Σε κομβικό διπλωματικό σταθμό εξελίσσονται οι ειρηνευτικές διαβουλεύσεις που ξεκίνησαν στο Άμπου Ντάμπι μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ρωσίας και Ουκρανίας, αποτελώντας την πρώτη τριμερή συνάντηση αυτού του επιπέδου από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πριν από σχεδόν τέσσερα χρόνια. Αν και παραμένει ασαφές αν οι ουκρανικές και ρωσικές αντιπροσωπείες συμμετέχουν στις ίδιες αίθουσες, η ίδια η διεξαγωγή των συνομιλιών θεωρείται πολιτικά βαρύνουσα.
Τη συνάντηση είχε προαναγγείλει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, αφήνοντας να διαφανεί ότι η πρωτοβουλία προήλθε από την Ουάσινγκτον και κινήθηκε με ταχύ ρυθμό. Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε τη ρωσική συμμετοχή, συνδέοντας τις συνομιλίες με τις πρόσφατες επαφές του Βλαντίμιρ Πούτιν με Αμερικανούς απεσταλμένους στη Μόσχα.
Το εδαφικό στο επίκεντρο
Κοινός παρονομαστής όλων των τοποθετήσεων είναι ότι το εδαφικό ζήτημα παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο για μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία. Ο ίδιος ο Ζελένσκι έχει καταστήσει σαφές ότι «όλα περιστρέφονται γύρω από το εδαφικό», τονίζοντας πως οι συμβιβασμοί δεν μπορούν να είναι μονομερείς. Από τη ρωσική πλευρά, αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι χωρίς διευθέτηση των εδαφικών διαφορών, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη λύση.
Στα σημεία τριβής περιλαμβάνεται το ρωσικό αίτημα η Ουκρανία να παραχωρήσει το 25% της περιοχής του Ντόνετσκ που εξακολουθεί να ελέγχεται από το Κίεβο, καθώς και το μελλοντικό καθεστώς των κατεχόμενων περιοχών στην ανατολική Ουκρανία.
Οι αντιπροσωπείες και ο ρόλος των ΗΠΑ
Την ουκρανική αποστολή απαρτίζουν κορυφαία στελέχη του κρατικού μηχανισμού, μεταξύ των οποίων ο επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Ρουστέμ Ουμέροφ, ο Κύριλο Μπουντάνοφ και ο διαπραγματευτής Ντέιβιντ Αραχάμια, ενώ στο Άμπου Ντάμπι αναμένεται και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αντρέι Χνάτοφ. Από τη ρωσική πλευρά, η αποστολή ηγείται από τον Ιγκόρ Κοστιούκοφ, επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GRU.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν κεντρικό ρόλο, με Αμερικανούς απεσταλμένους να έχουν ήδη πραγματοποιήσει επαφές τόσο στη Μόσχα όσο και στο Νταβός. Παράλληλα, ξεχωριστές συζητήσεις διεξάγονται για οικονομικά ζητήματα, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου που συνδέεται με την επόμενη ημέρα της σύγκρουσης.
Εγγυήσεις ασφαλείας και αποστρατιωτικοποίηση
Στο τραπέζι βρίσκεται αμερικανική πρόταση για τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης και ελεύθερης οικονομικής ζώνης στο Ντονμπάς, σε αντάλλαγμα για ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι υπάρχει κατ’ αρχήν σύγκλιση με τον Ντόναλντ Τραμπ για το πλαίσιο αυτών των εγγυήσεων, οι οποίες ωστόσο θα πρέπει να εγκριθούν από το Κογκρέσο των ΗΠΑ και το ουκρανικό κοινοβούλιο.
Ένα ακόμη κρίσιμο «αγκάθι» αφορά τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια, που τελεί υπό ρωσικό έλεγχο από τον Μάρτιο του 2022. Το μέλλον της μεγαλύτερης πυρηνικής εγκατάστασης της Ευρώπης συνδέεται άμεσα με ζητήματα ασφάλειας, κυριαρχίας και ενεργειακής σταθερότητας, προσθέτοντας πολυπλοκότητα στις διαπραγματεύσεις.
Παρά το βαρύ κλίμα και τις βαθιές αποκλίσεις, όλες οι πλευρές αναγνωρίζουν ότι οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι αποτελούν δοκιμαστικό βήμα προς μια ενδεχόμενη πολιτική λύση. Ωστόσο, όπως παραδέχονται και οι ίδιοι οι διαπραγματευτές, χωρίς σαφή συμφωνία στο εδαφικό, η ειρήνη παραμένει ακόμη μακρινός στόχος.
