχους των ναών, αλλά, ξεκινώντας από εκεί, επεκτείνεται μέσα στις καρδιές μας και στα σπίτια μας, όταν ξαναμαθαίνουμε να βλέπουμε ο ένας τον άλλον στην αλήθεια του προσώπου του, δηλαδή ως εικόνα Θεού.
Εφημερίδα Απογευματινή
