Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει συμφωνία ανταλλαγής πληροφοριών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία θα παρέχει στην Ουάσινγκτον πρωτοφανή πρόσβαση σε στοιχεία ταξιδιωτών Ευρωπαίων πολιτών. Σύμφωνα με επίσημα έγγραφα που επικαλείται το Politico, στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο περιλαμβάνονται βιομετρικά δεδομένα, όπως δακτυλικά αποτυπώματα, καθώς και πληροφορίες από βάσεις δεδομένων των ευρωπαϊκών αρχών επιβολής του νόμου, με στόχο την αξιολόγηση ενδεχόμενων κινδύνων για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη.
Αξιωματούχοι της Κομισιόν βρέθηκαν στην Ουάσινγκτον την περασμένη εβδομάδα για τον πρώτο γύρο διαπραγματεύσεων, όπως ανέφεραν δύο πηγές με γνώση των συζητήσεων. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη αμερικανική στρατηγική ενίσχυσης των ελέγχων στα σύνορα και της ανταλλαγής πληροφοριών με χώρες-εταίρους.
Το αμερικανικό αίτημα
Το αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ για διευρυμένη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά δεδομένα έρχεται λίγους μήνες μετά την πρόταση της αμερικανικής υπηρεσίας συνόρων, τον περασμένο Δεκέμβριο, να εξετάζονται ακόμη και οι λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των ταξιδιωτών για χρονικό διάστημα έως και πέντε ετών. Οι συνομιλίες διεξάγονται σε μια περίοδο έντονης κριτικής προς την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο για τη χρήση τεχνολογιών επιτήρησης, ακόμη και κατά διαδηλωτών σε πόλεις όπως η Μινεάπολη.
Αντιδράσεις και προειδοποιήσεις στην Ευρώπη
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι πρώτες αντιδράσεις είναι έντονες. Η φιλελεύθερη ευρωβουλευτής Ρακέλ Γκαρσία Ερμίδα-βαν ντερ Βάλε ζήτησε την άμεση αναστολή των διαπραγματεύσεων, έως ότου δοθούν σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας των πολιτών, τόσο εντός της Ε.Ε. όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ανησυχίες εξέφρασε και ο Ρομάν Λανό, ερευνητής της εποπτικής αρχής Statewatch, επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαϊκές αστυνομικές βάσεις δεδομένων ενδέχεται να περιλαμβάνουν πληροφορίες για ευρύ φάσμα πολιτών, από διαδηλωτές έως δημοσιογράφους, οι οποίοι θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «απειλή». Όπως προειδοποίησε, η πρόσβαση των αμερικανικών συνοριακών αρχών σε τέτοια δεδομένα θα μπορούσε να οδηγήσει σε άρνηση εισόδου στις ΗΠΑ ή ακόμη και σε κράτηση.
«Άνευ προηγουμένου» πρόσβαση σε βιομετρικά δεδομένα
Σύμφωνα με επεξηγηματικό σημείωμα που διανεμήθηκε σε εμπειρογνώμονες, οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν πρόσβαση σε πληροφορίες που τηρούνται σε εθνικές βάσεις δεδομένων των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένων βιομετρικών στοιχείων. Όπως αναφέρεται, τα δεδομένα αυτά προορίζονται για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, καθώς και για την πρόληψη και καταπολέμηση σοβαρών εγκλημάτων και τρομοκρατικών ενεργειών.
Σε παλαιότερη γνωμοδότησή της, η Ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή Προστασίας Δεδομένων είχε επισημάνει ότι η υπό συζήτηση συμφωνία θα αποτελέσει την πρώτη που επιτρέπει την ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων σε τόσο μεγάλη κλίμακα, για σκοπούς ελέγχου συνόρων και μετανάστευσης, με χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πίεση από την Ουάσινγκτον
Η Κομισιόν καλείται να διαπραγματευτεί ένα γενικό πλαίσιο, το οποίο θα λειτουργήσει ως πρότυπο για διμερείς συμφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών και των ΗΠΑ. Οι συμφωνίες αυτές, γνωστές ως Ενισχυμένες Συνεργασίες για την Ασφάλεια των Συνόρων (EBSPs), έχουν ήδη τεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων μεταξύ εθνικών κυβερνήσεων και Ουάσινγκτον. Τον Δεκέμβριο, τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έδωσαν το πράσινο φως στην Επιτροπή για την έναρξη των σχετικών διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν έντονες πιέσεις, θέτοντας ως καταληκτική προθεσμία για την επίτευξη των διμερών συμφωνιών το τέλος του 2026. Σε διαφορετική περίπτωση, οι χώρες της Ε.Ε. ενδέχεται να χάσουν το προνόμιο συμμετοχής στο πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης βίζας, καθώς η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι η ύπαρξη συμφωνίας τύπου EBSP αποτελεί πλέον προαπαιτούμενο.
