Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος και η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας διοργανώνουν επιστημονικό συνέδριο στο Μεσολόγγι, από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026, για τη συμπλήρωση 200 ετών από την ηρωική Έξοδο της 10ης Απριλίου 1826.
Το συνέδριο, με θέμα «Μεσολόγγι 1826-2026: Τόπος Θυσίας και Οικουμενικό Σύμβολο Ελευθερίας», θα φιλοξενηθεί στο Τρικούπειο Πολιτιστικό Κέντρο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου. Εντάσσεται στις επετειακές εκδηλώσεις μνήμης και τιμής, ενώ η Ιερά Σύνοδος συμμετέχει στη διοργάνωση μέσω της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος.
Τριάντα ομιλητές από διαφορετικές επιστημονικές ειδικότητες θα εξετάσουν τη Β΄ Πολιορκία του Μεσολογγίου, τις σημαντικές προσωπικότητες και την καθημερινή ζωή στην πόλη, καθώς και τις στρατιωτικές και ναυτικές επιχειρήσεις. Οι ανακοινώσεις θα καλύψουν επίσης τη συμμετοχή των γυναικών, των παιδιών και των Φιλελλήνων, τη συμβολή του Ορθόδοξου Κλήρου και τη διεθνή απήχηση της Εξόδου στη διπλωματία, τη λογοτεχνία και την τέχνη.
Διαδικτυακή μετάδοση
Οι επιστημονικές εργασίες θα ξεκινήσουν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στις 16:00 και θα ολοκληρωθούν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στις 19:30.
Το πρωί της Κυριακής 18 Οκτωβρίου, οι σύνεδροι θα συμμετάσχουν στην Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος Μεσολογγίου. Θα ακολουθήσει ξενάγηση στον Κήπο των Ηρώων.
Το συνέδριο θα μεταδοθεί διαδικτυακά μέσω του ecclesiaTv.gr και του καναλιού ecclesiaTV.gr στο YouTube. Μετάδοση θα γίνει επίσης από τις αντίστοιχες σελίδες στο Facebook και από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας.
Τα πρακτικά του συνεδρίου θα εκδοθούν σε τόμο από τον εκδοτικό οίκο ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ.
Αναλυτικά το πρόγραμμα
Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026
Το συνέδριο θα ξεκινήσει στις 16:00 με τους χαιρετισμούς των επισήμων.
Α΄ Θεματική ενότητα: Το Χρονικό της Εξόδου και η καθημερινή ζωή στο Μεσολόγγι
Η πρώτη ενότητα θα πραγματοποιηθεί από τις 17:00 έως τις 18:30, με πρόεδρο τον Σεβ. Μητροπολίτη Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιο.
Η Χριστιαλένα Ξύγκη θα παρουσιάσει την εισήγηση «1824-1827: Τα γεγονότα πριν και μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου μέσα από ψηφιοποιημένες συλλογές της Βουλής των Ελλήνων».
Η Σοφία Καρύμπαλη – Κυριαζή θα αναπτύξει το θέμα «Η καθημερινή ζωή των υπερασπιστών της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου κατά τη Β΄ Πολιορκία και την Ηρωική Έξοδο μέσα από τα κείμενα των ιστοριογράφων και απομνημονευματογράφων».
Η Μάνθα Ζωγράφου θα μιλήσει με θέμα «Δίκαιο και Δικαιοσύνη στο επαναστατημένο Μεσολόγγι».
Ο Μηνάς Αντύπας θα παρουσιάσει την εισήγηση «Οικονομία και καθημερινή ζωή των προσφύγων του Μεσολογγίου στον Κάλαμο μέσα από το αρχείο του νοταρίου του νησιού Τζώρτζη Καρβούνη».
Η Θεοδώρα Ζαφειράτου θα αναπτύξει το θέμα «Το Μεσολόγγι και ο Κάλαμος σε ιδιωτικές επιστολές των ετών 1821-1830».
Θα ακολουθήσει διάλειμμα από τις 18:30 έως τις 19:00.
Β΄ Θεματική ενότητα: Πρόσωπα της Β΄ Πολιορκίας και της Εξόδου του Μεσολογγίου
Η δεύτερη ενότητα θα διεξαχθεί από τις 19:00 έως τις 21:00, υπό την προεδρία του Σεβ. Μητροπολίτη Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού.
Ο Σεβ. Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης κ. Αθανάσιος θα μιλήσει με θέμα «Ο Νικόλαος Κασομούλης και το έπος του Μεσολογγίου».
