Την ώρα που οι δηλώσεις και οι πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία βαθαίνουν το ρήγμα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα ακόμη μέτωπο ανοίγει με την προώθηση του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης». Η αμφιλεγόμενη αυτή πρωτοβουλία προκαλεί νέες αναταράξεις στη Δύση, με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να καλούνται να σταθμίσουν πολιτικά, θεσμικά και γεωπολιτικά κόστη.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα αποδεικνύεται ιδιαίτερα σύνθετο. Σύμφωνα με πληροφορίες, στην Αθήνα επικρατεί προβληματισμός για τον τρόπο ανταπόκρισης στην πρόσκληση Τραμπ, καθώς βασικές πτυχές της πρωτοβουλίας φαίνεται να συγκρούονται με πάγιες αρχές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και με τον ρόλο του ΟΗΕ στο διεθνές σύστημα.
Η στάση της Αθήνας
Υπό τα δεδομένα αυτά, η αποδοχή της πρόσκλησης δεν θεωρείται αυτή τη στιγμή πιθανή. Παρότι ορισμένοι ηγέτες, όπως ο Βίκτορ Λουκασένκο και ο Έντι Ράμα, έχουν ήδη ανταποκριθεί θετικά, στην Αθήνα εντείνεται η ανησυχία ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» υπερβαίνει τις πρόνοιες του ψηφίσματος 2803/25 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η εκτίμηση που κυριαρχεί είναι πως δημιουργείται μια παράλληλη δομή διεθνούς διακυβέρνησης, χωρίς σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και εκτός του καθιερωμένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.
Η τελική στάση της Ελλάδας αναμένεται να διαμορφωθεί μέσα από συντονισμό με τους Ευρωπαίους εταίρους, καθώς οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται ενόψει του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στο Νταβός με περιορισμένο πρόγραμμα, προκειμένου να συμμετάσχει στη συνέχεια στις κρίσιμες συζητήσεις στις Βρυξέλλες.
Τι προβλέπει το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Η ιδέα του «Συμβουλίου Ειρήνης» εγκρίθηκε από τον ΟΗΕ τον περασμένο Νοέμβριο, με την προσδοκία ότι θα ενίσχυε μια ειρηνευτική διαδικασία στη Γάζα. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται σε διεθνείς αναλύσεις, εξελίσσεται σε έναν στενό κύκλο υπό την άμεση επιρροή του Ντόναλντ Τραμπ, με φιλοδοξίες που εκτείνονται πολύ πέρα από την αρχική αποστολή.
Το καταστατικό του οργάνου το περιγράφει ως διεθνή οργανισμό που στοχεύει στη σταθερότητα και στη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές κρίσεων. Σύμφωνα με προσχέδιο που έχει δει το φως της δημοσιότητας, ο Τραμπ θα διατηρεί την προεδρία επ’ αόριστον, με δυνατότητα αντικατάστασής του μόνο υπό εξαιρετικά περιορισμένες προϋποθέσεις. Τα κράτη-μέλη θα έχουν τριετή θητεία, ανανεώσιμη κατόπιν έγκρισης του προέδρου, ενώ το κόστος συμμετοχής ανέρχεται στο ένα δισ. δολάρια.
Ποιοι ανταποκρίθηκαν θετικά
Στη λίστα των χωρών που έχουν ήδη αποδεχθεί την πρόσκληση περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, η Ουγγαρία, η Αργεντινή, το Βιετνάμ, το Καζακστάν, το Μπαχρέιν, το Αζερμπαϊτζάν, το Κόσοβο και η Λευκορωσία. Παράλληλα, προσκλήσεις έχουν αποσταλεί σε μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία, αλλά και σε χώρες της Ε.Ε., μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.
Ο ίδιος ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι έχει προσκληθεί και ο Βλαντιμίρ Πούτιν, με το Κρεμλίνο να δηλώνει ότι μελετά τις λεπτομέρειες πριν λάβει θέση. Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε δυτικές πρωτεύουσες, με πρώην και νυν αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι η συμμετοχή της Ρωσίας θα μπορούσε να υπονομεύσει περαιτέρω τον ρόλο του ΟΗΕ.
Οι χώρες που κρατούν αποστάσεις
Αντίθετα, η Γαλλία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει, τονίζοντας ότι στηρίζει ειρηνευτικές πρωτοβουλίες αλλά όχι τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού που θα υποκαθιστά τα Ηνωμένα Εθνη. Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται η Νορβηγία και η Σουηδία, οι οποίες ανακοίνωσαν επισήμως ότι δεν θα λάβουν μέρος, με τις κυβερνήσεις τους να επικαλούνται θεσμικές και πολιτικές επιφυλάξεις.
Τα πρόσωπα πίσω από την πρωτοβουλία
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, την υλοποίηση του εγχειρήματος έχει αναλάβει εκτελεστικό σχήμα στο οποίο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο απεσταλμένος του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρετ Κούσνερ, ο Τόνι Μπλερ, ο επικεφαλής της Apollo Global Management Μαρκ Ρόουαν και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζέι Μπάνγκα. Παράλληλα, έχει ανακοινωθεί και ειδικό συμβούλιο για τη Γάζα, το οποίο θα αναλάβει την εφαρμογή της δεύτερης φάσης της συμφωνίας εκεχειρίας, περιλαμβάνοντας ζητήματα ασφάλειας και ανοικοδόμησης.
