Αίσθηση στη διεθνή ιατρική κοινότητα έχει προκαλέσει μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κολούμπια σύμφωνα με την οποία μία εφάπαξ ενδομυϊκή ένεση μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα της καρδιάς να προστατεύεται και να επουλώνεται έπειτα από καρδιακή προσβολή. Τα σχετικά συμπεράσματα που φέρνουν ελπίδα σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Science», κι αυτό γιατί η καρδιά είναι ένα από τα όργανα με τη μικρότερη ικανότητα αναγέννησης. Σημειώνεται ότι μετά την καρδιακή προσβολή, οι καρδιολόγοι μπορούν να ανοίξουν ξανά τα φραγμένα αγγεία και να αποκαταστήσουν τη ροή του αίματος, ωστόσο τα μυϊκά κύτταρα που πέθαναν δεν θα αντικατασταθούν ποτέ.
Επαναστατική ιατρική μελέτη δείχνει πως μια θεραπεία ορμόνης βασισμένη στην τεχνολογία RNA αναγεννά τα μυϊκά κύτταρα που πέθαναν
Στη μελέτη, με επικεφαλής τον καθηγητή Βιοϊατρικής Μηχανικής στο Κολούμπια, Κε Τσενγκ, περιγράφεται μια θεραπεία βασισμένη στην τεχνολογία RNA, που επιτρέπει στο σώμα να παράγει το δικό του φάρμακο στοχεύοντας σε συγκεκριμένα όργανα. Σε εργαστηριακά πειράματα, μια εφάπαξ ένεση μείωσε σημαντικά τις ουλές και βελτίωσε την καρδιακή λειτουργία σε ζώα.
Κατά τις πρώτες ημέρες της ζωής τους, πολλά θηλαστικά έχουν μια βραχυχρόνια ικανότητα αναγέννησης των καρδιακών μυϊκών κυττάρων. Βασικό ρόλο παίζει μια ορμόνη που ονομάζεται κολπικό νατριουρητικό πεπτίδιο (ANP), ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων, καταπραΰνοντας τη φλεγμονή και μειώνοντας τον σχηματισμό ουλών. Καθώς ένα άτομο μεγαλώνει, η αναγεννητική ικανότητα που παρατηρείται στις καρδιές των νεογέννητων εξαφανίζεται σε μεγάλο βαθμό μέχρι την ενηλικίωση.
Δυο φάσεις
Η συγκεκριμένη ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μια προσέγγιση δύο φάσεων που ξεκινά με τη δημιουργία ενός προφαρμάκου στον σκελετικό μυ πριν μετασχηματιστεί σε ANP μέσα στην καρδιά.
Η ομάδα διεξήγαγε το πείραμα σε ζώα με διαφορετικό προφίλ που υπέστησαν έμφραγμα του μυοκαρδίου: χοίρους, ηλικιωμένα ποντίκια, ζώα γενετικά επιρρεπή σε αθηροσκλήρωση και ποντίκια με διαβήτη τύπου 2. Επίσης, εξέτασε τι συμβαίνει όταν η θεραπεία καθυστερεί μία εβδομάδα μετά την καρδιακή προσβολή, οπότε έχει ήδη εμφανιστεί σημαντική βλάβη. Η θεραπεία λειτούργησε με συνέπεια σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, μειώνοντας το μέγεθος του εμφράγματος και βελτιώνοντας την καρδιακή λειτουργία.
Ανοίγει ο δρόμος ίασης και για άλλες παθήσεις, όπως η νεφρική νόσος, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η προεκλαμψία
Οι ερευνητές τονίζουν ότι πέρα από τις καρδιακές προσβολές, αυτή η στρατηγική αναμένεται να βελτιώσει τις θεραπείες και για άλλες παθήσεις, όπως η νεφρική νόσος, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η προεκλαμψία. «Αν μπορέσουμε να αποδείξουμε ότι αυτός ο τύπος θεραπείας μπορεί να αναγεννήσει τα καρδιακά κύτταρα σε κλινικό περιβάλλον, η ιδέα θα μπορούσε ενδεχομένως να μεταφερθεί και σε άλλα όργανα», σημειώνει ο Τόρστεν Βαλ, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, επιμελητής στο Ιατρικό Κέντρο Irving του Πανεπιστημίου Κολούμπια και επίκουρος καθηγητής Ιατρικής στο ίδιο πανεπιστήμιο.
