Στο ιστορικό κάστρο Alden Biesen, στο Λιµβούργο του Βελγίου, οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν για το µέλλον της Ευρώπης. Σε έναν κόσµο γεωπολιτικής ρευστότητας, οικονοµικού ανταγωνισµού και στρατηγικών ανακατατάξεων, η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει όχι µόνο τις πολιτικές που θα εφαρµόσει, αλλά και µε ποιον τρόπο θα λειτουργεί από εδώ και πέρα.
Το µήνυµα ήταν σαφές: Η Ευρώπη που ξέραµε αλλάζει, µεταβαίνοντας σε µια πιο ευέλικτη αρχιτεκτονική πολλαπλών ταχυτήτων, όπου οι ισορροπίες µεταξύ των
κρατών-µελών αναδιαµορφώνονται και νέοι συσχετισµοί ισχύος αναδύονται. Η συνάντηση οργανώθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας της προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε µια προσπάθεια να ξεµπλοκαριστούν τα τρία µεγάλα µέτωπα: η άµυνα, οι δηµοσιονοµικοί κανόνες και η βιοµηχανική πολιτική.
Στην πράξη, όµως, εξελίχθηκε σε πολιτικό crash test για τις ισορροπίες ισχύος έπειτα από µια σειρά αλλεπάλληλων κρίσεων.
Σύµφωνα µε τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η συνάντηση αποτέλεσε έναν «στρατηγικό καταιγισµό ιδεών» για το πώς η Ευρώπη θα προωθήσει την ευηµερία της, θα δηµιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας και θα µειώσει το κόστος για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Πίσω από τη διατύπωση αυτή κρύβεται η κοινή παραδοχή ότι η Ενωση βρίσκεται σε κρίσιµη καµπή σε έναν κόσµο που αλλάζει ταχύτατα.
Η ατζέντα της συνόδου επικεντρώθηκε στην ανταγωνιστικότητα απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, στη χρηµατοδότηση της πράσινης και της ψηφιακής µετάβασης, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αµυντικής βιοµηχανίας και στη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Κρίσιµα οικονοµικά ζητήµατα Συζητήθηκαν επίσης κρίσιµα οικονοµικά ζητήµατα, όπως τα νέα κοινά χρηµατοδοτικά εργαλεία, το ενδεχόµενο ευρωοµολόγων και η περαιτέρω εµβάθυνση της ενιαίας αγοράς. ∆ιπλωµατικές πηγές ανέφεραν ότι πρώτη φορά έπειτα από καιρό η λέξη «ανταγωνιστικότητα» κυριάρχησε στον δηµόσιο λόγο, δείχνοντας τη µετατόπιση
των προτεραιοτήτων της Ενωσης από τη διαχείριση κρίσεων στη στρατηγική ανασυγκρότηση.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προανήγγειλε ότι τον επόµενο µήνα θα παρουσιάσει έναν «Χάρτη Πορείας και Σχέδιο ∆ράσης για τη Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», µε µετρήσιµους στόχους έως το 2027, δίνοντας ιδιαίτερη έµφαση στη µείωση της γραφειοκρατίας και στην απελευθέρωση ιδιωτικών και δηµόσιων κεφαλαίων για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών νεοφυών επιχειρήσεων. Στόχος είναι να σταλεί το µήνυµα ότι η Ευρώπη µπορεί να γίνει πιο ευέλικτη, χωρίς να χάσει το κοινωνικό της πρόσηµο.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συµφώνησαν σε τέσσερις βασικούς άξονες, που περιλαµβάνουν την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών αποταµιεύσεων για επενδύσεις σε στρατηγικούς τοµείς, την αντιµετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση των εµπορικών συµφωνιών για δαφοροποίηση των αγορών και, τέλος, την
ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιοµηχανίας σε κρίσιµους τοµείς παραγωγής.
Ωστόσο, οι διαφωνίες δεν έλειψαν. Πριν από την επίσηµη έναρξη, πραγµατοποιήθηκε µια προσύνοδος 19 ηγετών µε πρωτοβουλία του Γερµανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ, µε χώρες όπως η Ισπανία, η Σλοβακία, η
Ιρλανδία κ.ά. να µένουν εκτός. Η κίνηση αυτή προκάλεσε δυσαρέσκεια και αναζωπύρωσε τη συζήτηση περί µιας «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων». Η καθυστερηµένη άφιξη αρκετών ηγετών οδήγησε τον Αντόνιο Κόστα να ξεκινήσει τις εργασίες χωρίς αυτούς, ένα στιγµιότυπο που αποτύπωσε τις υπόγειες εντάσεις εντός της Ενωσης.
