Αντιπροσωπείες των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ιράν συναντώνται σήμερα στη Γενεύη, σε έναν δεύτερο κρίσιμο γύρο διαπραγματεύσεων που ενδέχεται να κρίνει τηνεξέλιξη της έντασης γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται με τη μεσολάβηση του Ομάν, μετά των πρώτο γύρω διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου στη Μούσκατ, σε κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας αλλά και έντονων γεωπολιτικών πιέσεων.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται προσεκτικά θετική, κάνοντας λόγο για «πιο ρεαλιστική» αμερικανική στάση σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί υψηλούς τόνους, προειδοποιώντας για «συνέπειες» σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, ενώ δηλώνει πως θα έχει έμμεση προσωπική εμπλοκή στη διαδικασία.
Διπλωματία υπό τη σκιά στρατιωτικής πίεσης
Οι συνομιλίες διεξάγονται σε ένα περιβάλλον αυξημένης στρατιωτικής κινητικότητας. Οι Φρουροί της Επανάστασης πραγματοποίησαν ασκήσεις με πλοία, ελικόπτερα, drones και πυραύλους στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Χουρμούζ, στέλνοντας μήνυμα ετοιμότητας απέναντι σε «δυνητικές απειλές».
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον διατηρεί ισχυρή ναυτική παρουσία στην ευρύτερη περιοχή, με αεροπλανοφόρο να πλέει σε σχετικά κοντινή απόσταση από τις ιρανικές ακτές και δεύτερο να κατευθύνεται προς τη Μέση Ανατολή. Το διπλωματικό παζάρι εξελίσσεται έτσι παράλληλα με μια σαφή επίδειξη ισχύος και από τις δύο πλευρές.
Στις διαπραγματεύσεις το Ιράν εκπροσωπείται από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος ηγείται της αντιπροσωπείας με βασική ατζέντα το πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση των κυρώσεων, πλαισιωμένος από διπλωματικούς και τεχνικούς συμβούλους. Από την πλευρά των Ηνωμένες Πολιτείες, κεντρικό ρόλο έχουν ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος του προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ τον γενικό συντονισμό της αμερικανικής διπλωματίας ασκεί ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, υπό τη στενή παρακολούθηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και τα «αγκάθια» της διαπραγμάτευσης
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το ιρανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου. Δυτικές χώρες και το Ισραήλ εκφράζουν εδώ και χρόνια ανησυχίες ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου — κάτι που η ιρανική ηγεσία διαψεύδει, υποστηρίζοντας πως το πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς και στηρίζεται στα δικαιώματα που απορρέουν από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Η ιρανική πλευρά δηλώνει διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς στο απόθεμα υψηλού βαθμού εμπλουτισμένου ουρανίου, εφόσον υπάρξει ουσιαστική άρση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία της χώρας. Αντίθετα, η Ουάσιγκτον επιθυμεί διεύρυνση της ατζέντας ώστε να περιληφθούν το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και η στήριξη ένοπλων οργανώσεων στη Μέση Ανατολή.
Παρά τις βαθιές διαφωνίες, και οι δύο πλευρές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας. «Θα δούμε τι θα γίνει. Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει συμφωνία», ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, αποτυπώνοντας το εύθραυστο αλλά υπαρκτό παράθυρο διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
