Οι σχέσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν εισέλθει τις τελευταίες εβδομάδες σε μια απότομη και επικίνδυνη φάση κλιμάκωσης. Η Ουάσιγκτον δηλώνει έτοιμη για στρατιωτική δράση, ενώ η Τεχεράνη απαντά με απειλές για σφοδρά και «τρομακτικά» αντίποινα. Αν και οι πιθανοί στόχοι μιας αμερικανικής επιχείρησης θεωρούνται σε γενικές γραμμές προβλέψιμοι, το τελικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας σύγκρουσης παραμένει αβέβαιο και αντικείμενο εκτιμήσεων.
Το BBC επιχειρεί να αποτυπώσει τα βασικά σενάρια που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία της τελευταίας στιγμής ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Χειρουργικά πλήγματα
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η πραγματοποίηση περιορισμένων, στοχευμένων επιθέσεων από αέρος και θαλάσσης. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πλήξουν στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, τη μονάδα Basij, αποθήκες βαλλιστικών πυραύλων και κρίσιμες εγκαταστάσεις του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αισιόδοξο ενδεχόμενο, καθώς η πρόσφατη ιστορία επεμβάσεων σε χώρες όπως το Ιράκ και η Λιβύη δείχνει ότι οι προσδοκίες για ομαλή μετάβαση σε δημοκρατική διακυβέρνηση σπάνια επαληθεύονται.
Το «μοντέλο Βενεζουέλας»
Ένα δεύτερο, ακόμη λιγότερο πιθανό, σενάριο περιγράφει μια σύντομη επιχείρηση ακριβείας που δεν θα ανέτρεπε την πολιτική ηγεσία, αλλά θα την εξανάγκαζε σε αλλαγή πορείας. Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει περιορισμό της στήριξης σε ένοπλες πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή, αναστολή ή μείωση των πυρηνικών και βαλλιστικών προγραμμάτων και χαλάρωση της εσωτερικής καταστολής. Ωστόσο, η μακρόχρονη ανθεκτικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας καθιστά αυτό το σενάριο εξαιρετικά αβέβαιο.
Κατάρρευση του καθεστώτος
Πολλοί αναλυτές θεωρούν πιθανότερη την κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος και την ανάδυση μιας στρατιωτικής ηγεσίας, αποτελούμενης κυρίως από στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης. Παρά τη βαθιά αντιδημοφιλία της κυβέρνησης στο εσωτερικό, το καθεστώς παραμένει ισχυρό χάρη σε έναν συμπαγή πυρήνα εξουσίας χωρίς σοβαρές ρωγμές. Σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας μετά από μια στρατιωτική επιχείρηση, ο στρατός θα μπορούσε να καλύψει το κενό εξουσίας.
Ιρανικά αντίποινα
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι βρίσκεται «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Παρά τη σαφή υπεροχή των ΗΠΑ, το Ιράν διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους και drones, πολλά εκ των οποίων είναι κρυμμένα σε υπόγειες ή ορεινές εγκαταστάσεις. Μια αντεπίθεση θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, αλλά και κρίσιμες υποδομές χωρών που θα θεωρούνταν συνεργοί, όπως η Ιορδανία ή η Σαουδική Αραβία. Η επίθεση του 2019 στις εγκαταστάσεις της Saudi Aramco παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της απειλής.
Ναρκοθέτηση του Κόλπου
Μια παλιά αλλά πάντα επίκαιρη απειλή είναι η ναρκοθέτηση των θαλάσσιων διαδρομών στον Περσικό Κόλπο. Από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Ένα τέτοιο πλήγμα θα προκαλούσε σοβαρό σοκ στη διεθνή ναυτιλία, στο εμπόριο και στις τιμές της ενέργειας.
Επιθέσεις «σμήνους» και ασύμμετρος πόλεμος
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο επιθέσεων σμήνους, με τη μαζική χρήση drones, ταχύπλοων γεμάτων εκρηκτικά και μικρών στρατιωτικών μονάδων. Πρόκειται για τακτική που θα δοκίμαζε ακόμη και τις προηγμένες άμυνες του αμερικανικού ναυτικού. Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου ή η σύλληψη πληρώματος θα αποτελούσε όχι μόνο στρατηγικό, αλλά και τεράστιο επικοινωνιακό πλήγμα για τις ΗΠΑ.
Χάος χωρίς τέλος και περιφερειακή αποσταθεροποίηση
Το πιο δυσοίωνο αλλά ρεαλιστικό σενάριο είναι η πλήρης κατάρρευση του κράτους και η διολίσθηση του Ιράν σε ένα παρατεταμένο χάος. Ένας εμφύλιος πόλεμος ή συγκρούσεις μεταξύ εθνοτικών ομάδων, όπως οι Κούρδοι και οι Μπαλούχοι, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση με επιπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Όπως καταλήγει το BBC, πολλοί στη Μέση Ανατολή και τη Δύση θα έβλεπαν θετικά την απομάκρυνση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, σχεδόν κανείς δεν επιθυμεί να δει τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά χώρα της περιοχής, με περίπου 93 εκατομμύρια κατοίκους, να βυθίζεται στο χάος, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα.
Πηγή: BBC
