Η σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολά Μαδούρο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες –μια επιχείρηση που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «εντυπωσιακή και δραστική»– έχει προκαλέσει έντονη αβεβαιότητα για το ποιος κυβερνά πλέον την πλούσια σε πετρέλαιο χώρα.
Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ορκίστηκε πρόεδρος μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και ότι επικοινώνησε με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, πυροδοτώντας σενάρια για επικείμενη αλλαγή εξουσίας.
Τι προβλέπει το Σύνταγμα – και τι λέει το καθεστώς
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Βενεζουέλας, η Ροντρίγκες αναλαμβάνει καθήκοντα προέδρου σε περίπτωση απουσίας του Μαδούρο. Το Ανώτατο Δικαστήριο φέρεται να της έδωσε σχετική εντολή αργά το βράδυ του Σαββάτου.
Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, η ίδια εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση πλαισιωμένη από κορυφαία στελέχη του καθεστώτος –μεταξύ αυτών ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Χόρχε Ροντρίγκες, ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάντο Καμπέγιο και ο υπουργός Άμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο Λόπες– δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι ο Μαδούρο παραμένει ο μοναδικός πρόεδρος της χώρας.
Η εικόνα αυτή ερμηνεύθηκε ως μήνυμα ενότητας της ηγετικής ομάδας που μοιραζόταν την εξουσία με τον Μαδούρο, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση.
Η αντιπολίτευση εκτός παιχνιδιού
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ απέκλεισε δημόσια το ενδεχόμενο συνεργασίας με την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και νομπελίστρια Ειρήνης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, υποστηρίζοντας ότι δεν διαθέτει ουσιαστική στήριξη στο εσωτερικό της χώρας.
Η Ματσάδο είχε αποκλειστεί από τις προεδρικές εκλογές του 2024. Διεθνείς παρατηρητές υποστηρίζουν ότι ο υποψήφιος που τη διαδέχθηκε κέρδισε με ευρεία διαφορά, παρά τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης Μαδούρο περί νίκης της.
Odds Venezuela ever votes socialist again?
Near zero.Inside Venezuela today: streets calmer than expected. Soldiers patrolling. Some pro-regime crowds in Caracas. Reports of armed civilians in parts.
But in opposition strongholds, quiet relief is turning into something else.… pic.twitter.com/6Ueduh83VK
— Jake (@JakeCan72) January 3, 2026
Η πολιτικοστρατιωτική ισορροπία ισχύος
Εδώ και πάνω από μια δεκαετία, την πραγματική εξουσία στη Βενεζουέλα ασκεί ένας στενός κύκλος ανώτερων αξιωματούχων. Το σύστημα στηρίζεται σε εκτεταμένα δίκτυα πιστών, μηχανισμούς ασφαλείας, διαφθορά και μαζικές παρακολουθήσεις.
Στον πυρήνα του καθεστώτος επικρατεί μια εύθραυστη πολιτικοστρατιωτική ισορροπία:
-
Η Ντέλσι και ο Χόρχε Ροντρίγκες εκπροσωπούν την πολιτική πτέρυγα.
-
Ο Παντρίνο Λόπες και ο Καμπέγιο εκφράζουν τη στρατιωτική ισχύ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η δομή καθιστά τη διάλυση του καθεστώτος πιο σύνθετη από την απλή απομάκρυνση του Μαδούρο.
Ο ρόλος-κλειδί του Ντιοσντάντο Καμπέγιο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο Καμπέγιο, ο οποίος ασκεί επιρροή τόσο στις πολιτικές όσο και στις στρατιωτικές υπηρεσίες αντικατασκοπείας. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν καταγράψει σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις υπηρεσίες αυτές, στο πλαίσιο ενός κρατικού σχεδίου καταστολής της διαφωνίας.
Πρώην κρατούμενοι έχουν περιγράψει βασανιστήρια, ηλεκτροσόκ, εικονικούς πνιγμούς και σεξουαλική κακοποίηση σε μυστικές εγκαταστάσεις. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Καμπέγιο εμφανίστηκε επανειλημμένα στην κρατική τηλεόραση με στρατιωτικό εξοπλισμό, δίνοντας εντολές για «σύλληψη τρομοκρατών» και προειδοποιώντας ότι «κανείς δεν θα ξεφύγει».
Παράλληλα, συνδέεται στενά με φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές, όπως οι ένοπλοι μοτοσικλετιστές colectivos.
Στρατηγοί, πετρέλαιο και παράλληλη εξουσία
Παρότι τυπικά οι ένοπλες δυνάμεις υπάγονται στον Παντρίνο, η Βενεζουέλα διαθέτει έως και 2.000 στρατηγούς, ναυάρχους και πτεράρχους – υπερδιπλάσιους από τις ΗΠΑ. Ανώτατοι αξιωματικοί ελέγχουν κρίσιμους τομείς: τη διανομή τροφίμων, τις πρώτες ύλες και την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA, ενώ δεκάδες συμμετέχουν σε διοικητικά συμβούλια ιδιωτικών εταιρειών.
Σύμφωνα με αποστάτες και αμερικανικές πηγές, πολλοί επωφελούνται και από παράνομα δίκτυα λαθρεμπορίου, ειδικά σε συνοριακές περιοχές.
Ρωγμές στο σύστημα;
Παρά τη δημόσια εικόνα ενότητας, υπάρχουν ενδείξεις κινητικότητας στο παρασκήνιο. Νομικές πηγές αναφέρουν ότι περίπου δώδεκα πρώην ή εν ενεργεία ανώτατοι αξιωματικοί επιδίωξαν επαφές με τις ΗΠΑ, προσφέροντας πληροφορίες με αντάλλαγμα ασφάλεια και ασυλία.
Ωστόσο, όσοι βρίσκονται κοντά στον Καμπέγιο υποστηρίζουν ότι προς το παρόν δεν εξετάζει καμία συμφωνία, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το αν –και πότε– θα αλλάξει η ισορροπία εξουσίας στη Βενεζουέλα.
