Ο ιός SARS – CoV-2 ήρθε το 2020 να αποδείξει στην ανθρωπότητα ότι η «υγειονομική ανεμελιά», που με μεγάλο κόπο εδραιώθηκε στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, είναι εύθραυστη. Πράγματι, από την εκρίζωση της πανδημίας της ευλογιάς στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και την αποτελεσματική φαρμακοθεραπεία του ιού HIV στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η ανθρωπότητα «πίστεψε» ότι μπορεί να αντιμετωπίσει χωρίς πίεση κάθε πιθανό βιολογικό κίνδυνο.
Ακόμα και με τις ειδήσεις για την έλευση ενός νέου επικίνδυνου παθογόνου τον Ιανουάριο του 2020, τις εικόνες από τα νοσοκομεία της Κίνας εκείνη την εποχή, δεν διαφάνηκε ότι η καθημερινότητά μας μπορεί να αλλάξει μέχρι τη στιγμή που άρχισαν να καταρρέουν τα νοσοκομεία στο Μπέργκαμο της γειτονικής Ιταλίας προς τα τέλη του Φεβρουαρίου του ίδιου έτους.
Αναμφισβήτητα η έλευση ενός νέου παθογόνου του αναπνευστικού συστήματος ακόμα και με μέτρια παθογένεια είναι δεδομένο ότι θα προκαλέσει ισχυρότατο σοκ σε οποιοδήποτε σύστημα Υγείας, αν και εφόσον μεταδίδεται αποτελεσματικά. Αυτό συμβαίνει γιατί όντας νέο παθογόνο, ο πληθυσμός δεν έχει κάποια αποτελεσματική ανοσία εναντίον του και συνεπώς το παθογόνο θα εξαπλωθεί ραγδαία, μολύνοντας σε μικρό χρονικό διάστημα ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και μικρή να είναι η παθογένειά του, από τη στιγμή που θα μολυνθεί σε μικρό χρονικό διάστημα μεγάλος πληθυσμός, ο αριθμός των βαρέων κρουσμάτων σε απόλυτους αριθμούς θα είναι μεγάλος. Σε ένα σύστημα Υγείας που λειτουργεί οριακά για τις αναμενόμενες και συνηθισμένες ανάγκες υγείας, η προσθήκη αυτού του αριθμού αρρώστων οδηγεί το σύστημα σε υπερβολική πίεση και πιθανώς σε κατάρρευση.
Το μεγάλο στοίχημα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση μιας τέτοιας πανδημίας είναι να κερδηθεί χρόνος μέχρι την ανάπτυξη της κατάλληλης προστασίας (εμβόλιο, φάρμακο). Από όλα τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης το μόνο που μπορούσε να αποδώσει σε αυτήν τη φάση της πανδημίας ήταν το lockdown, όπως αναλύθηκε αργότερα σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature», στις 8 Ιουνίου του 2020.
Στη συνέχεια με ηπιότερα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, την ευρεία χρήση self-tests και με την έλευση των εμβολίων έγινε πλέον εφικτή η σταδιακή επάνοδος στην κανονικότητα, όπου και πλέον ο πληθυσμός είχε επαρκή ανοσία να αντιμετωπίσει την κυκλοφορία του SARS – CoV-2 χωρίς να οδηγούνται τα νοσοκομεία σε κατάρρευση.
Αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας
Κυριακάτικη Απογευματινή