Πρωτοβουλία για το εµπόριο
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η γαλλική πρωτοβουλία «Made in EU», για την ενίσχυση της παραγωγής εντός της Ενωσης και την προτίµηση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε στρατηγικούς τοµείς. Το Παρίσι πιέζει για µια πιο σαφή πολιτική «αγοράστε ευρωπαϊκά», ενώ η Γερµανία εµφανίζεται πιο επιφυλακτική, ανησυχώντας για τις συνέπειες στο ελεύθερο εµπόριο και τις σχέσεις της µε τις χώρες εκτός Ε.Ε., µε πρώτες τις ΗΠΑ.
Αποκλίσεις καταγράφηκαν και στο ζήτηµα του κοινού χρέους, µε το Παρίσι να βλέπει θετικά νέα κοινά εργαλεία χρηµατοδότησης και το Βερολίνο να επιµένει
στη δηµοσιονοµική πειθαρχία. Παρά τις διαφωνίες, µετά τη συνάντησή του µε τον Γάλλο πρόεδρο, ο Μερτς δήλωσε ότι «εγώ και ο Μακρόν συµφωνούµε τις περισσότερες φορές», επιχειρώντας να κατευνάσει τις εντυπώσεις περί ρήξης. Η Ιταλία αναδεικνύεται σε κρίσιµο παράγοντα των νέων ισορροπιών στην Ευρώπη, µε την Τζόρτζια Μελόνι να επιδιώκει να τοποθετήσει τη Ρώµη στον πυρήνα των αποφάσεων, λειτουργώντας άλλοτε ως γέφυρα και άλλοτε ως ρυθµιστής µεταξύ Παρισιού και Βερολίνου.
Η ίδια µάλιστα έσπευσε να τονίσει ότι η συνεργασία Ιταλίας – Γερµανίας δεν στρέφεται κατά της Γαλλίας, ενώ προανήγγειλε νέα συνάντηση των τεσσάρων χωρών
τον Μάρτιο, στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου, κίνηση που ερµηνεύεται ως προσπάθεια θεσµοποίησης ενός άτυπου διευθυντηρίου, µε χώρες που θα κινούνται ταχύτερα από τις υπόλοιπες.
Ο Μερτς µίλησε για µια «εντελώς νέα γεωπολιτική πραγµατικότητα», υπογραµµίζοντας ότι η Ευρώπη µπορεί να αντέξει µόνο αν παραµείνει ανταγωνιστική και στρατηγικά αυτόνοµη. Ο Βίκτορ Ορµπαν επανέλαβε την αντίθεσή του στη συνέχιση της χρηµατοδότησης της Ουκρανίας, λέγοντας «µη στέλνετε άλλα χρήµατα στην
Ουκρανία», χωρίς ωστόσο να βρει ευρεία στήριξη. Ο Ελληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε προτεραιότητα την ενοποίηση της αγοράς ενέργειας
για τη µείωση του κόστους, επισηµαίνοντας ότι οι ανισότητες τιµών υπονοµεύουν την ανταγωνιστικότητα της περιφέρειας.
Το κλίµα στο Αλντεν Μπίζεν επιδέχεται διπλή ανάγνωση. ∆ηµόσια κυριάρχησε η εικόνα ενότητας και «νέας ενέργειας», όπως την περιέγραψε ο Κόστα, ιδιωτικά
όµως οι συζητήσεις αποκάλυψαν διαφορετικές ταχύτητες, διαφορετικές φιλοσοφίες και διαφορετικούς στόχους. Η άτυπη σύνοδος έδειξε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση εισέρχεται σε µια νέα φάση, όπου η ενότητα παραµένει στρατηγικός στόχος, αλλά η ευελιξία µέσω µιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων αναδεικνύεται ως το εργαλείο για να προχωρήσει. Το ερώτηµα δεν είναι αν η Ευρώπη θα αλλάξει, αλλά πόσο γρήγορα και µε ποιους στο τιµόνι.
Κυριακάτικη Απογευματινή
