Εντός του Μαΐου, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, αναµένεται να κατατεθεί και να ψηφιστεί από τη Βουλή το νέο Κληρονοµικό ∆ίκαιο, το οποίο φέρνει καινοτοµίες και αποκαθιστά αδικίες και παθογένειες, έπειτα από 80 χρόνια που οι σχετικές νοµοθετικές διατάξεις έµειναν αµετάβλητες. Η «Κυριακάτικη Απογευµατινή» παρουσιάζει τις βασικές αλλαγές που πρόκειται να ψηφιστούν από τη Βουλή, µετά την ολοκλήρωση της δηµόσιας διαβούλευσης του σχεδίου νόµου του υπουργείου ∆ικαιοσύνης.
Σε αυτές περιλαµβάνονται η εισαγωγή νέων θεσµών, όπως οι κληρονοµικές συµβάσεις και οι συµβάσεις παραίτησης από µελλοντικά κληρονοµικά δικαιώµατα, οι οποίες προσφέρουν µεγαλύτερη ευελιξία στον προγραµµατισµό της περιουσιακής διαδοχής. Οι κληρονοµικές συµβάσεις θα συντάσσονται ενώπιον συµβολαιογράφου και θα δηµοσιεύονται µετά τον θάνατο του κληρονοµούµενου στο Μητρώο ∆ιαθηκών.
Επίσης, οι κληρονοµικές συµβάσεις θα είναι δεσµευτικές, µε την έννοια ότι δεν µπορούν κατ’ αρχήν να ανακληθούν µονοµερώς από τον κληρονοµούµενο, ενώ θα είναι άκυρη µεταγενέστερη διαθήκη του, της οποίας το περιεχόµενο αντιτίθεται σε αυτές.
Μεταρρύθµιση έπειτα από 80 χρόνια
Παράλληλα, εισάγονται ρυθµίσεις ως προς τη δυνατότητα του κληρονοµούµενου, ο οποίος σύναψε κληρονοµική σύµβαση, να διαθέτει την περιουσία του εν ζωή, καθώς και ρυθµίσεις που αφορούν το αντάλλαγµα που ενδεχοµένως έλαβε από τον αντισυµβαλλόµενό του.
Το νέο πλαίσιο για το Κληρονοµικό ∆ίκαιο συνιστά µία από τις πιο ουσιαστικές µεταρρυθµίσεις των τελευταίων δεκαετιών στο Αστικό ∆ίκαιο, επιχειρώντας να εκσυγχρονίσει ένα σύστηµα που παρέµενε σε µεγάλο βαθµό αµετάβλητο για σχεδόν 80 χρόνια. Οι αλλαγές δεν περιορίζονται σε τεχνικές νοµικές βελτιώσεις, αλλά επηρεάζουν άµεσα την οικονοµική και κοινωνική πραγµατικότητα, καθώς αγγίζουν ζητήµατα περιουσίας, οικογενειακών σχέσεων και αξιοποίησης κεφαλαίου.
Στο πλαίσιο αυτό, εκσυγχρονίζονται βασικοί θεσµοί, όπως η εξ αδιαθέτου διαδοχή και η νόµιµη µοίρα, επανακαθορίζεται η ευθύνη του κληρονόµου για τα χρέη της
κληρονοµίας και αναβαθµίζεται η διαδικασία της δικαστικής εκκαθάρισης. Η βασική αλλαγή στη νόµιµη µοίρα είναι ότι παύει να λειτουργεί κυρίως ως δικαίωµα πάνω στην ίδια την κληρονοµιά ή στα ακίνητα και µετατρέπεται κυρίως σε δικαίωµα να ζητήσει κάποιος χρήµατα.
Μέχρι σήµερα, αν ένας νόµιµος κληρονόµος, όπως παιδί ή σύζυγος, αποκλειόταν από διαθήκη, µπορούσε να θεωρηθεί κληρονόµος για το µέρος που αντιστοιχούσε στη νόµιµη µοίρα του. Αυτό σήµαινε ότι αποκτούσε ποσοστό στην περιουσία, ακόµη και σε ακίνητα, µε αποτέλεσµα να δηµιουργούνται συχνά αναγκαστικές συνιδιοκτησίες και διαφωνίες µεταξύ των κληρονόµων.
