Στην τελική ευθεία περνά το πρόγραμμα του πολλαπλού βιβλίου, σηματοδοτώντας μια από τις σημαντικότερες αλλαγές στο εκπαιδευτικό υλικό των τελευταίων ετών. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής διδακτικών πακέτων από τα σχολεία τον περασμένο Ιούνιο, τα εγκεκριμένα βιβλία μπαίνουν πλέον στη φάση της εκτύπωσης, με στόχο να βρίσκονται στα χέρια των μαθητών από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου τον Σεπτέμβριο του 2027.
Η βασική φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι ότι δεν θα υπάρχει πλέον ένα και μοναδικό βιβλίο για κάθε γνωστικό αντικείμενο. Οι εκπαιδευτικοί θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερες εγκεκριμένες επιλογές, ενώ το σχολείο θα επιλέγει το έντυπο βιβλίο που θα χρησιμοποιεί.
Καθολική συμμετοχή των σχολείων
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΤΥΕ – «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ», η διαδικασία επιλογής πραγματοποιήθηκε μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του οργανισμού και συμμετείχε το σύνολο των σχολικών μονάδων της χώρας.
Συγκεκριμένα συμμετείχαν:
- 4.319 Δημοτικά σχολεία
- 1.828 Γυμνάσια
- 1.304 Λύκεια
- 729 μονάδες ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι κανένα από τα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα δεν συγκέντρωσε μηδενική ζήτηση. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα πακέτα που είχαν τεθεί προς επιλογή θα οδηγηθούν προς εκτύπωση.
Τι είναι το πολλαπλό βιβλίο
Με το νέο σύστημα, για κάθε γνωστικό αντικείμενο θα υπάρχει ένα έντυπο διδακτικό βιβλίο, το οποίο θα επιλέγεται από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου.
Παράλληλα, το βιβλίο θα είναι διαθέσιμο και σε ψηφιακή μορφή μέσω της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη».
Εκεί βρίσκονται ήδη τα διδακτικά πακέτα που έχουν ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, μαζί με ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα, όπως:
- διαδραστικές ασκήσεις,
- εκπαιδευτικά παιχνίδια,
- προσομοιώσεις,
- βίντεο,
- χάρτες,
- εφαρμογές και άλλες ψηφιακές δραστηριότητες.
Με αυτόν τον τρόπο, ο εκπαιδευτικός δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο βιβλίο που χρησιμοποιείται ως βασικό διδακτικό εγχειρίδιο, αλλά μπορεί να αξιοποιεί το σύνολο του εγκεκριμένου εκπαιδευτικού υλικού.
230 διδακτικά πακέτα και 440 βιβλία
Σήμερα έχουν εγκριθεί συνολικά 230 διδακτικά πακέτα, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 440 βιβλία για τα μαθήματα από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου.
Κάθε διδακτικό πακέτο μπορεί να περιλαμβάνει από ένα έως πέντε βιβλία, όπως βιβλίο μαθητή, τεύχη βιβλίων ή τετράδια εργασιών.
Η σημαντικότερη διαφοροποίηση, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των βιβλίων αλλά στη δυνατότητα συνδυασμού έντυπου και ψηφιακού περιεχομένου.
Βιβλία με QR codes και ψηφιακό περιεχόμενο
Τα νέα διδακτικά πακέτα σχεδιάζονται εξαρχής ως υβριδικό εκπαιδευτικό υλικό.
Τα έντυπα βιβλία περιλαμβάνουν κατά μέσο όρο ένα ψηφιακό μαθησιακό αντικείμενο ανά δύο σελίδες, στο οποίο ο μαθητής και ο εκπαιδευτικός θα μπορούν να μεταβαίνουν μέσω QR codes.
Το περιεχόμενο δεν θα είναι ενιαίο για όλα τα μαθήματα. Ανάλογα με το γνωστικό αντικείμενο και την ηλικία των μαθητών, μπορεί να περιλαμβάνει:
διαδραστικές ασκήσεις, μικρές εφαρμογές, σταυρόλεξα, βίντεο, χάρτες, εννοιολογικές αναπαραστάσεις, εκπαιδευτικά παιχνίδια και παραπομπές σε επίσημες πηγές.
Η λογική είναι το βιβλίο να λειτουργεί ως πύλη προς ένα ευρύτερο ψηφιακό μαθησιακό περιβάλλον και όχι ως ένα στατικό έντυπο εγχειρίδιο.
Μεγαλύτερη αυτονομία για τον εκπαιδευτικό
Κεντρικός στόχος του πολλαπλού βιβλίου είναι να δοθεί μεγαλύτερη παιδαγωγική αυτονομία στους εκπαιδευτικούς.
Αντί όλοι οι μαθητές να ακολουθούν υποχρεωτικά ένα μοναδικό βιβλίο, ο εκπαιδευτικός θα μπορεί να επιλέγει το εγκεκριμένο υλικό που θεωρεί καταλληλότερο για το επίπεδο και τις ανάγκες της συγκεκριμένης τάξης.
Παράλληλα, θα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιεί συμπληρωματικά υλικό από άλλα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα.
