Οι βίαιες εξελίξεις των πρώτων ηµερών του Ιανουαρίου θα περάσουν στην ιστορία ως οι πιο καθοριστικές και αιµατηρές για τη σύγχρονη εποχή του Ιράν. Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται µε αµείωτη ένταση, µε χιλιάδες κόσµου, µην έχοντας τίποτα να χάσουν, να ξεχύνονται στους δρόµους, προκειµένου να εκτονώσουν µια συσσωρευµένη οργή δεκαετιών που δεν σχετίζεται µόνο µε την οικονοµική αστάθεια, αλλά και µε τη συνολικότερη καταπίεση που φέρει
πολιτικό και κοινωνικό πρόσηµο. Το Ιράν φλέγεται, µε τις εικόνες των τελευταίων εβδοµάδων, µε εξαγριωµένους διαδηλωτές και ένα καθεστώς που δεν διστάζει να επιµένει στις µεθόδους καταστολής, να πλαισιώνουν το τοπίο. Πίσω, όµως, από το υφιστάµενο χάος οι διεθνείς αναλυτές τολµούν να µιλήσουν ακόµη και για ανατροπή ενός βαθιά ριζωµένου θεοκρατικού καθεστώτος που αυτόµατα θα σήµαινε την αρχή του τέλους για το διευρυµένο δίκτυο του αγιατολάχ Αλί Χαµενεΐ. Ο κόσµος παρακολουθεί µε κοµµένη την ανάσα τον τραγικό απολογισµό των νεκρών να αυξάνεται, ξεπερνώντας τους 2.500, ενώ η αγωνία ανεβαίνει στα ύψη εν αναµονή των επόµενων κινήσεων του Αµερικανού προέδρου, που ωθεί τους διαδηλωτές να συνεχίσουν τιςκινητοποιήσεις µε σκοπό την αλλαγή.
Η Τεχεράνη, όµως, περνά στην αντεπίθεση, µε τους Φρουρούς της Επανάστασης να προειδοποιούν µε χτυπήµατα
και το καθεστώς να οξύνει τη ρητορική του προς την Ουάσινγκτον, µε παράλληλους φόβους να εγείρονται για χτύπηµα στο Ισραήλ. Τη στιγµή, πάντως, που τα αριθµητικά δεδοµένα για τα αποτελέσµατα των συγκρούσεων στους δρόµους δεκάδων πόλεων του Ιράν συγκλονίζουν, λόγω του µεγάλου αριθµού των θυµάτων, η γεωπολιτική τράπουλα ανακατεύεται ανησυχητικά.
Στο απρόβλεπτο γεωπολιτικό «παιχνίδι» έχει µπει µε έναν τρόπο η Κίνα, αφού ο Τραµπ έχει προειδοποιήσει, µε το βλέµµα σαφώς στο Πεκίνο, πως θα αυξήσει κατά 25% τους δασµούς για τις χώρες που συναλλάσσονται µε το Ιράν. Παράλληλα, εκτός από την Κίνα, που είναι φίλα προσκείµενη λόγω ειδικών εµπορικών σχέσεων µε το Ιράν, απορίας άξιον είναι εάν και κατά πόσο θα επηρεαστούν οι σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας, αφού και η Μόσχα καταδικάζει τις αµερικανικές πρακτικές.
Η επόµενη µέρα
Μαζί µε τις καταιγιστικές εξελίξεις όµως ανακύπτεικαι το µεγάλο ζήτηµα της επόµενης ηµέρας στο Ιράν, σε περίπτωση ανατροπής του καθεστώτος µετά τις πρωτοφανείς αναταραχές. Ισχυρή προσωπικότητα που συζητείται έντονα είναι ο Ρεζά Παχλαβί, πρωτότοκος γιος του τελευταίου σάχη και πρώην διάδοχος του θρόνου. Σχεδόν πέντε δεκαετίες µετά
την επανάσταση του 1979, το όνοµά του επανεµφανίζεται δυναµικά στο προσκήνιο, καθώς προσπαθεί να παρουσιαστεί ως φωνή της λαϊκής δυσαρέσκειας. Ο Παχλαβί, που διαµένει στις ΗΠΑ, κάλεσε πρόσφατα σε µαζικές κινητοποιήσεις, γενική απεργία σε κρίσιµους οικονοµικούς τοµείς και κλιµάκωση των διαµαρτυριών µε στόχο την κατάληψη των αστικών κέντρων. Συνθήµατα υπέρ της επιστροφής του και ακόµη υπέρ της αποκατάστασης της µοναρχίας ακούστηκαν σε διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις του Ιράν, αποκαλύπτοντας το βάθος της κρίσης.
