Μετά από ένα τέταρτο του αιώνα επίπονων και συχνά αδιέξοδων διαπραγματεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση άναψε το «πράσινο φως» για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τη Mercosur. Οι πρέσβεις των κρατών-μελών ενέκριναν τη συμφωνία, παρά την ανοιχτή αντίθεση της Γαλλίας και ακόμη τεσσάρων χωρών, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική υπογραφή της.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές και δημοσίευμα του Politico, η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία καταψήφισαν τη συμφωνία, ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή. Παρ’ όλα αυτά, συγκεντρώθηκε η απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία, καθώς τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη, που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ, τάχθηκαν υπέρ.
Οι πρωτεύουσες της Ένωσης διατηρούν τυπικά περιθώριο έως τις 5 το απόγευμα της Παρασκευής για την κατάθεση ενστάσεων. Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το ενδεχόμενο ουσιαστικών αλλαγών θεωρείται πλέον εξαιρετικά περιορισμένο, καθώς η πολιτική απόφαση έχει ουσιαστικά ληφθεί.
Καθοριστική η στροφή της Ιταλίας
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη μεταβολή της στάσης της Ιταλίας, η οποία στο παρελθόν είχε εκφράσει επιφυλάξεις, όπως και η Γαλλία. Η Ρώμη, ωστόσο, επέλεξε τελικά να στηρίξει τη συμφωνία, διευκολύνοντας τη συγκρότηση της αναγκαίας πλειοψηφίας. Το Παρίσι, αντιθέτως, παραμένει σταθερά αντίθετο, επικαλούμενο περιβαλλοντικούς και αγροτικούς λόγους.
Η υποστήριξη αρκετών κρατών-μελών εξασφαλίστηκε μετά την υιοθέτηση ρήτρας διασφάλισης, που προβλέπει αυστηρότερη εποπτεία της ευρωπαϊκής αγοράς ώστε να αποφεύγονται σοβαρές διαταραχές από εισαγωγές προϊόντων της Mercosur. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε και η πρόωρη αποδέσμευση κονδυλίων ύψους 45 δισ. ευρώ από την Κοινή Αγροτική Πολιτική.
Στην Παραγουάη για τις υπογραφές
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να ταξιδέψει την ερχόμενη εβδομάδα στην Παραγουάη, προκειμένου να υπογράψει επισήμως τη συμφωνία, όπως μεταδίδουν ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης.
Η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο
Η Mercosur, που ιδρύθηκε το 1991, αποτελεί εμπορικό συνασπισμό της Νότιας Αμερικής, με βασικά μέλη τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Οι συνομιλίες με την ΕΕ ξεκίνησαν το 1999, ωστόσο για δεκαετίες σκάλωναν σε οικονομικές, περιβαλλοντικές και γεωργικές ανησυχίες.
Η καθοριστική πρόοδος σημειώθηκε τον Δεκέμβριο του 2024, οδηγώντας σε μια συμφωνία που φιλοδοξεί να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, καλύπτοντας περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές.
Σύμφωνα με στοιχεία της DG TRADE, οι εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς τη Mercosur ανήλθαν σε 57 δισ. ευρώ το 2024, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών έφτασαν τα 29 δισ. δολάρια το 2023. Με την ενεργοποίηση της συμφωνίας, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση σε μια αγορά 280 εκατομμυρίων ανθρώπων, εξάγοντας μεταξύ άλλων οχήματα, μηχανήματα και αλκοολούχα ποτά. Αντίστοιχα, η ευρωπαϊκή αγορά θα δεχθεί αυξημένες εισαγωγές βοδινού κρέατος, σόγιας, ζάχαρης και ρυζιού από τη Νότια Αμερική.
Αγροτικές αντιδράσεις
Η συμφωνία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον αγροτικό κόσμο της ΕΕ. Αν και οι δασμοί θα καταργηθούν σταδιακά για τα περισσότερα προϊόντα, διατηρούνται ποσοστώσεις για ευαίσθητα γεωργικά αγαθά, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη, προκειμένου να περιοριστεί ο ανταγωνισμός.
Οι αντιστάσεις αυτές δεν είναι νέες. Το 2019, σχέδιο της συμφωνίας είχε «παγώσει», με τη Γαλλία να πρωτοστατεί στις αντιδράσεις, επικαλούμενη την προστασία των αγροτών και του περιβάλλοντος.
Το τελευταίο διάστημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε πρόσθετες παραχωρήσεις, τόσο για την κατευνασμό των αγροτών όσο και για την εξασφάλιση πολιτικής στήριξης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πρόωρη πρόσβαση σε 45 δισ. ευρώ από την ΚΑΠ μετά το 2028, καθώς και το «πάγωμα» του συνοριακού φόρου άνθρακα στα λιπάσματα.
Παράλληλα, η συμμόρφωση με τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα αναβαθμίστηκε σε «ουσιώδες στοιχείο» της συμφωνίας, δίνοντας τη δυνατότητα μερικής ή ακόμη και πλήρους αναστολής της, σε περίπτωση παραβίασης των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων.
