Το κύμα διαμαρτυριών στο Ιράν φαίνεται να έχει υποχωρήσει, έπειτα από εκτεταμένη και βίαιη καταστολή από τις Αρχές, η οποία, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Οι εξελίξεις αυτές σημειώνονται υπό καθεστώς πλήρους διακοπής του διαδικτύου, που παραμένει σε ισχύ για περισσότερες από επτά ημέρες.
Όπως επισημαίνουν οργανώσεις παρακολούθησης της κατάστασης, οι διαδηλώσεις, που αποτελούσαν τις μεγαλύτερες των τελευταίων ετών κατά του θεοκρατικού καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έχουν περιοριστεί αισθητά, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η επανεμφάνισή τους.
Από οικονομική διαμαρτυρία σε αμφισβήτηση του καθεστώτος
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, με αφορμή τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα και το κλείσιμο του παζαριού της Τεχεράνης. Πολύ σύντομα, όμως, εξελίχθηκαν σε μαζικό κίνημα που έθεσε ανοιχτά ζήτημα ανατροπής του κληρικού συστήματος εξουσίας, το οποίο κυβερνά τη χώρα από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Από τις 8 Ιανουαρίου, χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους μεγάλων ιρανικών πόλεων, με τις Αρχές να απαντούν επιβάλλοντας γενικευμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο. Ακτιβιστές εκτιμούν ότι το μέτρο αποσκοπεί στην απόκρυψη της πραγματικής έκτασης της καταστολής.
Χιλιάδες νεκροί, καταγγελίες για εκτελέσεις στους δρόμους
Το αμερικανικό Institute for the Study of War εκτιμά ότι η καταστολή «πιθανότατα έχει καταπνίξει το κίνημα διαμαρτυρίας προς το παρόν», σημειώνοντας ωστόσο ότι η μαζική κινητοποίηση των δυνάμεων ασφαλείας δεν είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
Η οργάνωση Iran Human Rights (IHR), με έδρα τη Νορβηγία, αναφέρει ότι έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο 3.428 διαδηλωτών από τις δυνάμεις ασφαλείας, προειδοποιώντας ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος. Ο επικεφαλής της οργάνωσης, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, χαρακτήρισε την καταστολή «ένα από τα πιο σοβαρά εγκλήματα της εποχής μας».
Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται η IHR, διαδηλωτές πυροβολήθηκαν ενώ προσπαθούσαν να διαφύγουν, χρησιμοποιήθηκαν στρατιωτικού τύπου όπλα, ενώ υπάρχουν καταγγελίες ακόμη και για εκτελέσεις τραυματισμένων πολιτών στους δρόμους. Το Human Rights Watch κάνει λόγο για δολοφονίες «άνευ προηγουμένου» για τη χώρα.
Ρεκόρ διάρκειας στο μπλακάουτ του διαδικτύου
Η υπηρεσία NetBlocks ανέφερε ότι το πλήρες μπλακάουτ στο διαδίκτυο διαρκεί πλέον πάνω από 180 ώρες, ξεπερνώντας ακόμη και εκείνο που είχε επιβληθεί κατά τις διαδηλώσεις του 2019. Παρά τους περιορισμούς, επαληθευμένα βίντεο δείχνουν σορούς στοιχισμένες σε νεκροτομεία της Τεχεράνης, ενώ συγγενείς αγνοουμένων αναζητούν απεγνωσμένα πληροφορίες.
ΗΠΑ και Μέση Ανατολή: Υποχώρηση της έντασης, αλλά όχι των απειλών
Την ίδια ώρα, η απειλή νέας στρατιωτικής δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν φαίνεται προς το παρόν να έχει περιοριστεί. Σαουδάραβας αξιωματούχος ανέφερε ότι χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν, άσκησαν έντονες διπλωματικές πιέσεις ώστε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δώσει στην ιρανική ηγεσία «μια ευκαιρία».
Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος ξεκαθαρίζει ότι «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι», ενώ οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ενισχύουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Η ένταση αποτυπώθηκε και στην έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι ήρθαν σε ανοιχτή αντιπαράθεση.
Διεθνείς παρεμβάσεις και φόβοι για εκτελέσεις
Η προσοχή της διεθνούς κοινότητας είχε στραφεί και στην υπόθεση του 26χρονου διαδηλωτή Ερφάν Σολτανί, για τον οποίο υπήρχαν φόβοι επικείμενης εκτέλεσης. Η ιρανική Δικαιοσύνη ανακοίνωσε ότι παραμένει υπό κράτηση, χωρίς να έχει καταδικαστεί σε θάνατο.
Μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Ιρανοαμερικανίδα δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Μασίχ Αλινετζάντ υποστήριξε ότι «όλοι οι Ιρανοί είναι ενωμένοι» απέναντι στο θεοκρατικό καθεστώς, παρά τη σκληρή καταστολή.