Παρόλο που ο ίδιος δηλώνει πως δεν επιδιώκει την επαναφορά της µοναρχίας, αλλά έναν δηµοκρατικό µετασχηµατισµό µέσω συνταγµατικής διαδικασίας, παραµένει πολωτική προσωπικότητα. Αναλυτές επισηµαίνουν ότι δεν είναι σαφές αν η αυξηµένη δηµοτικότητά του αντανακλά πραγµατική υποστήριξη ή απλώς την απελπισία µιας κοινωνίας που δεν βλέπει άλλες επιλογές. Η απουσία σχεδίου διακυβέρνησης ενισχύει τον σκεπτικισµό ακόµη και σε όσους τον υποστηρίζουν.
Ενα από τα ονόµατα ακόµη που φιγουράρουν στη λίστα των πιθανών πρωταγωνιστών σε µια επόµενη µέρα είναι εκείνο της Μεριάµ Ρατζαβί, επικεφαλής του Εθνικού Συµβουλίου Αντίστασης του Ιράν, που διοικεί µία από τις πιο παλιές και οργανωµένες αντιπολιτευτικές δοµές, τους Mujahadeen-e Khalq (ΜΕΚ). Η οργάνωση αυτή έχει κερδίσει τη δηµόσια υποστήριξη σηµαντικών ∆υτικών πολιτικών, συµπεριλαµβανοµένων των Μάικ Πενς και Μάικ Ποµπέο, προωθώντας ένα όραµα µετάβασης προς δηµοκρατικό, κοσµικό πολίτευµα.
Η Ρατζαβί υποστηρίζει ότι η τρέχουσα εξέγερση έχει εξαπλωθεί σε περίπου 190 πόλεις του Ιράν, προκαλώντας σοβαρή αποδυνάµωση του καθεστώτος. Οι «Μονάδες Αντίστασης» των MEK, σε συνεργασία µε απλούς πολίτες, έχουν καταφέρει να ελέγξουν προσωρινά τµήµατα αστικών περιοχών, γεγονός που η ίδια χαρακτηρίζει πρόβα για την τελική απελευθέρωση. Σε πρόσφατες δηλώσεις της, η Ρατζαβί τονίζει ότι παρά τις διαβεβαιώσεις του Χαµενεΐ πως δεν θα υποχωρήσει, η λαϊκή βούληση αποδεικνύεται ισχυρότερη από τους Φρουρούς της Επανάστασης και τον κατασταλτικό µηχανισµό. Αναγνωρίζει το βαρύ τίµηµα των κινητοποιήσεων, µε νέους ανθρώπους να θυσιάζουν τη ζωή τους για έναν αγώνα που στοχεύει σε αξιοπρέπεια, ισότητα των φύλων και διαχωρισµό κράτους από θρησκεία.
Ενα τρίτο σενάριο διαδοχής στο Ιράν αφορά την πιθανότητα ανάληψης ελέγχου από τµήµατα του κρατικού µηχανισµού. Οι Φρουροί της Επανάστασης, οι πολιτοφυλακές Basij ή ακόµη και µονάδες του τακτικού στρατού θα µπορούσαν να αναλάβουν σε περίπτωση κατάρρευσης της πολιτικής ηγεσίας. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο ενδεχόµενο θα µπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή προσώπων χωρίς ουσιαστική αλλαγή καθεστώτος.
Η πραγµατική εξουσία θα παρέµενε στα χέρια ένοπλων ελίτ, περιορίζοντας τις πιθανότητες γνήσιου δηµοκρατικού µετασχηµατισµού και διατηρώντας την καταπιεστική δοµή του κράτους.
Κυριακάτικη Απογευματινή
