Πριν από λίγες μέρες ήλθε στη δημοσιότητα ένα νέο περιστατικό ψηφιακής κακοποίησης, καθώς μαθητές δημιούργησαν και διέδωσαν παραποιημένες γυμνές φωτογραφίες συμμαθητριών και καθηγητριών τους, χωρίς εκείνες να το γνωρίζουν, μέσω εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Δηλαδή χρησιμοποιείται πλέον και ως εργαλείο αθόρυβης βίας, χωρίς να απαιτείται η συναίνεση του θύματος, παρά μόνο με μια οποιαδήποτε φωτογραφία.
Η ψηφιακή κακοποίηση αποτελεί μια σοβαρή μορφή σεξουαλικής κακοποίησης βασισμένη στην εικόνα (Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής). Τα περιστατικά ψηφιακής κακοποίησης μέσω ΑΙ έχουν αυξηθεί κατά 900% από το 2023 και το 96% των θυμάτων είναι κορίτσια. Είναι μια νέα μορφή έμφυλης βίας (e-safety Commissioner). Ο δράστης χρησιμοποιεί την οθόνη ως ασπίδα, χωρίς να ενδιαφέρεται για τα συναισθήματα του θύματος, αν τον ρωτήσουν θα πει ότι το έκανε «για πλάκα». Νιώθει περήφανος για το κατόρθωμά του, γιατί θα εισπράξει επιβεβαίωση από τους φίλους και θα κυριαρχήσει στην παρέα, ελπίζοντας ότι με την αποδοχή τους θα γεμίσει την άδεια δεξαμενή της αυτοεκτίμησης αλλά και την ανασφάλειά του.
Η κακοποίηση γίνεται «παιχνίδι», χωρίς να λαμβάνει υπόψη του ότι με ψευδή και παραποιημένα στοιχεία επηρεάζεται καθοριστικά η ζωή ενός άλλου ατόμου. Η ενσυναίσθηση απούσα και οι σκέψεις για τυχόν ευθύνες ανύπαρκτες. Η ανωνυμία της οθόνης πιστεύει ότι τον προστατεύει… Για το θύμα (συνήθως γυναίκα), όμως, η εμπειρία είναι τραυματική. Αισθάνεται ότι έχει απογυμνωθεί, εκτεθεί, διαπομπευτεί, κατακλύζεται από έντονο άγχος, ντροπή, αρνείται να πάει στο σχολείο, καθώς νιώθει ότι «όλα τα βλέμματα είναι πάνω της». Ζει με διαρκή αγωνία, γιατί η ιδιωτικότητά της έχει παραβιαστεί ανεπανόρθωτα, έχει διαβρωθεί η αυτοεκτίμησή της, δεν εμπιστεύεται τους συνομηλίκους, κάποιες φορές παρουσιάζει κρίσεις πανικού ή αυτοκτονικό ιδεασμό, άλλοτε βουλιάζει στην κατάθλιψη.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) προειδοποιεί για τον εφιάλτη της «ψηφιακής μονιμότητας». Η στάση των γονέων και του σχολείου είναι καθοριστική. Η έφηβη που δέχεται την επίθεση χρειάζεται υποστήριξη, ενώ επιβάλλεται η άμεση προσφυγή στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για την αφαίρεση του υλικού. Αν το παιδί μας είναι ο δράστης, θα έλθει αντιμέτωπο με τις συνέπειες των πράξεών του. Ωστόσο, χρειάζεται να διερευνηθούν οι λόγοι που κινήθηκε με αυτόν τον τρόπο.
Σε επίπεδο πρόληψης, οι γονείς και το σχολείο οφείλουν να διδάξουν ότι το σώμα όλων μας είναι σεβαστό, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στην οθόνη ενός κινητού. Δεν έχει κανείς το δικαίωμα να το παραβιάσει με οποιονδήποτε τρόπο.
Η κυρία Καππάτου είναι ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος και συγγραφέας
Εφημερίδα Απογευματινή