Χρηµατική απαίτηση
Με το νέο πλαίσιο, ο αποκλεισµένος κληρονόµος δεν θα µπορεί πλέον να ζητά ακύρωση της διαθήκης για να πάρει ποσοστό της κληρονοµίας. Αντί γι’ αυτό, θα έχει χρηµατική απαίτηση απέναντι σε εκείνον που κληρονόµησε την περιουσία. ∆ηλαδή θα δικαιούται να λάβει την αξία της νόµιµης µοίρας του σε χρήµατα. Για παράδειγµα, αν µια µητέρα αφήσει όλη την περιουσία της στην κόρη της, ο γιος που αποκλείστηκε δεν θα γίνεται συνιδιοκτήτης στα ακίνητα, αλλά θα µπορεί να ζητήσει να του καταβληθεί το ποσόν που αντιστοιχεί στη νόµιµη µοίρα του.
Παράλληλα, δίνεται έµφαση και στην ευθύνη του κληρονόµου για τα χρέη της κληρονοµίας, η οποία πλέον περιορίζεται κατ’ αρχάς στην περιουσία, εκτός αν ο ίδιος επιλέξει διαφορετικά ή ενεργήσει επιζήµια. Η µεταρρύθµιση αυτή συνοδεύεται από εκσυγχρονισµό της διαδικασίας εκκαθάρισης, µε στόχο την αποτελεσµατικότερη ικανοποίηση των δανειστών.
Στον τοµέα των διαθηκών επέρχονται σηµαντικές αλλαγές τόσο ως προς τη µοφή όσο και ως προς το περιεχόµενο. Η έλλειψη ηµεροµηνίας στην ιδιόγραφη διαθήκη δεν οδηγεί πλέον αυτοµάτως σε ακυρότητα, ενώ απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δηµόσιας και µυστικής διαθήκης. Εισάγονται επίσης εγγυήσεις για την αποτροπή πλαστών διαθηκών και εκσυγχρονίζονται οι κανόνες για την ανάκλησή τους. Παράλληλα, διευκρινίζονται ζητήµατα που αφορούν τη λύση γάµου ή συµφώνου συµβίωσης, ενώ καταργούνται αναχρονιστικές ρυθµίσεις, όπως η αίρεση χηρείας.
Αυξηµένα ποσοστά
Σηµαντικές είναι και οι τοµές στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, όπου ενισχύεται ο ρόλος του συζύγου, ο οποίος αποκτά αυξηµένα ποσοστά συµµετοχής στην κληρονοµιά και ευνοϊκότερη θέση στην τάξη διαδοχής. Εισάγονται νέες δυνατότητες για πρόσωπα εκτός παραδοσιακών συγγενικών δεσµών, όπως ο σύντροφος σε ελεύθερη ένωση, ενώ περιορίζεται η συµµετοχή πιο αποµακρυσµένων συγγενών.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθµίσεις για την προστασία προσώπων που συνέβαλαν στην περιουσία του κληρονοµούµενου, όπως οι φροντιστές. Επίσης, επέρχονται αλλαγές σε ειδικότερους θεσµούς, όπως το καταπίστευµα, οι κληροδοσίες και το κληρονοµητήριο, ενώ ενισχύεται ο ρόλος του εκτελεστή διαθήκης, ο οποίος αποκτά σαφέστερες και ευρύτερες διαχειριστικές αρµοδιότητες.
Συνολικά, η µεταρρύθµιση επιδιώκει να δηµιουργήσει ένα πιο ευέλικτο, σαφές και λειτουργικό σύστηµα Κληρονοµικού ∆ικαίου, το οποίο θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονοµικές συνθήκες, µειώνοντας τις συγκρούσεις και ενισχύοντας την ασφάλεια ∆ικαίου.
Κυριακάτικη Απογευματινή
