Το ενδεχόμενο στρατιωτικής ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών κατά της Γροιλανδίας, εδάφους που υπάγεται στη Δανία, αναδεικνύει ένα ακραίο αλλά κρίσιμο σενάριο για τη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Σύμφωνα με ανάλυση του του Guardian, η ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ δεν προβλέπει με σαφήνεια τον τρόπο διαχείρισης μιας ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ δύο κρατών-μελών, καθώς η αρχιτεκτονική της βασίζεται στην παραδοχή ότι η απειλή προέρχεται αποκλειστικά από εξωτερικούς δρώντες.
Ο πυρήνας της συλλογικής άμυνας, όπως αποτυπώνεται στο Άρθρο 5, αφορά περιπτώσεις επίθεσης από τρίτη χώρα. Όταν όμως η απειλή προέρχεται από το ισχυρότερο μέλος της συμμαχίας, η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας προστασίας καθίσταται πρακτικά και πολιτικά ασαφής.
Ανισορροπία ισχύος
Η στρατιωτική και οικονομική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών δημιουργεί μια πραγματικότητα στην οποία οποιαδήποτε αντίδραση των υπόλοιπων συμμάχων θα ήταν εξαιρετικά περιορισμένη. Η διαφορά μεγέθους των ενόπλων δυνάμεων και των αμυντικών δαπανών καθιστά απίθανη μια συλλογική στρατιωτική απάντηση υπέρ της Δανίας σε ένα τέτοιο σενάριο.
Η δυναμική αυτή ενισχύει μια αντίληψη διεθνών σχέσεων που βασίζεται στην ισχύ και όχι στους θεσμούς ή στις συνθήκες. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η έννοια της συμμαχικής αλληλεγγύης υποχωρεί έναντι των μονομερών στρατηγικών επιλογών.
Πολιτική αβεβαιότητα
Τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί η αβεβαιότητα στις διατλαντικές σχέσεις, με την αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας να εκφράζει ανοιχτά επιφυλάξεις για το μέλλον της Ευρώπης και τη μακροπρόθεσμη συνοχή του ΝΑΤΟ. Η αμφισβήτηση της πολιτισμικής και δημογραφικής ταυτότητας ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών μεταφράζεται σε έμμεση αμφιβολία για το αν η συμμαχία εξακολουθεί να γίνεται αντιληπτή με τον ίδιο τρόπο από όλες τις πλευρές.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επαναφορά της αμερικανικής επιθυμίας για έλεγχο της Γροιλανδίας αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς αγγίζει άμεσα ζητήματα κυριαρχίας κράτους-μέλους και επανακαθορίζει τα όρια της αποδεκτής συμπεριφοράς εντός της συμμαχίας.
Συνέπειες για τη συνοχή και την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ
Ακόμη και αν η τυπική σύνθεση του ΝΑΤΟ δεν μεταβληθεί, δεδομένου ότι δεν προβλέπεται διαδικασία αποβολής κράτους-μέλους, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρό κόστος σε επίπεδο πολιτικής νομιμοποίησης και στρατηγικής αξιοπιστίας. Η σύγκρουση μεταξύ συμμάχων, έστω και σε μια απομακρυσμένη περιοχή με μικρό πληθυσμό, θα υπονόμευε τον θεμελιώδη σκοπό της συμμαχίας, που είναι η διατήρηση της ειρήνης και της συλλογικής ασφάλειας.
Σε τελική ανάλυση, η πιθανότητα αμερικανικής επέμβασης στη Γροιλανδία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα γεωπολιτικού ελέγχου στην Αρκτική, αλλά δοκιμασία για την ίδια τη λογική ύπαρξης του ΝΑΤΟ ως θεσμού βασισμένου σε κοινές αξίες, αμοιβαία εμπιστοσύνη και σεβασμό της κυριαρχίας των μελών του.
