Για όγδοη ημέρα συνεχίστηκαν χθες στο Ιράν οι κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν κατά της ακρίβειας και σταδιακά στρέφονται συνολικά κατά του καθεστώτος των μουλάδων. «Θάνατος στον δικτάτορα», «Να φύγουν οι μουλάδες», «Ο Θεός να ευλογεί τον Σάχη», «Ούτε Γάζα, ούτε Λίβανος, ας θυσιαστώ για το Ιράν» είναι μερικά από τα συνθήματα που ακούγονται.
Διαδηλώσεις αναφέρονται σε τουλάχιστον 36 πόλεις και αγροτικές περιοχές, ακόμη και στο Κομ, την ιερή πόλη του σιιτικού Ισλάμ και ιδεολογική «καρδιά» του θεοκρατικού καθεστώτος. Σε συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων καταστολής, στο δυτικό Ιράν, το Σάββατο, τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι φαίνεται ότι έχασαν τη ζωή τους, αυξάνοντας σε 10 τους νεκρούς από την αρχή των κινητοποιήσεων.
Σε μια πρωτοφανή πράξη συμβολικής απονομιμοποίησης, διαδηλωτές στη βορειοδυτική πόλη Αρνταμπίλ ανέτρεψαν άγαλμα του εκλιπόντος σκληροπυρηνικού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί, που μέχρι τον θάνατό του σε αεροπορικό δυστύχημα τον Μάιο του 2024 θεωρούνταν ο επικρατέστερος διάδοχος του γηραιού ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο Χαμενεΐ έδωσε εντολή οι διαδηλώσεις να αντιμετωπιστούν ως εξέγερση και ο στρατός να βρίσκεται σε επιφυλακή για ενδεχόμενο αμερικανικό χτύπημα. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ μπορεί να επέμβουν, εάν το καθεστώς προχωρήσει σε βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων.
Η πολιτική Τραμπ απέναντι στο Ιράν συνδέεται έμμεσα με τις διαδηλώσεις: Το 2018, στην πρώτη θητεία του, ο Αμερικανός πρόεδρος απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Τον Σεπτέμβριο, με πρωτοβουλία Γερμανίας, Γαλλίας και Βρετανίας, ο ΟΗΕ επανέφερε τις διεθνείς κυρώσεις. Σε συνδυασμό με την κακοδιαχείριση από το θεοκρατικό καθεστώς, το ήδη υψηλό κόστος ζωής αυξήθηκε περαιτέρω.
Το ριάλ υποτιμήθηκε, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό (ξεπερνά το 50%). Ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει αύξηση φόρων, για να καλυφθούν οι απώλειες εσόδων κρατικών επιχειρήσεων. Στις άθλιες για τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού οικονομικές συνθήκες έρχονται να προστεθούν η εθνική ταπείνωση από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ το καλοκαίρι και η συσσωρευμένη οργή από την καταστολή προηγούμενων αντικαθεστωτικών κινημάτων, όπως εκείνο των φεμινιστριών την περίοδο 2022-2023.
Σε αυτό το πλαίσιο, μια κινητοποίηση κατά της ακρίβειας στο κυριακάτικο παζάρι της Τεχεράνης εξελίχθηκε σε πανεθνική κινητοποίηση μέσα σε λίγα 24ωρα. Εντός του καθεστώτος φαίνεται να υπάρχουν δύο γραμμές, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να προκρίνουν την καταστολή και τον μεταρρυθμιστή πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν να ζητά να ακουστούν τα «νόμιμα αιτήματα». Ο πολιτικός ηγέτης του Ιράν έδωσε εντολή στον υπουργό Εσωτερικών να ξεκινήσει διάλογο με εκπροσώπους συνδικάτων και εμπόρων. Άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι κάνουν όμως λόγο για «ξένη συνωμοσία» και ετοιμάζονται για σύγκρουση με τους εχθρούς εντός και εκτός της χώρας.
Εφημερίδα Απογευματινή
