Σε καθεστώς έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής βρίσκεται το Ιράν, καθώς οι μαζικές αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου κλιμακώνονται με ταχύ ρυθμό, προκαλώντας σοβαρές συγκρούσεις σε Τεχεράνη και μεγάλες πόλεις της χώρας. Οι τελευταίες πληροφορίες κάνουν λόγο για πυρπολήσεις κυβερνητικών κτηρίων, εκτεταμένες διακοπές σε ρεύμα και διαδίκτυο, καθώς και για συνεχή αύξηση των νεκρών και των συλληφθέντων.
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου με αφορμή το υψηλό κόστος ζωής, ωστόσο πολύ γρήγορα απέκτησαν καθαρά αντικαθεστωτικό χαρακτήρα, με συνθήματα κατά της πολιτικής ηγεσίας και του θεοκρατικού συστήματος εξουσίας. Ενδεικτικές είναι οι εικόνες από τη λεωφόρο Αγιατολάχ Κασάνι στην Τεχεράνη, όπου χιλιάδες διαδηλωτές, αλλά και διερχόμενα οχήματα σε ένδειξη συμπαράστασης, κατέκλυσαν τον δρόμο, φωνάζοντας συνθήματα όπως «θάνατος στον δικτάτορα».
Παράλληλα, περσόφωνα τηλεοπτικά δίκτυα του εξωτερικού και μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσίευσαν βίντεο από μεγάλες συγκεντρώσεις σε άλλες πόλεις, μεταξύ των οποίων το Ταμπρίζ στο βορρά, η Μασχάντ στην ανατολή και η Ισφαχάν στο κέντρο της χώρας. Αν και αρκετά από τα βίντεο δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα, αποτυπώνουν τη γεωγραφική εξάπλωση και τη μαζικότητα των κινητοποιήσεων, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως οι πιο εκτεταμένες από την έναρξη του κινήματος.
Καθοριστικό ρόλο στην αναζωπύρωση των διαδηλώσεων φαίνεται να έπαιξε και το δημόσιο κάλεσμα του Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν που ανατράπηκε το 1979, ο οποίος ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες και απηύθυνε έκκληση για μαζικές κινητοποιήσεις.
Σκληρή προειδοποίηση Τραμπ προς την Τεχεράνη
Ιδιαίτερη βαρύτητα προσέλαβαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε ανοιχτά την ιρανική κυβέρνηση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιδράσουν δυναμικά εάν οι αρχές προχωρήσουν σε φονική καταστολή.
«Αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά», δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Όπως ανέφερε, το μήνυμα αυτό έχει ήδη μεταφερθεί στην ιρανική ηγεσία «με πολύ έντονο τρόπο», προειδοποιώντας για βαρύ τίμημα σε περίπτωση περαιτέρω αιματοχυσίας.
Απευθυνόμενος στον ιρανικό λαό, ο Τραμπ κάλεσε τους πολίτες να «πιστεύουν σθεναρά στην ελευθερία», ασκώντας παράλληλα σκληρή κριτική στο σημερινό καθεστώς. Πρόκειται για τη δεύτερη δημόσια απειλή περί αμερικανικής επέμβασης μέσα σε λίγες ημέρες, γεγονός που προσδίδει διεθνή διάσταση στην κρίση.
Νεκροί, συλλήψεις και ψηφιακό «μπλακάουτ»
Την ίδια ώρα, το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με εκτεταμένη διακοπή του διαδικτύου σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Netblocks, η οποία κάνει λόγο για κλιμακούμενα μέτρα ψηφιακής λογοκρισίας με στόχο τον περιορισμό της ενημέρωσης και του συντονισμού των διαδηλωτών.
Σύμφωνα με την οργάνωση Iran Human Rights (IHR), τουλάχιστον 45 διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των κινητοποιήσεων, μεταξύ αυτών οκτώ ανήλικοι, ενώ εκατοντάδες έχουν τραυματιστεί και περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί. Η χθεσινή ημέρα καταγράφηκε ως η φονικότερη, με 13 νεκρούς μέσα σε ένα μόνο 24ωρο.
Αντίθετα, οι ιρανικές αρχές και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για τουλάχιστον 21 νεκρούς, συμπεριλαμβανομένων μελών των δυνάμεων ασφαλείας, παρουσιάζοντας σαφώς χαμηλότερο απολογισμό.
Έκκληση Πεζεσκιάν για αυτοσυγκράτηση
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν απηύθυνε έκκληση για «τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση», ζητώντας να αποφευχθεί κάθε μορφή βίας και καταναγκασμού. Σε ανακοίνωσή του, κάλεσε τις αρχές να προχωρήσουν σε διάλογο και να «ακούσουν τις διεκδικήσεις του λαού», επιχειρώντας να κατευνάσει την ένταση.
Ωστόσο, με τις διαδηλώσεις να εισέρχονται στη δεύτερη εβδομάδα τους και την καταστολή να εντείνεται, η κατάσταση στο Ιράν παραμένει ρευστή και απρόβλεπτη, με σοβαρούς κινδύνους τόσο για την εσωτερική σταθερότητα της χώρας όσο και για τις διεθνείς ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.