Έτσι, η διδασκαλία μπορεί να γίνει περισσότερο προσαρμοσμένη στο μαθητικό δυναμικό, δημιουργώντας διαφορετικές μαθησιακές διαδρομές μέσα στο ίδιο Πρόγραμμα Σπουδών.
Ποια μαθήματα βρίσκονται ακόμη σε εκκρεμότητα
Η μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί για όλα τα γνωστικά αντικείμενα.
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής αναμένεται να προχωρήσει σε νέα πρόσκληση για την υποβολή διδακτικών πακέτων σε μαθήματα όπως:
Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Καλλιτεχνικά, Μουσική και Φυσική Αγωγή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπήρξαν προτάσεις, ενώ σε άλλες οι προτάσεις που κατατέθηκαν δεν εγκρίθηκαν ή δεν προχώρησαν από τους εκδότες.
Για τα μαθήματα στα οποία δεν θα υπάρχει ακόμη νέο εγκεκριμένο διδακτικό πακέτο, θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται το ισχύον σχολικό εγχειρίδιο σε έντυπη μορφή.
Τα νέα πακέτα που θα προκύψουν από τη νέα πρόσκληση αναμένεται να είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά το 2027.
Το χρονοδιάγραμμα για Β΄ και Γ΄ Λυκείου
Το πρόγραμμα εξελίσσεται σε διαφορετικές φάσεις για τις μεγαλύτερες τάξεις του Λυκείου.
Για τη Β΄ Λυκείου, η διαδικασία συγγραφής και υποβολής διδακτικών πακέτων βρίσκεται σε εξέλιξη, με την προθεσμία να αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του φθινοπώρου.
Για τη Γ΄ Λυκείου, η αντίστοιχη διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές της άνοιξης του 2027.
Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, τα νέα βιβλία αναμένεται να είναι διαθέσιμα:
- Σεπτέμβριος 2027: Α΄ Δημοτικού έως Α΄ Λυκείου
- Σεπτέμβριος 2028: Β΄ Λυκείου
- Σεπτέμβριος 2029: Γ΄ Λυκείου
Νέα προσέγγιση και στα Θρησκευτικά
Το πολλαπλό βιβλίο ανοίγει παράλληλα τον δρόμο για διαφορετικές προσεγγίσεις στο περιεχόμενο των μαθημάτων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μάθημα των Θρησκευτικών, όπου οι συγγραφείς νέου βιβλίου για τη Β΄ Γυμνασίου υποστηρίζουν ότι το μάθημα πρέπει να συνομιλεί με τους μαθητές με όρους που ανταποκρίνονται στη σύγχρονη εποχή.
Η έμφαση δίνεται σε ζητήματα όπως η προσωπική αναζήτηση, ο πολιτισμός, ο διάλογος, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και η κοινωνική συνύπαρξη.
Στόχος, όπως υποστηρίζουν οι συγγραφείς, είναι οι μαθητές να αντιμετωπίζουν το μάθημα όχι ως αποστήθιση πληροφοριών, αλλά ως πεδίο προβληματισμού γύρω από τα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Επιστρέφουν στο προσκήνιο οι Κοινωνικές Επιστήμες
Ανάλογη φιλοσοφία ακολουθείται και στο βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Α΄ Λυκείου.
Οι συγγραφείς του υποστηρίζουν ότι το νέο διδακτικό υλικό μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη του κενού που δημιουργήθηκε στις Κοινωνικές Επιστήμες και την αγωγή του πολίτη.
Το πολλαπλό βιβλίο, σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, επιτρέπει στους συγγραφείς να παρουσιάσουν διαφορετικές οπτικές για την ίδια ύλη, ενώ στους εκπαιδευτικούς δίνει περισσότερες επιλογές ως προς το περιεχόμενο, την παρουσίαση, την οπτικοποίηση των εννοιών και τις δραστηριότητες.
Μια διαφορετική φιλοσοφία για το σχολικό βιβλίο
Το πολλαπλό βιβλίο επιχειρεί ουσιαστικά να αλλάξει τον ρόλο του σχολικού εγχειριδίου.
Από το μοντέλο του «ενός βιβλίου για όλους», το εκπαιδευτικό σύστημα περνά σε ένα μοντέλο όπου υπάρχει πολλαπλό εγκεκριμένο υλικό, έντυπο και ψηφιακό, από το οποίο ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέγει και να συνδυάζει.
Η μεγάλη αλλαγή θα γίνει ορατή στις σχολικές αίθουσες από τον Σεπτέμβριο του 2027, όταν οι μαθητές από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου αναμένεται να παραλάβουν τα νέα έντυπα βιβλία.
Το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση να μην περιοριστεί στην αντικατάσταση των παλιών σχολικών βιβλίων με νέα, αλλά να οδηγήσει σε ένα πιο ευέλικτο, ψηφιακά εμπλουτισμένο και παιδαγωγικά προσαρμόσιμο εκπαιδευτικό περιβάλλον, στο οποίο ο εκπαιδευτικός θα έχει περισσότερα εργαλεία και ο μαθητής περισσότερες δυνατότητες μάθησης.
