Ητραγωδία στο χιονοδροµικό θέρετρο Crans Montana της Ελβετίας, όπου 40 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους την Πρωτοχρονιά του 2026, άφησε ένα ανησυχητικό ερώτηµα να αιωρείται πάνω από την παγκόσµια τουριστική βιοµηχανία του χειµώνα. Από φωτιές σε ξενοδοχεία µέχρι χιονοστιβάδες και κατολισθήσεις, τα χειµερινά θέρετρα έχουν επανειληµµένα αποδειχθεί ευάλωτα τη στιγµή που το απρόβλεπτο συναντά την ψευδαίσθηση της απόλυτης ασφάλειας.
Το περιστατικό στο Crans Montana της Ελβετίας εκτυλίχθηκε τις πρώτες ώρες της 1ης Ιανουαρίου 2026, όταν φωτιά ξέσπασε σε µπαρ εντός του χιονοδροµικού συγκροτήµατος, κατά τη διάρκεια πρωτοχρονιάτικης εκδήλωσης. Σύµφωνα µε τις αρχές, η φωτιά εξαπλώθηκε ταχύτατα, µε τον καπνό να αποδεικνύεται το πιο φονικό στοιχείο. Πολλοί από τους παρευρισκόµενους εγκλωβίστηκαν σε έναν κλειστό χώρο µε περιορισµένες εξόδους κινδύνου, ενώ η πυκνότητα του κόσµου δυσχέρανε την εκκένωση. Σαράντα άνθρωποι πέθαναν κυρίως από εισπνοή καπνού. Οι ελβετικές αρχές ξεκίνησαν άµεσα ποινική έρευνα για το αν τηρούνταν οι κανόνες πυρασφάλειας, εστιάζοντας στη χωρητικότητα του χώρου, στον αριθµό των εξόδων και στη χρήση πυροτεχνηµάτων ή άλλων εστιών ανάφλεξης κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του δηµάρχου, Νικολά Φερό, ο οποίος παραδέχθηκε πως δεν είχε γίνει έλεγχος στο συγκεκριµένο µπαρ εδώ και πέντε χρόνια. «Λυπούµαστε βαθιά. ∆εν είχαµε καµία ένδειξη ότι οι έλεγχοι δεν είχαν πραγµατοποιηθεί», τόνισε.
Μόλις ένας χρόνος έχει περάσει από όταν το Grand Kartal Hotel, στο χιονοδροµικό κέντρο Kartalkaya της Τουρκίας, τυλίχθηκε στις φλόγες, µε τις εικόνες να κάνουν τον γύρο του ∆ιαδικτύου σοκάροντας κάθε γωνία του πλανήτη. Η φωτιά ξέσπασε τα ξηµερώµατα της 21ης Ιανουαρίου 2025, την ώρα που οι περισσότεροι ένοικοι κοιµούνταν. Τα πρώτα πορίσµατα έδειξαν ότι η πυρκαγιά ξεκίνησε από την κουζίνα του ξενοδοχείου και εξαπλώθηκε γρήγορα στους ορόφους µέσω εσωτερικών χώρων και υλικών επένδυσης. Εβδοµήντα οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, µεταξύ των οποίων οι 34 ήταν παιδιά. Οι επιζώντες και συγγενείς θυµάτων κατήγγειλαν ελλείψεις σε συστήµατα έγκαιρης ειδοποίησης και σοβαρά προβλήµατα στην εκκένωση. Οι τουρκικές εισαγγελικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες σε βάρος των υπευθύνων του ξενοδοχείου για παραλείψεις σε θέµατα ασφάλειας, ενώ το περιστατικό άνοιξε ευρύτερη συζήτηση για τους ελέγχους στα χειµερινά καταλύµατα της χώρας. Ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου και ακόµη 10 άτοµα καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη.