Ενεργοποίηση
«H πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου Κολούμπια αποτελεί μία από τις πιο ελπιδοφόρες στιγμές στη σύγχρονη ιατρική έρευνα, καθώς ανοίγει τον δρόμο για μια πραγματική επανεκκίνηση της καρδιάς ύστερα από ένα έμφραγμα», δηλώνει ενθουσιασμένος στην «Απογευματινή» ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), κορυφαίος καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Τούτουζας. Ο ίδιος προσθέτει ότι «παρά τις έντονες προσπάθειες δεκαετιών και τις προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν στο παρελθόν από άλλες προσεγγίσεις, η καρδιά παρέμενε ένα όργανο με εξαιρετικά περιορισμένη ικανότητα αυτοεπιδιόρθωσης στους ενήλικες, αναγκάζοντας την ιατρική κοινότητα να περιορίζεται στην απλή διαχείριση της βλάβης».
Είναι μία από τις πιο ελπιδοφόρες στιγμές στη σύγχρονη ιατρική έρευνα. Οι επιστήμονες «ξεγελούν» το σώμα ώστε να επανενεργοποιήσει την παιδική αναγεννητική ικανότητα. Η καινοτομία βασίζεται σε ένα «βιολογικό GPS»
Κωνσταντίνος Τούτουζας, καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ
Σύμφωνα με τον κ. Τούτουζα, «με τη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές κατάφεραν να ξεπεράσουν δύο τεράστια εμπόδια: την ανάγκη για επεμβατικές μεθόδους χορήγησης φαρμάκων στην καρδιά και την ταχεία διάσπαση των θεραπευτικών μορίων στον οργανισμό. Η καρδιά των νεογέννητων θηλαστικών διαθέτει μια προσωρινή αλλά ισχυρή ικανότητα να αναγεννά τα μυϊκά της κύτταρα αμέσως μετά από έναν τραυματισμό, μια ιδιότητα που χάνεται οριστικά καθώς ενηλικιωνόμαστε. Χρησιμοποιώντας τεχνολογία RNA, που χορηγείται με μια απλή ένεση στο μπράτσο, οι επιστήμονες “ξεγελούν” το σώμα ώστε να επανενεργοποιήσει αυτή την παιδική αναγεννητική ικανότητα. Η καινοτομία βασίζεται σε ένα “βιολογικό GPS”: το φάρμακο κυκλοφορεί αδρανές στο αίμα και ενεργοποιείται αποκλειστικά εντός του καρδιακού μυός από το ένζυμο Corin, το οποίο βρίσκεται εκεί σε αφθονία. Έτσι, παράγεται η προστατευτική ορμόνη ANP απευθείας στο σημείο της βλάβης, διεγείροντας την αυτοεπιδιόρθωση του οργάνου».
Ο πρόεδρος της ΕΚΕ προειδοποιεί πάντως ότι έχουμε να διανύσουμε πολύ δρόμο ακόμη, αφού «η κριτική προσέγγιση επιβάλλει να σημειώσουμε ότι η μέθοδος πρέπει τώρα να περάσει επιτυχώς από τις επόμενες φάσεις των κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους, ώστε να τεκμηριωθεί η ασφάλειά της προτού φτάσει στην καθημερινή κλινική πράξη. Αν επιβεβαιωθούν αυτά τα δεδομένα, θα έχουμε μετουσιώσει σε πράξη τη βαθιά πεποίθηση του Ιπποκράτη πως “νόσων φύσεις ἰητροί”».
Εφημερίδα Απογευματινή
