Ρεπορτάζ: Τρύφωνας Ιωαννίδης
Βαρόμετρο για τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις αποτελεί η δικαστική απόφαση που αναμένεται την Κυριακή για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, καθώς έρχεται σε μία στιγμή κατά την οποία Αθήνα και Κάιρο, παρά τις πολύμηνες διαβουλεύσεις, δεν έχουν καταφέρει να κλείσουν οριστικά μία εκκρεμότητα που δοκιμάζει την κατά τα άλλα στενή στρατηγική σχέση. Η τελική εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του Αιγυπτιακού Ακυρωτικού Δικαστηρίου έχει οριστεί για τις 23 Αυγούστου, με την ελληνική πλευρά να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
«Στριμώχνουν» την Κομισιόν για τη Μονή Σινά οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ
Το ζήτημα παραμένει ανοικτό περισσότερο από έναν χρόνο, μετά τη δικαστική απόφαση του Μαΐου του 2025 που προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Αθήνα και στη μοναστική κοινότητα. Η αιγυπτιακή πλευρά είχε τότε απορρίψει τις ερμηνείες περί κλεισίματος ή κατάσχεσης της Μονής, υποστηρίζοντας ότι διασφαλίζονται ο θρησκευτικός χαρακτήρας της, η λειτουργία της και το δικαίωμα των μοναχών να χρησιμοποιούν τους χώρους της. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, αφορούσε τις εκτάσεις και τα ακίνητα γύρω από το μοναστηριακό συγκρότημα, για τα οποία η δικαστική κρίση δημιούργησε νέα δεδομένα ως προς την κυριότητα.
Στην Αίγυπτο ο Μητσοτάκης για την ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου Σινά
Η υπόθεση είχε αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή λίγες εβδομάδες νωρίτερα, κατά την επίσκεψη του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στην Αθήνα στις 7 Μαΐου 2025, Κυριάκος Μητσοτάκης και Αιγύπτιος πρόεδρος είχαν αναφερθεί δημοσίως στην ανάγκη διαφύλαξης του χαρακτήρα της Μονής ως ζωντανού κέντρου του ελληνορθόδοξου κόσμου. Μετά τη δικαστική απόφαση ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία των δύο ηγετών, οι οποίοι συμφώνησαν ότι η λύση θα έπρεπε να στηριχθεί στην κοινή κατανόηση που είχε ήδη διαμορφωθεί μεταξύ των δύο πλευρών. Ελληνική αντιπροσωπεία μετέβη στη συνέχεια στο Κάιρο, χωρίς όμως η διαδικασία να οδηγήσει μέχρι σήμερα σε οριστική συμφωνία.
Έκτοτε οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται σε πολιτικό, διπλωματικό και νομικό επίπεδο. Το βασικό ζητούμενο είναι να βρεθεί μια φόρμουλα που θα κατοχυρώνει τη μοναστική ζωή και τη χρήση των χώρων από τη Μονή, αλλά ταυτόχρονα θα είναι συμβατή με το αιγυπτιακό νομικό πλαίσιο. Στις συζητήσεις έχει εξεταστεί η αναγνώριση της κυριότητας των χώρων στο αιγυπτιακό Δημόσιο, με παράλληλη κατοχύρωση της κατοχής και χρήσης τους από τη Μονή στο διηνεκές και χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Εκκρεμότητες, ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν για συγκεκριμένα ακίνητα και εκτάσεις εκτός των τειχών, μεταξύ των οποίων και οι κήποι που εξυπηρετούν τη λειτουργία της μοναστικής κοινότητας.
Ακριβώς αυτή η αδυναμία οριστικής διευθέτησης προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στην απόφαση της Κυριακής. Αθήνα και Κάιρο έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια σχέση στρατηγικού χαρακτήρα, από την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μέχρι την ενεργειακή συνεργασία και τον συντονισμό για τις περιφερειακές εξελίξεις. Μια δικαστική εξέλιξη που θα δυσχέραινε περαιτέρω την επίτευξη συμβιβασμού για τη Μονή θα δημιουργούσε ένα δύσκολο πολιτικό ζήτημα σε μια σχέση στην εμβάθυνση της οποίας έχουν επενδύσει σημαντικά και οι δύο κυβερνήσεις.
Στην Αθήνα το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στην προστασία της λειτουργίας της Μονής. Κρίσιμο θεωρείται να υπάρξει ένα σαφές και ανθεκτικό νομικό πλαίσιο που δεν θα αφήνει το ιδιοκτησιακό καθεστώς διαρκώς εκτεθειμένο σε νέες αμφισβητήσεις. Στην εξίσωση έχει προστεθεί και το ζήτημα της νομικής προσωπικότητας της Μονής, καθώς και η εκκρεμότητα της πολιτειακής αναγνώρισης από την Αίγυπτο του νέου Αρχιεπισκόπου και Ηγουμένου Συμεών.
Το θέμα επιχειρεί παράλληλα να μεταφέρει σε ευρωπαϊκό επίπεδο το ΠΑΣΟΚ. Οι τέσσερις ευρωβουλευτές του, Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης, κατέθεσαν νέα κοινή γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενόψει της εκδίκασης της Κυριακής. Στην παρέμβασή τους θέτουν ζητήματα που αφορούν τη νομική προσωπικότητα της Μονής, την αναγνώριση του Αρχιεπισκόπου και τη δυνατότητα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας του ιστορικού ιδιοκτησιακού καθεστώτος της, ζητώντας παράλληλα από την Κομισιόν να διευκρινίσει εάν οι εξελίξεις έχουν συνεκτιμηθεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης της Αιγύπτου και εάν συνάδουν με τις διεθνείς υποχρεώσεις του Καΐρου για τη θρησκευτική ελευθερία και την προστασία ιστορικών θρησκευτικών ιδρυμάτων.
Η Κυριακή, επομένως, δεν κλείνει απλώς έναν ακόμη δικαστικό κύκλο. Η απόφαση μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το περιθώριο που απομένει για μια συμφωνημένη πολιτική και νομική λύση. Και ακριβώς επειδή η Αθήνα επιδιώκει να διαχωρίζει το συγκεκριμένο ζήτημα από τον ευρύτερο στρατηγικό χαρακτήρα των σχέσεων με την Αίγυπτο, ο τρόπος με τον οποίο το Κάιρο θα διαχειριστεί την επόμενη ημέρα θα αποτελέσει ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν την πολιτική βούληση που επανειλημμένα έχουν διακηρύξει σε μια οριστική και βιώσιμη διευθέτηση. Θυμίζουμε πως τα τελευταία χρόνια, η Αίγυπτος διεξάγει ένα ευρύ πρόγραμμα ανάπτυξης στην περιοχή του Σινά με στόχο την προστασία και ανάδειξη του μνημείου, καθώς και την προώθηση του θρησκευτικού τουρισμού. Και παράλληλα η ελληνική πολιτεία, σε συνεργασία με την αιγυπτιακή κυβέρνηση και την Ακαδημία Αθηνών, συνδράμει στη συντήρηση των ανεκτίμητων χειρόγραφων, εικόνων και ψηφιδωτών της Μονής.
Εφημερίδα Απογευματινή
