Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενημερώσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η Ουκρανία θα πρέπει να αποδεχθεί το αμερικανικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, το οποίο, σύμφωνα με δύο καλά ενημερωμένες πηγές που επικαλείται το Reuters, προβλέπει παραχώρηση εδαφών και ορισμένων οπλικών δυνατοτήτων. H Ουάσιγκτον πιέζει το Κίεβο να αποδεχθεί τα βασικά σημεία της πρότασης.
Η βρετανική Telegraph δημοσιοποίησε για πρώτη φορά το πλήρες περιεχόμενο του μυστικού 28-σημείου σχεδίου που βρίσκεται στο επίκεντρο εντατικών διαβουλεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, με στόχο τον διπλωματικό τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Το σχέδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως «συνθηκολόγηση προς το Κρεμλίνο», προβλέπει βαθιές εδαφικές και πολιτικές παραχωρήσεις από το Κίεβο, καθώς και ένα ευρύ πλαίσιο στρατηγικών εγγυήσεων προς τη Μόσχα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το σχέδιο περιλαμβάνει αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας σε Κριμαία, Λουχάνσκ και Ντονέτσκ, αποδοχή ουδέτερης ζώνης στο Ντονέτσκ και «πάγωμα» της κατάστασης σε Χερσώνα και Ζαπορίζια. Προβλέπει, επίσης, συνταγματικά κατοχυρωμένη δέσμευση ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ, καθώς και αυστηρούς περιορισμούς στις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Σε αντάλλαγμα, η Ουκρανία λαμβάνει εγγυήσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ, πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά και ένα πολυεπίπεδο πρόγραμμα ανοικοδόμησης. Για τη Ρωσία προβλέπεται σταδιακή άρση κυρώσεων και επανένταξη σε διεθνείς θεσμούς, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθεί η κατάπαυση πυρός και το νέο πλαίσιο μη επίθεσης.
Το σχέδιο, που φέρεται να αποτελεί προσωπική πρωτοβουλία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στην Ευρώπη, καθώς διαμορφώθηκε χωρίς ουσιαστική εμπλοκή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και ενώ η Ουκρανία δεν συμμετείχε στις αρχικές διαπραγματεύσεις. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκφράζουν έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο επιβολής τετελεσμένων, τα οποία θα μπορούσαν να καθορίσουν καθοριστικά τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.
Το σχέδιο 28 σημείων
- Επιβεβαιώνεται η κυριαρχία της Ουκρανίας.
- Θα συναφθεί συνολική συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης· όλες οι εκκρεμότητες των τελευταίων 30 ετών θεωρούνται λυμένες.
- Η Ρωσία δεσμεύεται να μην εισβάλει σε γειτονικές χώρες και το ΝΑΤΟ να μην επεκταθεί περαιτέρω.
- Θα υπάρξει διάλογος Ρωσίας–ΝΑΤΟ, με μεσολάβηση ΗΠΑ, για ασφάλεια, αποκλιμάκωση και οικονομική συνεργασία.
- Η Ουκρανία θα λάβει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
- Ο ουκρανικός στρατός περιορίζεται σε 600.000 προσωπικό.
- Η Ουκρανία ενσωματώνει στο Σύνταγμά της ότι δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ ενσωματώνει ότι δεν θα δεχθεί την Ουκρανία στο μέλλον.
- Το ΝΑΤΟ δεν θα σταθμεύει στρατεύματα στην Ουκρανία.
- Ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη θα σταθμεύουν στην Πολωνία.
- Εγγυήσεις ΗΠΑ: -Οι ΗΠΑ λαμβάνουν αντάλλαγμα για την παροχή εγγύησης. -Αν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία → χάνει την εγγύηση. -Αν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία → επανέρχονται όλες οι κυρώσεις, ακυρώνεται η αναγνώριση των νέων συνόρων και ενεργοποιείται «αποφασιστική στρατιωτική απάντηση». -Αν η Ουκρανία εκτοξεύσει πύραυλο σε Μόσχα ή Αγ. Πετρούπολη χωρίς αιτία → η εγγύηση ακυρώνεται.
- Η Ουκρανία μπορεί να γίνει μέλος της ΕΕ και λαμβάνει προσωρινή προτιμησιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
- Σχέδιο ανοικοδόμησης της Ουκρανίας a. Δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης Ουκρανίας (τεχνολογία, data centres, AI κ.λπ.). b. Κοινή ανοικοδόμηση και λειτουργία του ουκρανικού δικτύου φυσικού αερίου. c. Αποκατάσταση και ανασυγκρότηση πόλεων και οικισμών. d. Ανάπτυξη υποδομών. e. Εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων. f. Ειδικό πακέτο χρηματοδότησης από την Παγκόσμια Τράπεζα.
