Ένα κορνάρισµα, µια απότοµη αλλαγή λωρίδας, µια διαφωνία για την προτεραιότητα. Και ξαφνικά, το αυτοκίνητο παύει να είναι ένα µέσο µετακίνησης και ο δρόµος µετατρέπεται σε πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης. Το φαινόµενο της οδικής οργής, το λεγόµενο road rage, έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά καθηµερινότητας, αντανακλώντας και τα όρια αντοχής µιας κοινωνίας που πιέζεται ολοένα και περισσότερο.
Σύµφωνα µε µελέτη του AAA Foundation for Traffic Safety (Σεπτέµβριος 2025), το 96% των οδηγών παραδέχονται ότι ενεπλάκησαν τουλάχιστον µία φορά τον τελευταίο χρόνο σε επιθετική οδήγηση, ενώ 11% δηλώνουν ότι έχουν εµπλακεί σε βίαιες συµπεριφορές, όπως σκόπιµη πρόσκρουση ή άµεση αντιπαράθεση.
Η εικόνα δεν αφορά µόνο την οδική συµπεριφορά, αλλά εντάσσεται σε ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής πίεσης. Οπως εξηγεί στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» η
διδάκτωρ Ψηφιακής Εγκληµατολογίας, Κέλλυ Ιωάννου, καταγράφεται «µια γενικευµένη αύξηση της έντασης και της δυσκολίας διαχείρισης της µαταίωσης».
Η µεταβολή αυτή συνδέεται µε «παρατεταµένη οικονοµική ανασφάλεια, αβεβαιότητα για το µέλλον, πίεση χρόνου, υπερδιέγερση από τη συνεχή ροή πληροφορίας», αλλά και µε κάτι βαθύτερο: «την εξασθένηση των συλλογικών δεσµών».
Οπως σηµειώνει, παλαιότερα υπήρχε ένα σταθερό δίκτυο επαφών -γειτονιά, οικογένεια, φίλοι- που λειτουργούσε αποσυµπιεστικά. Σήµερα, «πολλοί επιστρέφουν
από µια πιεστική ηµέρα πιο αποµονωµένοι», µε αποτέλεσµα «η ένταση να συσσωρεύεται». «Οταν οι άνθρωποι ζουν ήδη κοντά στο ψυχικό τους όριο», σηµειώνει η
κ. Ιωάννου, ακόµη και µια µικρή ενόχληση µπορεί να λειτουργήσει ως «η τελευταία σταγόνα». Υπό αυτό το πρίσµα, το road rage δεν µπορεί να ερµηνευθεί απλώς ως
θυµός. «Ο θυµός είναι η ορατή του έκφραση», εξηγεί, όµως συχνά από κάτω βρίσκονται «άγχος, φόβος και µαταίωση».
Καθοριστικό ρόλο διαδραµατίζει και το ψηφιακό περιβάλλον, που συχνά λειτουργεί ως επιταχυντής. «Τα κοινωνικά µέσα ενισχύουν µια κουλτούρα άµεσης
αντίδρασης: σχολιάζουµε πριν σκεφτούµε, εκφραζόµαστε πριν επεξεργαστούµε το συναίσθηµά µας», αναφέρει η κ. Ιωάννου, επισηµαίνοντας ότι η επιθετική
γλώσσα και η απαξίωση του άλλου κανονικοποιούνται. Ωστόσο, όπως επισηµαίνει η ίδια, η ψύχραιµη αντίδραση δεν είναι απλώς θέµα χαρακτήρα, αλλά δεξιότητα
που καλλιεργείται. Οπως τονίζει, προϋποθέτει αναγνώριση των προσωπικών «πυροδοτών» και εκπαίδευση στην παύση.
«Σε κοινωνικό επίπεδο, δεν αρκεί η ατοµική ευθύνη», επισηµαίνει, υπογραµµίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της παιδείας και της οδικής κουλτούρας.