Ο π. Χριστοφόρος Χρόνης θα παρουσιάσει την εισήγηση «Η συμβολή του Ορθοδόξου κλήρου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου κατά τη Β΄ Πολιορκία και κατά την Έξοδο – Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι ως παράδειγμα ποιμαντικής παιδείας και πνευματικού ήθους στην Ορθόδοξη παράδοση».
Ο Γεώργιος Πιτσινέλης θα αναπτύξει το θέμα «Μεσολόγγι και Εκκλησία. Από την ευχή υπέρ ειρήνης του σύμπαντος κόσμου στην ευλόγηση των όπλων και η δράση των ιερωμένων στην Πολιορκία και στην Έξοδο».
Ο Βασίλειος Τσιαμάκης θα μιλήσει με θέμα «Η φιλοπατρία των αγωνιστών κληρικών του Μεσολογγίου. Η περίπτωση του Άρτης Πορφυρίου».
Η Ευγενία Κατούφα θα παρουσιάσει την εισήγηση «Γυναίκες Μεσολογγίτισσες».
Ο Ιωάννης Μπουγάς θα αναπτύξει το θέμα «Μεσσήνιοι και Μανιάτες αγωνιστές που πολέμησαν στο Μεσολόγγι κατά την Επανάσταση του 1821».
Ο Νικόλαος Τριψιάνος και ο Χαράλαμπος Χαραλαμπόπουλος θα παρουσιάσουν την κοινή εισήγηση «Η συμμετοχή των Ναυπακτίων στη Β΄ Πολιορκία και στην Έξοδο του Μεσολογγίου».
Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026
Γ΄ Θεματική ενότητα: Στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Μεσολόγγι
Οι εργασίες του Σαββάτου θα ξεκινήσουν στις 10:00 με την τρίτη ενότητα, η οποία θα ολοκληρωθεί στις 11:15. Πρόεδρος θα είναι ο Αρχιμ. Θεόκλητος Μέντης.
Ο Ιωάννης Κατσαβός θα παρουσιάσει την εισήγηση «Φρούριο ή κάστρο Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου (συνοπτικό χρονικό)».
Ο Νικόλαος Κανελλόπουλος θα αναπτύξει το θέμα «Ανάλυση των στρατιωτικών επιχειρήσεων της Β΄ Πολιορκίας του Μεσολογγίου (1825-1826)».
Ο Διονύσιος Τσιριγώτης θα μιλήσει με θέμα «Το Μεσολόγγι ως μικροσύστημα Ασύμμετρης Στρατηγικής. Θεωρητική και Εμπειρική ανάλυση της Κλείσοβας».
Ο Σεβ. Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμων θα παρουσιάσει την εισήγηση «Σύγχρονες πηγές περί των πολιορκιών και της Εξόδου του Μεσολογγίου. Η περίπτωση της Μεγάλης Στρατιωτικής και Ναυτικής Εγκυκλοπαιδείας».
Δ΄ Θεματική ενότητα: Μεσολόγγι και Φιλελληνισμός
Η τέταρτη ενότητα θα πραγματοποιηθεί από τις 11:15 έως τις 12:00, με πρόεδρο τον Κωνσταντίνο Χολέβα.
Ο π. Σπυρίδων Λόντος θα αναπτύξει το θέμα «Πτυχές της προσφοράς του Ελβετού Φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου».
Η Αναστασία Τσαγκαράκη θα παρουσιάσει την εισήγηση «Άγνωστοι Φιλέλληνες πεθαίνουν για το Μεσολόγγι».
Θα ακολουθήσει διάλειμμα από τις 12:00 έως τις 12:30.
Ε΄ Θεματική ενότητα: Το Μεσολόγγι στον Τύπο της εποχής
Η πέμπτη ενότητα θα διεξαχθεί από τις 12:30 έως τις 13:30, υπό την προεδρία της Μάνθας Ζωγράφου.
Ο Ευριπίδης Αντωνιάδης και ο Σταμάτιος Γιαννουλάκης θα παρουσιάσουν την εισήγηση «Η Έξοδος του Μεσολογγίου μέσα από τον ελληνικό Τύπο της εποχής. Η περίπτωση των εφημερίδων ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ, Ο ΦΙΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ και Η ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ».
Ο Νικόλαος Τόμπρος θα μιλήσει με θέμα «Η Έξοδος του Μεσολογγίου στον ελληνικό επαναστατικό Τύπο της εποχής».