- Ρωσία – οικονομική επανένταξη a. Σταδιακή άρση κυρώσεων. b. Μακροπρόθεσμη συμφωνία ΗΠΑ–Ρωσίας για ενέργεια, πόρους, υποδομές, AI, data centres και έργα εξόρυξης σπάνιων μετάλλων στην Αρκτική. c. Επανένταξη της Ρωσίας στο G8.
- Παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία 100 δισ. δολάρια κατευθύνονται στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών. Η Ευρώπη προσθέτει άλλα 100 δισ. δολάρια. Τα υπόλοιπα παγωμένα κεφάλαια αποδεσμεύονται. Το υπόλοιπο ποσό πηγαίνει σε αμερικανορωσικό επενδυτικό σχήμα για κοινά έργα — στόχος η δημιουργία αλληλεξάρτησης ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης.
- Δημιουργία αμερικανορωσικής ομάδας εργασίας για την ασφάλεια και την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Η Ρωσία κατοχυρώνει νομικά την πολιτική μη επίθεσης σε Ευρώπη και Ουκρανία.
- ΗΠΑ και Ρωσία παρατείνουν συμφωνίες πυρηνικού ελέγχου (π.χ. START I).
- Η Ουκρανία παραμένει μη πυρηνικό κράτος.
- Ζαπορίζια: Ο πυρηνικός σταθμός λειτουργεί υπό IAEA· η ηλεκτρική ενέργεια μοιράζεται 50%-50% Ρωσία–Ουκρανία.
- Εκπαιδευτικά & κοινωνικά μέτρα Προγράμματα κατά ρατσισμού και μισαλλοδοξίας σε διοίκηση και σχολεία. Η Ουκρανία υιοθετεί κανονισμούς ΕΕ για θρησκευτική ανοχή και προστασία γλωσσικών μειονοτήτων. Τερματισμός διακρίσεων σε ΜΜΕ και εκπαίδευση για Ρώσους/Ουκρανούς. Απόρριψη και απαγόρευση ναζιστικής ιδεολογίας.
- Εδαφικές ρυθμίσεις α. Κριμαία, Λουχάνσκ και Ντονέτσκ αναγνωρίζονται ως de facto ρωσικά, ακόμη και από τις ΗΠΑ. β. Χερσώνα και Ζαπορίζια παγώνουν στη γραμμή επαφής (de facto αναγνώριση). γ. Η Ρωσία εγκαταλείπει άλλα συμφωνημένα τμήματα που ελέγχει εκτός των πέντε περιοχών. δ. Η Ουκρανία αποσύρεται από το τμήμα του Ντονέτσκ που ελέγχει. Η ζώνη αυτή γίνεται ουδέτερη αποστρατιωτικοποιημένη περιοχή, διεθνώς αναγνωρισμένη ως ρωσική. Η Ρωσία δεν θα εισέλθει στη ζώνη.
- Κανένα μέρος δεν μπορεί να αλλάξει τα νέα εδαφικά όρια με τη βία· οι εγγυήσεις ασφαλείας ακυρώνονται σε περίπτωση παραβίασης.
- Η Ρωσία δεν θα εμποδίζει την Ουκρανία να χρησιμοποιεί τον Δνείπερο· θα υπάρξουν συμφωνίες για ελεύθερη μεταφορά σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.
- Ανθρωπιστική επιτροπή α. Ανταλλαγή αιχμαλώτων και σορών «όλοι για όλους». β. Επιστροφή όλων των πολιτών που κρατούνται, συμπεριλαμβανομένων παιδιών. γ. Πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης. δ. Μέτρα για ανακούφιση θυμάτων πολέμου.
- Η Ουκρανία διεξάγει εκλογές σε 100 ημέρες.
- Πλήρης αμνηστία για όλες τις πλευρές· καμία μελλοντική απαίτηση ή δίωξη.
- Η συμφωνία είναι νομικά δεσμευτική· θα εποπτεύεται από το Peace Council υπό τον Ντόναλντ Τραμπ· παραβιάσεις επιφέρουν κυρώσεις.
- Η κατάπαυση πυρός ισχύει μόλις και οι δύο πλευρές αποσυρθούν σε συμφωνημένα σημεία.
