Με έμφαση στον περιορισμό των παράτυπων αφίξεων και στην αύξηση των επιστροφών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα Στρατηγική για τη Διαχείριση του Ασύλου και της Μετανάστευσης, η οποία θα καθορίσει την ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα αυτό για τα επόμενα πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η στρατηγική στηρίζεται στην πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, καθώς οι παράνομες διελεύσεις των συνόρων έχουν μειωθεί περισσότερο από 50% σε σύγκριση με το 2023. Μόνο το 2025 καταγράφηκε μείωση άνω του 25% στις παράτυπες εισόδους, σύμφωνα με τη Frontex, με τη μεγαλύτερη πτώση να παρατηρείται στη βαλκανική οδό, ενώ πλέον οι ροές συγκεντρώνονται κυρίως στη Μεσόγειο, ιδίως από τη Λιβύη.
«Προτεραιότητα ο έλεγχος των συνόρων»
Ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, δήλωσε ότι «η προτεραιότητα είναι ξεκάθαρη: να μειώσουμε τις παράνομες αφίξεις και να τις διατηρήσουμε σε χαμηλά επίπεδα». Όπως τόνισε, η κατάχρηση του συστήματος «υπονομεύει την εμπιστοσύνη του κοινού, αποδυναμώνει την ικανότητά μας να παρέχουμε προστασία και δυσχεραίνει την προσέλκυση ταλέντων», προσθέτοντας ότι απαιτείται αποτελεσματικός έλεγχος των συνόρων και αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης.
Η στρατηγική επιβεβαιώνει τη βούληση της ΕΕ να εφαρμόσει μια «δίκαιη και σταθερή» πολιτική μετανάστευσης και ασύλου, διαχειριζόμενη αποτελεσματικά τις ροές, σε συνεργασία με διεθνείς εταίρους και με σεβασμό στις ευρωπαϊκές αξίες.
Στο επίκεντρο το νέο σύστημα επιστροφών
Σήμερα, σύμφωνα με την Επιτροπή, επιστρέφει στις χώρες προέλευσης μόλις περίπου το ένα τέταρτο όσων λαμβάνουν εντολή αποχώρησης από την ΕΕ, γεγονός που καθιστά επείγουσα την ενίσχυση του συστήματος επιστροφών. Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη «πρέπει να αποφασίζει ποιος έρχεται στην ΕΕ» και να αποτρέπει τις καταχρήσεις του συστήματος ασύλου.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει πρόταση κανονισμού για τη δημιουργία Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιστροφών, το οποίο περιλαμβάνει τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής εκτός των συνόρων της ΕΕ και αυστηρότερες κυρώσεις, όπως μεγαλύτερες περίοδοι κράτησης για όσους αρνούνται να αποχωρήσουν. Τα μέτρα έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά υποστηρίζονται από ολοένα και περισσότερα κράτη-μέλη.
Ψηφιακά συστήματα
Παράλληλα, η Επιτροπή προωθεί την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων με την εφαρμογή νέων ψηφιακών εργαλείων, όπως το Σύστημα Εισόδου/Εξόδου (EES) και το ETIAS, καθώς και με υποχρεωτικούς συνοριακούς ελέγχους και ενισχυμένη εντολή για τη Frontex.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λεγόμενη «μεταναστευτική διπλωματία», με την ανάπτυξη ολοκληρωμένων συνεργασιών με χώρες προέλευσης και διέλευσης μεταναστών. Η ΕΕ επιδιώκει συμφωνίες με χώρες της Βόρειας Αφρικής, όπως η Τυνησία, η Αίγυπτος και η Μαυριτανία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις και με το Μαρόκο. Σε αντάλλαγμα για οικονομική στήριξη και επενδύσεις, οι χώρες αυτές καλούνται να περιορίσουν τις αναχωρήσεις και να επανεισδέχονται υπηκόους τους που βρίσκονται παράτυπα στην ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε επίσης νέα στρατηγική για την πολιτική θεωρήσεων, με στόχο τη χρήση της ως μέσου διπλωματικής πίεσης. Εξετάζεται η αυστηροποίηση των κανόνων, ώστε να μπορεί η ΕΕ να περιορίζει την έκδοση θεωρήσεων σε χώρες που δεν συνεργάζονται στις επιστροφές μεταναστών, με σχετικές τροποποιήσεις να αναμένονται έως το τέλος του έτους.
Παράλληλη ενίσχυση της νόμιμης μετανάστευσης
Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν επιδιώκει να ενισχύσει τη νόμιμη μετανάστευση, δίνοντας έμφαση στην προσέλκυση εργατικού δυναμικού και ταλέντων για την κάλυψη αναγκών της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται η επέκταση των Συμπράξεων Ταλέντων, η απλούστευση της αναγνώρισης προσόντων και η διευκόλυνση της κινητικότητας φοιτητών, ερευνητών και εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης.
Για την υλοποίηση της στρατηγικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη διάθεση 81 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, για τον τομέα των εσωτερικών υποθέσεων και τη χρηματοδότηση δράσεων της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο.
