Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πίεση στη στέγη έχει περάσει από την εξαίρεση στον κανόνα. Μια πίεση που καταγράφεται πλέον ταυτόχρονα σε ενοίκια και αγορά, διαμορφώνοντας ένα κοινό πεδίο περιορισμένων επιλογών. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν κατά μέσο όρο περίπου το 35% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγη, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Πολιτεία επιχείρησε να παρέμβει με στοχευμένα προγράμματα, όπως τα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2», καθώς και με δράσεις ανακαινίσεων και ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών. Οι παρεμβάσεις αυτές αναγνώρισαν έμπρακτα τη στεγαστική πίεση και στόχευσαν στη διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατοικία για συγκεκριμένες ομάδες.
Η εφαρμογή τους, ωστόσο, συνέπεσε με μια αγορά που ήδη χαρακτηριζόταν από περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων κατοικιών. Επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στην αγορά ακινήτων παρατηρούν ότι η συγκέντρωση της ζήτησης σε συγκεκριμένα εύρη τιμών και τύπους κατοικιών, κυρίως παλαιότερα διαμερίσματα, ενέτεινε τον ανταγωνισμό, επηρεάζοντας τόσο την αγορά όσο και τη μίσθωση.
Σύμφωνα με τις ίδιες παρατηρήσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές αναπροσαρμόστηκαν προς τα πάνω, ενώ άλλοι ιδιοκτήτες επέλεξαν να καθυστερήσουν τη διάθεση ακινήτων ή να προσαρμόσουν τους όρους τους στη νέα συνθήκη, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές για όσους δεν πληρούσαν τα κριτήρια των προγραμμάτων. Αντίστοιχα, στα προγράμματα ανακαινίσεων, επαγγελματίες της αγοράς σημειώνουν ότι, παρότι βελτιώθηκε η ποιότητα πολλών κατοικιών, δεν διασφαλίστηκε ότι αυτές θα παραμείνουν προσιτές ή θα κατευθυνθούν στη μακροχρόνια μίσθωση.
Την εικόνα αυτή συμπληρώνουν και τα στοιχεία για την πορεία των τιμών. Σύμφωνα με ανάλυση της ReDataset, οι τιμές κατοικιών σε περιοχές της Αττικής έχουν αυξηθεί έως και κατά 45% την τελευταία τριετία, με τη μεγαλύτερη άνοδο να καταγράφεται σε ζώνες που έως πρόσφατα θεωρούνταν πιο προσιτές. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η πίεση δεν περιορίζεται στις παραδοσιακά ακριβές περιοχές, αλλά διαχέεται σε όλο το εύρος της αγοράς, επηρεάζοντας τόσο την αγορά όσο και την ενοικίαση κατοικίας.
Η εικόνα που διαμορφώνεται αναδεικνύει το όφελος των παρεμβάσεων για όσους τις αξιοποίησαν. Όμως, όπως προκύπτει από τη συνολική εικόνα, η στεγαστική πίεση στην Ελλάδα έχει μεγαλύτερο βάθος.
Όπως παρατηρούν άνθρωποι της αγοράς, η έλλειψη ουσιαστικής αποκέντρωσης, με την εργασία και την οικονομική δραστηριότητα να παραμένουν συγκεντρωμένες στις ίδιες περιοχές, εντείνει τη ζήτηση κατοικίας, δείχνοντας ότι το ζήτημα της στέγης συνδέεται άμεσα με το πού συγκεντρώνονται οι δουλειές και οι ευκαιρίες.
