Κάθε χρόνο, με αφορμή τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, η ελληνική κοινωνία ζει την ίδια ένταση. Άγχος, προσδοκίες, αγωνία για τα παιδιά, ανησυχία για τις οικογένειες, συζητήσεις για τη δυσκολία των θεμάτων, για τις επιδόσεις, για τις σχολές και τις βάσεις. Είναι μια στιγμή που μας υπενθυμίζει πόσο κεντρική είναι η παιδεία στη ζωή κάθε οικογένειας.
Όμως, πίσω από τη συγκυρία των εξετάσεων υπάρχει ένα βαθύτερο ερώτημα: Τι σχολείο θέλουμε πραγματικά για τα παιδιά μας;
Για χρόνια, η δημόσια συζήτηση για την παιδεία περιορίζεται συχνά στη διαχείριση των εξετάσεων, στις βάσεις εισαγωγής, στη δυσκολία των θεμάτων ή στις τεχνικές πτυχές του εκπαιδευτικού συστήματος. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους. Δεν αρκούν όμως.
Γιατί το σχολείο δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός προετοιμασίας για μια εξέταση. Είναι ο θεσμός που διαμορφώνει χαρακτήρες, καλλιεργεί αξίες, χτίζει δεξιότητες και προετοιμάζει τους αυριανούς πολίτες. Και αν είμαστε ειλικρινείς, όλοι αναγνωρίζουμε ότι το ελληνικό σχολείο χρειάζεται μια νέα ισορροπία.
Ένα σχολείο πιο σύγχρονο, αλλά και πιο λειτουργικό. Πιο ανοιχτό στις ευκαιρίες, αλλά και πιο σταθερό στους κανόνες. Πιο ανθρώπινο, αλλά και πιο ξεκάθαρο στους ρόλους. Με απλά λόγια: χρειαζόμαστε ένα νέο σχολείο με κανόνες και ευκαιρίες.
Ένα σχολείο όπου οι μαθητές γνωρίζουν ότι η ελευθερία συνοδεύεται από ευθύνη. Όπου τα δικαιώματα συμβαδίζουν με τις υποχρεώσεις. Όπου η προσπάθεια, η συνέπεια και ο σεβασμός δεν θεωρούνται ξεπερασμένες έννοιες, αλλά βασικές προϋποθέσεις μιας υγιούς εκπαιδευτικής κοινότητας.
Αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε αυταρχικά μοντέλα του παρελθόντος. Το αντίθετο. Σημαίνει ένα σχολείο που λειτουργεί με σαφήνεια, δικαιοσύνη και εμπιστοσύνη.
Ένα σχολείο όπου οι κανόνες δεν υπάρχουν για να τιμωρούν, αλλά για να προστατεύουν το δικαίωμα όλων στη μάθηση.
Σημαίνει, επίσης, ένα σχολείο όπου ο εκπαιδευτικός έχει τον ρόλο και το κύρος που του αξίζει. Δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή παιδεία όταν ο εκπαιδευτικός αισθάνεται διαρκώς αποδυναμωμένος ή όταν η σχολική λειτουργία υπονομεύεται από σύγχυση αρμοδιοτήτων. Ο σεβασμός στον μαθητή προϋποθέτει και σεβασμό στον δάσκαλο.
Το ίδιο ισχύει και για τη σχέση οικογένειας και σχολείου. Οι γονείς είναι και πρέπει να είναι ουσιαστικοί σύμμαχοι στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η συμμετοχή τους είναι πολύτιμη. Οι γονείς δίπλα στο σχολείο, όχι πάνω από το σχολείο. Γιατί η συνεργασία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε σύγχυση ή παράλληλη διοίκηση. Το παιδί χρειάζεται συνοχή, όχι αντικρουόμενα μηνύματα.
Ταυτόχρονα, όμως, ένα νέο σχολείο δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στους κανόνες. Περισσότερες δυνατότητες για σύγχρονες δεξιότητες. Ψηφιακό γραμματισμό.
Εξοικείωση με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη. Ισχυρότερη τεχνική εκπαίδευση. Ουσιαστικό επαγγελματικό προσανατολισμό. Στήριξη για κάθε μαθητή που χρειάζεται δεύτερη ευκαιρία.
Το σχολείο δεν πρέπει να προετοιμάζει μόνο για την επιτυχία στις εξετάσεις. Πρέπει να προετοιμάζει για την επιτυχία στη ζωή. Ένα σχολείο όπου οι εκπαιδευτικοί έχουν κύρος, οι γονείς συνεργάζονται ουσιαστικά και οι μαθητές μαθαίνουν όχι μόνο να διεκδικούν, αλλά και να χτίζουν.
Οι Πανελλαδικές είναι μια στιγμή ευθύνης για τους μαθητές μας. Αλλά είναι και μια στιγμή ευθύνης για εμάς τους ενήλικες.
Να σταματήσουμε να βλέπουμε το σχολείο μόνο ως εξεταστικό μηχανισμό.
Άλλωστε, η αξία των παιδιών μας δε μετριέται σε μόρια!
* Ο κ. Οικονόμου είναι βουλευτής Ανατολικής Αττικής ΝΔ, π. υφυπουργός Μεταφορών
Εφημερίδα Απογευματινή