Ο Κωνσταντίνος Πέττας θα αναπτύξει το θέμα «Η παρουσία των λογοτεχνικών κειμένων στα “Ελληνικά Χρονικά” του Μεσολογγίου».
Η μεσημβρινή διακοπή θα διαρκέσει από τις 13:30 έως τις 16:30.
ΣΤ΄ Θεματική ενότητα: Η επίδραση της Εξόδου του Μεσολογγίου στη Λογοτεχνία και στην Τέχνη
Οι εργασίες θα συνεχιστούν από τις 16:30 έως τις 18:00 με την έκτη ενότητα, με πρόεδρο τον καθηγητή Νικόλαο Τόμπρο.
Ο π. Θεόδωρος Τσαμπαζίδης θα παρουσιάσει την εισήγηση «Αναλύοντας, διδάσκοντας και ερμηνεύοντας τους Ελεύθερους Πολιορκημένους: Μία μουσικοδιδακτική προσέγγιση σε συμπεριληπτικό περιβάλλον».
Ο Εμμανουήλ Βαρβούνης θα αναπτύξει το θέμα «Το Μεσολόγγι και οι Αγωνιστές του στα ελληνικά δημοτικά τραγούδια».
Ο Γεώργιος Ναθαναήλ θα μιλήσει με θέμα «Εικόνες από το ηρωικό Μεσολόγγι μέσα από τον “Νέο Αριστοφάνη”».
Η Έλενα Χατζόγλου θα παρουσιάσει την εισήγηση «Η Έξοδος του Μεσολογγίου στη Λογοτεχνία και στον δοκιμιακό λόγο».
Η Ανδρομάχη Παναγιώτου θα αναπτύξει το θέμα «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου μέσα από τα μάτια του Ευγενίου Ντελακρουά, στον καμβά του επαναστατικού 19ου αιώνα».
Ο Κωνσταντίνος Χολέβας θα μιλήσει με θέμα «“Μικροί Ήρωες του Εικοσιένα”. Η Πολιορκία του Μεσολογγίου στην παιδική λογοτεχνία».
Θα ακολουθήσει διάλειμμα από τις 18:00 έως τις 18:15.
Ζ΄ Θεματική ενότητα: Η ηθική, εθνική και διπλωματική σημασία της Εξόδου του Μεσολογγίου
Η τελευταία θεματική ενότητα θα πραγματοποιηθεί από τις 18:15 έως τις 19:15, υπό την προεδρία του καθηγητή Εμμανουήλ Βαρβούνη.
Ο Απόστολος Νικολαΐδης θα παρουσιάσει την εισήγηση «Η ηθική δυναμική της Εξόδου του Μεσολογγίου».
Ο Κωστής Κοκκινόφτας θα αναπτύξει το θέμα «Κάθε ελεύθερος άνθρωπος είναι δημότης Μεσολογγίου. Το Μεσολόγγι, πρότυπο για την αγωνιζόμενη Κύπρο».
Ο Αθανάσιος Γραμμένος θα μιλήσει με θέμα «Έξοδος του Μεσολογγίου. Γεωπολιτικές και Διπλωματικές επιπτώσεις για την Ελληνική Επανάσταση».
Στις 19:15, ο πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής, καθηγητής κ. Εμμανουήλ Βαρβούνης, θα παρουσιάσει τα συμπεράσματα. Οι επιστημονικές εργασίες του συνεδρίου θα ολοκληρωθούν στις 19:30.
Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026
Το πρόγραμμα της Κυριακής περιλαμβάνει εκκλησιασμό των συνέδρων στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος Μεσολογγίου και επίσκεψη στον Κήπο των Ηρώων. Θα ακολουθήσουν επίσημο γεύμα και αναχώρηση των συνέδρων.
Η Επιστημονική Επιτροπή
Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής είναι ο Εμμανουήλ Βαρβούνης, καθηγητής της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του ΔΠΘ. Μέλη είναι ο Δημήτριος Μόσχος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ο Νικόλαος Τόμπρος, αναπληρωτής καθηγητής της ΣΣΕ, η Αικατερίνη Γαλάνη, επίκουρη καθηγήτρια του ΠΑΠΕΙ, και ο Κωνσταντίνος Χολέβας, πολιτικός επιστήμων.
Για πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τον Αρχιμ. Θεόκλητο Μέντη, γραμματέα της ΕΣΕ Πολιτιστικής Ταυτότητος, στο τηλέφωνο 210-7272259 και στο email politistikitautotita@yahoo.gr.