Η πίεση φέρνει εκνευρισµό
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η πρόεδρος της Πανελλήνιας Οµοσπονδίας Εκπαιδευτών Οδήγησης, Εφη Λέντζιου, που τονίζει ότι το πρόβληµα δεν εντοπίζεται στην τεχνική ικανότητα των νέων οδηγών, αλλά στη συµπεριφορά. Οπως επισηµαίνει στην «Κυριακάτικη Α»: «Οι νέοι σήµερα δεν είναι χειρότεροι οδηγοί, αλλά διαφορετικοί», καθώς µεγαλώνουν «σε ένα περιβάλλον έντασης και πίεσης», γεγονός που οδηγεί σε «χαµηλότερη ανοχή και λιγότερη υποµονή πίσω από το τιµόνι». Το βασικότερο εµπόδιο, όπως τονίζει, είναι η ψυχολογική διαχείριση της καθηµερινότητας: «Αγχος, ανασφάλεια, πίεση από άλλους οδηγούς και, σε αρκετές περιπτώσεις, εύκολος εκνευρισµός».
Η εκπαίδευση, εξηγεί, περιλαµβάνει ήδη στοιχεία που συνδέονται µε τη λεγόµενη «συστηµατική απευαισθητοποίηση», δηλαδή τη σταδιακή έκθεση του µαθητή σε
όλο και πιο απαιτητικά και ενίοτε στρεσογόνα κυκλοφοριακά ερεθίσµατα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, που ξεκινά από ελεγχόµενες συνθήκες και εξελίσσεται σε
πιο σύνθετα περιβάλλοντα, ο νέος οδηγός µαθαίνει να διαχειρίζεται τον φόβο, το άγχος και την πίεση, ενώ λειτουργεί ως κρίσιµο εργαλείο για την καλλιέργεια ψυχραιµίας και αυτοελέγχου, στοιχεία που αποδεικνύονται καθοριστικά στην πρόληψη συγκρουσιακών συµπεριφορών στον δρόµο.
∆ιαχείριση θυµού
Οπως επισηµαίνει, η εκπαίδευση στη χώρα µας δίνει µεγαλύτερη έµφαση στους κανόνες και λιγότερη στη συνολική οδική συµπεριφορά. «∆εν αρκεί να γνωρίζει κάποιος τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας· πρέπει να µάθει να προβλέπει, να σέβεται και να διαχειρίζεται τα συναισθήµατά του στον δρόµο», υπογραµµίζει.
Σύµφωνα µε την Οµοσπονδία, απαιτείται ενίσχυση της εκπαίδευσης στην οδική συµπεριφορά, µε έµφαση στη διαχείριση θυµού και άγχους, αναβάθµιση της
πρακτικής εκπαίδευσης µε δοµηµένη και σταδιακή έκθεση σε πραγµατικές συνθήκες κυκλοφορίας, συνεχής επιµόρφωση των εκπαιδευτών σε παιδαγωγικά και ψυχολογικά εργαλεία, αλλά και κυκλοφοριακή αγωγή από το σχολείο: «Η ουσιαστική αντιµετώπιση του φαινοµένου δεν µπορεί να βασιστεί µόνο στην καταστολή, αλλά κυρίως στην εκπαίδευση και στη διαµόρφωση µιας νέας κουλτούρας οδήγησης».
Το road rage δεν είναι απλώς µια κακή στιγµή. Είναι κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει πριν καν µπει κάποιος στο αυτοκίνητο. «∆εν ξεκινά στο τιµόνι, ξεκινά από την
έλλειψη παιδείας στον δρόµο», λέει η κ. Λέντζιου. Και όπως το θέτει η κ. Ιωάννου: «Είναι σύµπτωµα µιας εποχής πίεσης, επιτάχυνσης, χαµηλής εµπιστοσύνης και δυσκολίας στη διαχείριση της µαταίωσης. ∆εν αφορά µόνο την οδήγηση· αφορά τον τρόπο που συνυπάρχουµε».
Tης Βάνας Γούτου
Κυριακάτικη Απογευματινή