Η χιονοστιβάδα
Ηταν 18 Ιανουαρίου του 2017 όταν µια τεράστια χιονοστιβάδα κατέβηκε από τις πλαγιές του Gran Sasso στο Hotel Rigopiano στην Ιταλία και έθαψε σχεδόν
ολοκληρωτικά το ξενοδοχείο. Είκοσι εννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν. Το µοιραίο συνέβη έπειτα από έντονη χιονόπτωση και σεισµικές δονήσεις που είχαν προηγηθεί στην περιοχή. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι υπήρχαν αιτήµατα εκκένωσης λόγω αποκλεισµένων δρόµων, τα οποία δεν είχαν υλοποιηθεί εγκαίρως. Η ιταλική ∆ικαιοσύνη διερεύνησε τόσο τις ευθύνες της διοίκησης του ξενοδοχείου όσο και κρατικών φορέων για καθυστερήσεις και παραλείψεις στην αντιµετώπιση του
κινδύνου. Πέντε άτοµα κρίθηκαν ένοχα, συµπεριλαµβανοµένου του πρώην διευθυντή και ενός µηχανικού που ενέκρινε κατασκευαστικές επιλογές, ενώ άλλοι 25
αθωώθηκαν παρά τις αντιδράσεις συγγενών θυµάτων.
Στην άλλη άκρη του κόσµου, στο Thredbo Alpine Village της Αυστραλίας, ένα από τα σηµαντικότερα οργανωµένα χειµερινά θέρετρα και ski resort της χώρας, η καταστροφή του 1997 ήρθε όχι από το χιόνι, αλλά από κατολίσθηση. Το Thredbo λειτουργούσε ως πλήρως αναπτυγµένο αλπικό θέρετρο, µε καταλύµατα, υποδοµές
φιλοξενίας και εποχική λειτουργία χειµερινού τουρισµού. Τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις και αστάθεια του εδάφους, τεράστιες µάζες χώµατος παρέσυραν συγκροτήµατα κατοικιών εντός του χωριού του θερέτρου, την ώρα που οι ένοικοι κοιµούνταν. ∆εκαοκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν, µε µόνο έναν επιζώντα να ανασύρεται ζωντανός από τα ερείπια ύστερα από περίπου 65 ώρες. Η έρευνα που ακολούθησε κατέληξε στο συµπέρασµα ότι κατασκευαστικές αδυναµίες, αλλαγές στη µορφολογία του εδάφους και ανεπαρκής εκτίµηση του γεωλογικού κινδύνου είχαν συµβάλει καθοριστικά στο δυστύχηµα, οδηγώντας αργότερα σε αυστηρότερους κανόνες δόµησης σε αλπικά θέρετρα της χώρας.
Η πιο πολύνεκρη τραγωδία από όλες συνέβη στις 11 Νοεµβρίου 2000 στο Kaprun της Αυστρίας. Φωτιά ξέσπασε σε υπόγειο συρµό funicular που µετέφερε επισκέπτες στο χιονοδροµικό Kitzsteinhorn. Η φωτιά ξεκίνησε από τεχνική βλάβη σε θερµαντικό εξοπλισµό και εξαπλώθηκε γρήγορα µέσα στη σήραγγα. Οι επιβάτες, ακολουθώντας λανθασµένες οδηγίες, κινήθηκαν προς την κατεύθυνση του καπνού. Εκατόν πενήντα πέντε άνθρωποι πέθαναν από ασφυξία. Παρότι αρχικά δεν αποδόθηκαν ποινικές ευθύνες σε φυσικά πρόσωπα, το δυστύχηµα οδήγησε σε ριζικές αλλαγές στα διεθνή πρότυπα ασφαλείας για υπόγειες µεταφορές σε χιονοδροµικά κέντρα και παραµένει σηµείο αναφοράς για τον συνδυασµό ανθρώπινου λάθους και ανεπαρκούς σχεδιασµού.
Πάντως, είτε από φωτιά είτε από φυσικά φαινόµενα, οι τραγωδίες αυτές αποκαλύπτουν ότι ο συνδυασµός αποµόνωσης, πλήθους, κλειστών χώρων και ακραίων συνθηκών δηµιουργεί ένα επικίνδυνο µίγµα. Το χιόνι δεν είναι από µόνο του ο εχθρός. Ο πραγµατικός κίνδυνος αναδύεται όταν µια υποδοµή δεν είναι έτοιµη για
το απρόβλεπτο και τότε ο χειµερινός παράδεισος µπορεί µέσα σε λίγα λεπτά να µετατραπεί σε παγίδα θανάτου.
Κυριακάτικη Απογευματινή Χρύσα Παλιεράκη
