Για χρόνια, η κυρίαρχη αγωνία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη ήταν μία, ποιες δουλειές θα εξαφανιστούν και πόσο σύντομα. Η ΑΙ παρουσιάστηκε ως η μηχανή που θα αντικαταστήσει εργαζομένους, θα περιορίσει το κόστος και θα αλλάξει εκ βάθρων την αγορά εργασίας. Αυτό συμβαίνει ήδη. Αλλά δεν είναι όλη η εικόνα. Όσο η τεχνητή νοημοσύνη εξαπλώνεται, γίνεται σαφές ότι δεν αρκεί από μόνη της. Μπορεί να γράψει, να ταξινομήσει, να αυτοματοποιήσει. Δεν μπορεί όμως να κάνει τα πάντα. Δεν έχει φυσική παρουσία. Δεν έχει πραγματική κρίση. Δεν καταλαβαίνει πάντα τα συμφραζόμενα. Δεν αναλαμβάνει ευθύνη.
Πλατφόρμες όπως το Rent a Human αποτυπώνουν ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα. Εκεί όπου η μηχανή σταματά, κάποιος άνθρωπος καλείται να καλύψει το κενό. Να παραλάβει ένα δέμα. Να μεταφέρει ένα αντικείμενο. Να παραδώσει ένα έγγραφο. Να ελέγξει ένα προϊόν. Να γράψει ένα κείμενο που χρειάζεται τόνο και κρίση. Να διορθώσει κώδικα που παρήχθη αυτόματα αλλά δεν είναι έτοιμος να χρησιμοποιηθεί.
Στην συγκεκριμένη πλατφόρμα λοιπόν, που θυμίζει κάτι μεταξύ Linkedin και ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ (;), μπορείς να δημιουργήσεις το προφίλ σου, να βάλεις το βιογραφικό σου, τα χρήματα που θέλεις ανά ώρα εργασίας, ακόμη και να παρέχεις πλήρες ημερολόγιο διαθεσιμότητας ανά εβδομάδα. Εκεί τα robot-εργοδότες θα σε “δουν” και έπειτα θα σου στείλουν αίτημα συνεργασίας με βάση τις δεξιότητές σου. Μάλιστα, δημιουργώντας ένα προφίλ, περνάς και από απαραίτητο έλεγχο, κάτι σαν… ρομποτική συνέντευξη και σε δεύτερο χρόνο θεωρείσαι κατάλληλος και αξιόπιστος για να “υπάρξεις” μέσα στην εφαρμογή.
Ένα τρομακτικό νέο μοντέλο εργασίας
Αυτό που έχει σημασία εδώ, είναι να καταλάβουμε ότι η ΑΙ δεν καταργεί απλώς την εργασία. Την τεμαχίζει. Κρατά για τη μηχανή ό,τι μπορεί να τυποποιηθεί και πετά στον άνθρωπο ό,τι μένει πρακτικό, δύσκολο ή απρόβλεπτο. Η αισιόδοξη ανάγνωση λέει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αφαιρεί μόνο θέσεις, αλλά δημιουργεί και νέες. Το ερώτημα είναι τι είδους θέσεις δημιουργεί. Με τι αμοιβή, με τι σταθερότητα, με τι προοπτική.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της αλλαγής. Ο άνθρωπος δεν βγαίνει από την εξίσωση και δεν αντικαθίσταται πλήρως, αλλάζει θέση μέσα σε ένα σύστημα που οργανώνεται όλο και περισσότερο γύρω από τις δυνατότητες της μηχανής και γύρω από τα όριά της. Καλείται να καλύψει ό,τι η ΑΙ δεν μπορεί να ολοκληρώσει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η αγορά εργασίας του άμεσου μέλλοντος δεν θα είναι απλώς πιο αυτοματοποιημένη. Θα είναι πιο ρευστή και πιο άνιση. Θα χρειάζεται τον άνθρωπο, αλλά με τελείως διαφορετικό τρόπο. Ο άνθρωπος θα λειτουργεί σαν πατερίτσα της τεχνητής νοημοσύνης, κάτι σαν εφεδρεία των αποτυχιών της. Αυτό είναι το σημείο που η δημόσια συζήτηση ακόμη αποφεύγει. Η ΑΙ δεν φτιάχνει μόνο έναν κόσμο με λιγότερη ανθρώπινη εργασία. Μπορεί να φτιάχνει και έναν κόσμο με περισσότερη αναλώσιμη ανθρώπινη εργασία χαμηλότερης ισχύος, μικρότερης διάρκειας και πιο αβέβαιης θέσης.
