Η Βουλγαρία πέρασε επισήμως σε μια νέα εποχή, υιοθετώντας το ευρώ και καθιστάμενη η 21η χώρα που εντάσσεται στην ευρωζώνη, σχεδόν 20 χρόνια μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2007. Με την αλλαγή του χρόνου, τα μεσάνυχτα της Τετάρτης, η βαλκανική χώρα αποχαιρέτησε το λεβ, το εθνικό της νόμισμα που κυκλοφορούσε από τα τέλη του 19ου αιώνα.
Μετά την Κροατία, που υιοθέτησε το ευρώ τον Ιανουάριο του 2023, η Βουλγαρία γίνεται το πιο πρόσφατο μέλος της ευρωζώνης. Πλέον, περισσότεροι από 357 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα, επιβεβαιώνοντας τον κομβικό του ρόλο στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Η μετάβαση συνοδεύτηκε από πανηγυρικές αλλά και συμβολικές εικόνες στο κέντρο της Σόφιας. Χιλιάδες πολίτες, παρά τις πολικές θερμοκρασίες, συγκεντρώθηκαν μπροστά από το πρώην Βασιλικό Παλάτι για την καθιερωμένη πρωτοχρονιάτικη συναυλία του δήμου. Στην ίδια πλατεία, ένα ρολόι αντίστροφης μέτρησης στην πρόσοψη της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας κατέγραφε τα τελευταία λεπτά πριν από την ιστορική στιγμή, ενώ με την αλλαγή του χρόνου βούλγαρικα κέρματα ευρώ προβλήθηκαν στο κτίριο, σηματοδοτώντας την αλλαγή σελίδας.
Πολιτικό μήνυμα και εσωτερικές αντιδράσεις
Σε τηλεοπτικό διάγγελμα λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ο πρόεδρος της χώρας Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε την υιοθέτηση του ευρώ ως «το τελευταίο στάδιο της ενσωμάτωσης της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Ωστόσο, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν διεξήχθη δημοψήφισμα, επισημαίνοντας πως το ζήτημα δίχασε την κοινωνία.
Ο ίδιος έκανε λόγο για βαθύ χάσμα μεταξύ πολιτικής τάξης και πολιτών, το οποίο, όπως σημείωσε, αποτυπώθηκε στις μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν σε όλη τη χώρα. Οι κινητοποιήσεις, με βασικό αίτημα την καταπολέμηση της διαφθοράς, οδήγησαν στα μέσα Δεκεμβρίου στην πτώση της συντηρητικής κυβέρνησης συνασπισμού, η οποία βρισκόταν στην εξουσία λιγότερο από έναν χρόνο. Η χώρα οδηγείται πλέον σε νέες βουλευτικές εκλογές, τις όγδοες μέσα σε πέντε χρόνια.
Οικονομικές προσδοκίες και φόβοι για πληθωρισμό
Η ισοτιμία ευρώ – λεβ παραμένει αμετάβλητη στο 1 ευρώ προς 1,9558 λέβα από το 2006, γεγονός που διευκόλυνε τεχνικά τη μετάβαση. Παρ’ όλα αυτά, ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας εκφράζει ανησυχίες ότι η αλλαγή νομίσματος θα οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού, σε μια περίοδο που οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν τον Νοέμβριο κατά 5% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία.
Οι αρχές επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους πολίτες, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη στην ευρωζώνη θα ενισχύσει την οικονομία μιας από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ, θα διευκολύνει τις επενδύσεις και θα ενισχύσει τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας προς τη Δύση, μειώνοντας τη ρωσική επιρροή.
«Το ευρώ είναι ένταξη, όχι απλώς νόμισμα»
Ιδιαίτερη έμφαση στον συμβολισμό της απόφασης έδωσε ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας, Ντίμιταρ Ράντεφ, τονίζοντας ότι το ευρώ «δεν είναι απλώς μια οικονομική επιλογή». «Είναι σημάδι ένταξης, απόδειξη ότι η θέση σου δεν βρίσκεται στην περιφέρεια αλλά σε έναν χώρο κοινών κανόνων, εμπιστοσύνης και ευθύνης», ανέφερε σε μήνυμά του.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία υπογράμμισε ότι το ευρώ θα προσφέρει συγκεκριμένα οφέλη σε πολίτες και επιχειρήσεις, διευκολύνοντας τα ταξίδια, το εμπόριο και τη διαφάνεια στις συναλλαγές.
Πρακτικές δυσκολίες και μεταβατική περίοδος
Τις τελευταίες ώρες πριν από την αλλαγή νομίσματος, αρκετοί πολίτες ανέφεραν δυσκολία στην εύρεση μετρητών σε ευρώ, ενώ οι τράπεζες συνέστησαν αυξημένη προσοχή, προειδοποιώντας για πιθανές δυσλειτουργίες σε πληρωμές με κάρτα και ΑΤΜ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.
Για ολόκληρο τον Ιανουάριο, οι πληρωμές σε λέβα θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτές, με τους εμπόρους να καλούνται να επιστρέφουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ, μια διαδικασία που θεωρείται δοκιμασία για την αγορά.
