Aπό τα 12.000 ξεχασμένα καταφύγια της Αττικής τα 2.000 είναι ενεργά

«Το τελευταίο που κατασκευάστηκε είναι 70 χρόνων και βρίσκεται στον λόφο του Αρδηττού», δηλώνει στην «Α» ο συγγραφέας και ερευνητής Κωνσταντίνος Κυρίμης
17:23 - 10 Μαρτίου 2026
τα 12.000 ξεχασμένα καταφύγια της Αττικής

Μόλις 2.000 καταφύγια από τα συνολικά 12.000 που είχαν κατασκευαστεί προπολεμικά ή μεταπολεμικά μπορούν να χαρακτηριστούν υπό προϋποθέσεις ενεργά, όπως αποκαλύπτει στην «Απογευματινή» ο συγγραφέας και ερευνητής Κωνσταντίνος Κυρίμης. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έθεσε εκ νέου, μετά τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, τις στρατιωτικές και αστυνομικές Αρχές σε ετοιμότητα ως προς τη διαπίστωση των διαθέσιμων καταφυγίων, όχι μόνο στην Αττική αλλά και στην υπόλοιπη χώρα.

Άξιο αναφοράς είναι πως το τελευταίο καταφύγιο που κατασκευάστηκε στην Αττική, συμπληρώνει φέτος τα 70 χρόνια ύπαρξης. «Το μεγαλύτερο καταφύγιο στην Αττική σήμερα βρίσκεται στον λόφο του Αρδηττού και μπορεί να υποδεχθεί περίπου 1.300 ανθρώπους. Τα ποιοτικότερα καταφύγια βρίσκονται στον Πειραιά, ο οποίος εκείνη την εποχή δεν είχε τη δόμηση της Αθήνας. Είναι μεγαλύτερα, εντυπωσιακότερα και βρίσκονται στο λιμάνι, στον ναύσταθμο, κάτω από μεγάλες επιχειρήσεις και υπουργεία», τονίζει ο κ. Κυρίμης ο οποίος από το 2012 ερευνά και καταγράφει τις οχυρώσεις του Β’ ΠΠ στην Αττική. Έχοντας συνεργαστεί με τη διεύθυνση Ιστορίας Στρατού του Γενικού Επιτελείο Στρατού, την Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού και το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας, έχει πλήρη εικόνα για το ζήτημα των καταφυγίων της Αττικής.

Εκπαίδευση

«Το 1940 όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, η Αττική είχε 12.000. Τότε όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι έπρεπε να κάνουν μαθήματα παθητικής αεράμυνας. Το να κατασκευάσεις ένα καταφύγιο είναι μόλις το 50% του προβλήματος. Πρέπει κιόλας να εκπαιδευτείς διότι τα καταφύγια δεν είναι απλοί υπόγειοι χώροι όπως κάποιος μπορεί να φανταστεί. Διαθέτουν χώρους υγιεινής, ενισχυμένης ασφαλείας πόρτες και ειδικές κατασκευαστικές προδιαγραφές. Πρέπει όμως να καταλάβουμε πως ένα υπόγειο δεν σημαίνει πως είναι και ασφαλές. Έχει κατασκευαστεί υπό άλλες συνθήκες, πριν από πολλά χρόνια, με παλαιότερες μεθόδους και υλικά σε σχέση με τις σημερινές κατασκευές. Είναι ένας χώρος σκοτεινός, περίεργος και καλείσαι να συνυπάρξεις με άλλους, 15, 100, 300 ή και 1.300 ανθρώπους. Εάν δεν το έχεις βιώσει, δεν μπορείς σε καμία περίπτωση να αντιληφθείς τι πραγματικά σημαίνει να ζεις σε αυτό», ξεκαθαρίζει ο συγγραφέας μιλώντας στην «Απογευματινή».

Όλα τα καταφύγια, σύμφωνα με τις μελέτες του κ. Κυρίμη ο οποίος έχει επισκεφτεί μέχρι σήμερα 150 από αυτά, είναι κατασκευασμένα από το καθεστώς Μεταξά ή εξαιτίας του καθεστώτος. «Τα πρώτα καταφύγια κατασκευάστηκαν το 1936 και το τελευταίο το 1956. Βέβαια τότε, το 1940, οι πολίτες γνώριζαν πριν από τον πόλεμο πού βρισκόταν κάθε καταφύγιο. Τότε ο νόμος ήταν υποχρεωτικός. Όταν κάποιος πολιτικός μηχανικός αναλάμβανε μια οικοδομή, μια πολυκατοικία για παράδειγμα, το κράτος του ζητούσε να κατασκευάσει έναν χώρο συγκεκριμένων προδιαγραφών», τονίζει ο κ. Κυρίμης που έχει εκδώσει ήδη πέντε βιβλία σχετικά με τα καταφύγια και τις οχυρώσεις στη χώρα μας.

Συντήρηση

Ως προς το τι συμβαίνει σήμερα, ο συγγραφέας ξεκαθαρίζει: «Γνωρίζω πως κάποια από τα παλιά καταφύγια έχουν επιλεχθεί για να συντηρηθούν, να μπουν συστήματα ασφαλείας, δεν ξέρω όμως με ποια κριτήρια. Θα πρέπει οι μαθητές να κάνουν μαθήματα στα σχολεία, να γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουμε και τι όχι σε περίπτωση που μετακινηθούμε σε αυτά. Κάποια καταφύγια θα πρέπει να ανοίξουν για το κοινό. Να τα επισκέπτεται ο κόσμος, να δημιουργηθεί μια κουλτούρα. Δυστυχώς, υπό τον υπάρχοντα σχεδιασμό, σε μια έκτακτη κατάσταση, ο κόσμος θα ενημερωθεί για το πού βρίσκονται την τελευταία στιγμή, για λόγους ασφαλείας», κατέληξε ο Κωνσταντίνος Κυρίμης.

Εφημερίδα Απογευματινή